

بسمه تعالى حضور محترم مرجع عالىقدر، حضرت آيت الله امام خمينى، رهبر انقلاب اسلامى ايران، مستدعى است رأى آن جناب را دربارۀ سؤالات زير ذيلاً مرقوم فرماييد، تا جماعتى از مؤمنين و مسلمين به تكاليف شرعى خود آشنا بوده و با اتحاد و اتفاق كامل به امور زراعت و كشاورزى مشغول باشند.
1. آيا اراضى مشاعى هر مزرعه، تابع مجارى است يا خير؟ ضمناً مشمول قوانين اصلاحات ارضى نمىباشد.
2. قناتى داراى آب هست؛ ولى به علت اختلاف بين چند نفر از مالكين و خرابى قسمتى از قنات و عدم توجه بعضى از مالكين فعلاً از آب آن استفاده نمىشود و در نتيجه، جمعى از مالكين و زارعين اقدام به حفر چاه عميق نمودهاند. آيا آن عده كه از آب قنات مالكيت ندارند، مىتوانند اراضى را بدون اذن مالك شرعى تصاحب و تصرف نمايند؟
3. آيا مالكين بايستى از اراضى مشاعى مزرعه كه حدود آن از سالها پيش معلوم گرديده، به اندازۀ سهم آب قنات از اين اراضى استفاده نمايند، يا به طور دلخواه حق دارند متصرف شوند؟
4. چنانچه مالكين به كشاورزى علاقه داشته باشند، ولى جمعى كه مالك قنات نيستند، اراضى را تصرف نموده باشند، مالكين حق دارند سهم اراضى خود را از آنها مطالبه نمايند؟
5. قسمتى از اراضى در اثر كمى آب قنات و بادهاى فصلى و نبودن وسايل فعلى (تراكتور و غيره) از استفاده افتاده، كه در وضع موجود مىتوان آنها را با سهولت قابل استفاده نمود؛ آيا اين قبيل اراضى، در صورت تمايل عمران و آبادانى آن، به مالك مىرسد يا به غير؟
6. آيا كسى بدون اذن مالك شرعى، حق غرس اشجار و يا ديوار كشى و ساختمان در املاك را دارد يا خير؟
7. زارع حق فروش املاك و اراضى مشاعى مزرعه را دارد يا خير؟ و چنانچه فروخته باشد، معامله چه صورتى دارد؟
8. اگر مالكى زمين معلوم و مشخص خود را در زمانى كه مزرعه آب نداشته، به شخصى داده كه از آب مزرعۀ ديگر بكارد، آيا پس از آنكه چاه عميق حفر شود و خود مالك سهام چاه داشته و علاقۀ مفرط به كشاورزى داشته و دارد و بخواهد خودش استفاده نمايد، آن شخص بايستى زمين معيّن را جهت كشاورزى به صاحبش مسترد نمايد يا خير؟
۱. بسمه تعالى، ملكيت زمين تابع ملكيت آب نيست؛ بلكه ملكيت زمين تابع اسباب شرعيۀ ملكيت كه از جمله، احيا است مىباشد.
۲. بسمه تعالى، زمين اگر مالك شرعى داشته باشد، تصرف در آن منوط به اذن و رضايت مالك است.
۳. بسمه تعالى، زمينهاى موات خارج از حريم مزرعه، ملك كسى مىشود كه آن را احيا نمايد و تابع ملكيت آب نيست.
۴. بسمه تعالى، چنانچه ملكيت زمين به وسيلۀ يكى از اسباب شرعيه براى شخصى ثابت شود، بدون رضايت او ديگرى حق تصرف ندارد؛ و مالك قنات بودن ربطى به مالكيت زمين ندارد.
۵. بسمه تعالى، زمينهاى مذكوره اگر سابقۀ احيا ندارد و يا بعد از احيا، مالك از آن اعراض نموده، ملك كسى نيست و هر كس با شرايط در احياى آن سبقت گرفت مالك مىشود.
۶. بسمه تعالى، غير مالك، حق تصرف در ملك شرعى ديگرى را ندارد.
۷. بسمه تعالى، اگر مقصود از اراضى مشاع مزرعه، اراضى موات داخل حدى كه بين مزرعه و مزرعۀ ديگر قرار داده شده و خارج از حريم مزرعه است، گذشت كه اين قبيل اراضى، ملك احيا كننده است؛ پس اگر زارع، آن را احيا كرده مالك است و مىتواند آن را بفروشد.
۸. بسمه تعالى، اگر زمين مذكور، به احيا يا خريدن از محيى ملك شده، تصرف و استفادۀ غير مالك از او منوط به اذن و رضايت مالك است.