

بسمه تعالى محضر مبارك حضرت مستطاب آيت الله العظمى امام خمينى رهبر كبير انقلاب و بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران، دام ظله، پس از عرض سلام و ادب، گزارش مىشود: جناب سيد العلماء حجت الاسلام و المسلمين آقاى حاج سيد يوسف موسوى كشميرى رحمهالله كه در رأس علماى كشمير بودند، سال گذشته دهم ماه ذوالقعده 1402ه. ق فوت كردند. ايشان سىودوسال قبل، يك مدرسۀ دينى در قصبۀ بدگام، به اسم جامعۀ بابالعلم، براى طلاب علوم دينى تأسيس نموده و با ساير املاك كه منجمله آنها، دو خروار زمين كه از ملك طلق خود او بود، وقف كردند. چون بانى و واقف مدرسه بودند؛ توليت آن را مادامالحيات براى خودشان قرار دادند و بعد از فوت خود اخوىزادۀ خويش را براى توليت تعيين نمودند. سپس از اولاد و احفاد آن مرحوم يا از اولاد اخويشان، هر كه قابليت اين امر را داشته باشد. به جهت انجام وظيفۀ توليت، نامزد نمودند. چنانكه آن مرحوم در كتاب «ايقاظ العباد» نوشتهاند كه در سال 1370 هجرى چاپ شده است.
در عين حال، پس از ارتحال آقاى مرحوم، پسر بزرگ ايشان وصيتنامۀ مفصلى راجع به امور شخصى و خانوادگى آن مرحوم ادعا و ارائه نمود، كه اگرچه امضا ندارد و تكميل نشده است، ولى بدون ترديد خط آن مرحوم مىباشد، و هيچ كس نمىتواند آن را انكار بكند. از محتويات و لابهلاى آن پيدا است كه آن مرحوم وصيتنامۀ مزبور را در اواخر زندگى به سلك تحرير درآوردهاند. وقتى كه از فرزندشان ـ كه وصى آن مرحوم نيز هست ـ پرسيديم اين وصيتنامه چرا تكميل نشده است؟ وى گفت: آن مرحوم اينرا مىخواستند تكميل كنند، در عين حال، ايشان مريض شدند و ضعف و ناتوانى بر ايشان چنان چيره شد كه ديگر نتوانستند به پايان برسانند و امضا نمايند. ولى به عنوان وصيت فرمودند، من هرچه وصيت دارم در ضمن وصيتنامه نوشتهام. بايد در انفاذ آنها طبق همان مرقوم كه در دفتر است عمل شود.
اينك صورت وصيتنامه تقديم محضر است. در اين وصيتنامه در ضمن وصاياى ديگر، آنچه در خصوص مورد توليت مدرسه مزبور آمده است اين است كه آن مرحوم از توليت اخوىزاده براى مدرسه رجوع نمودهاند و به جاى ايشان، فرزند مزبور را نسلاً بعد نسل، متولى مدرسه و ساير موقوفات آن قرار دادهاند و از طرف ديگر، در حيات خود عملاً وظايف مدرسه را به وى تحويل و تفويض نموده بودند.
چنانكه واضح است.
نظر به اينكه وصيتنامۀ مزبور، واقعاً نوشتۀ آن مرحوم هست، و اينكه ايشان، بالاتفاق صاحب درايت و داراى تقوا و تفقه بودند و هيچ گمان نمىرود كه در نوشتن چنين مرقومى موازين شرعى را رعايت نكرده باشند به هرحال، در هر دو صورت قضيه كه شهد الله و رسوله كه مطابق واقع مىباشند و هيچگونه شائبۀ نفسانى در تفسير آنها نيست؛ حكم شرعى را بيان فرماييد كه آيا صورت سابقى كه در كتاب مزبور مىباشد درست است يا صورت لاحقى كه در وصيتنامه آن مرحوم نوشتهاند صحيح خواهد بود؟ تا تكليف وصى آن مرحوم معين شود.
ثانياً: آن مرحوم و مبرور متولى اوقاف كثيره بودند. ايشان چند سال قبلاز فوت خود، يك هيأت هفت نفرى براى انتظام و انصرام آن موقوفات، تحت نظارت خود تشكيل دادهاند و يك مرقومى نيز مربوط به وظايف اعضاى هيأت نوشتند ـ كه صورت آن به پيوست تقديم مىشود ـ از اين مرقوم ظاهر مىشود كه اين هيأت، بايد در حيات متولى و هم بعد از فوت او به وظايف خود عمل كند و قراين ديگرى نيز بر اين دو جهت مزبور دلالت دارند.
پس در اين صورت، هيأتنامۀ وقفى، عنوان و مصداق وصيت پيدا مىكند يا خير؟
در صورت بودن آن به عنوان وصيتنامه، آيا پس از فوت آن مرحوم، متولى ديگر مىتواند از آن وصيتنامه تخلف و تخطى نمايد، به اينكه آن هيأت را كلاً يا بعضاً بشكند؟
يا اشخاصى كه اعضا آن قرار داده شدهاند، بدون صدور خيانت و تخلف شرعى از آنان، مىتوان كنار گذارد يا نه؟
۱. بسمه تعالى، متولى وقف، كسى است كه در صيغۀ وقف معين شده است و اگر شخصى معين نشده، توليت با حاكم شرع است.