

بسم الله الرحمن الرحيم محضر شريف رهبر معظم انقلاب اسلامى آيت الله العظمى امام خمينى مدّ ظله با تقديم عرض سلام و مسئلت مزيد بركات وجود مبارك در ظل عنايات حضرت بقية الله ارواحنا له الفدا: در مورد معادنى كه به تبع ارض يا احيا، مالك خاص دارد و بر حسب تحرير الوسيله و ساير متون معتبر فقهى از انفال محسوب نمىشود قبلاً شوراى نگهبان بطور عام اظهار نظر كرده است كه معادن واقع در املاك شخصى و وقفى از انفال و ثروتهاى عمومى محسوب نيست ولى نظارت و كنترل دولت بر اكتشاف و بهرهبردارى از معادن طبق مصلحت عامه جايز است اكنون در مورد خصوص نفت طرحى در مجلس شوراى اسلامى تصويب شده است كه به موجب ماده 2 آن كليه معادن نفت اعم از اينكه در ملك شخصى و وقفى يا زمينهاى ديگر و درياها باشد از انفال محسوب شده است، چون در شمول تبعيت مذكور در مورد نفت بالخصوص كسب نظر مبارك لازم شد مستدعى است نظر شريف را اولاً، در اصل موضوع و ثانياً، نسبت به جواز تصرف در زمينهاى شخصى و وقفى جهت استخراج در صورت عدم تبعيت مرحمت فرماييد.
دبير شوراى نگهبان لطف الله صافى
بسم الله الرحمن الرحيم حضرات حجج اسلام آقايان فقهاى شوراى نگهبان دامت افاضاتهم پس از اهداء سلام و تحيّت اصل مسأله تبعيت اعماق زمين و نيز هوا نسبت به املاك شخصى تا حدود احتياجات عرفى است مثلاً اگر كسى در خارج از محدوده منزل و يا زمين شخصى و يا وقفى كانالى زده و از زير زمين آنها عبور كند و يا تصرف نمايد دارندگان منازل و زمين و يا متوليان نمىتوانند ادعايى بنمايند و يا اگر كسى بالاتر از مقدار متعارف بنايى ايجاد و يا رفت و آمد نمايد هيچيك از مالكين و يا متوليان حق جلوگيرى از او را ندارند و بالاخره تبعيت زمين شخصى به مقدار عرفى است و آلات جديده هيچگونه دخالتى در تعيين مقدار عرفى ندارد ولى تبعيت كشور مقدار بسيار زياد است و دولت حق دارد تا از تصرف بيش از حق عرفى شخص و يا اشخاص جلوگيرى نمايد. بنابراين نفت و گاز و معادنى كه خارج از حدود عرفى املاك شخصى است تابع املاك نمىباشد و اما اگر فرض كنيم معادن و نفت و گاز در حدود املاك شخصى است كه فرض بىواقعيت است اين معادن چون ملى است و متعلّق به ملتهاى حال و آينده است كه در طول زمان موجود مىگردند از تبعيّت املاك شخصيه خارج است و دولت اسلامى مىتواند آنها را استخراج كند ولى بايد قيمت املاك اشخاص و يا اجاره زمين تصرف شده را مانند ساير زمينها بدون محاسبه معادن در قيمت و يا اجاره، بپردازد و مالك نمىتواند از اين امر جلوگيرى نمايد. والسلام عليكم، ان شاء الله موفق و مؤيد باشيد. 2/ 8/ 66 ـ روح الله الموسوى الخمينى