

بسمه تعالى محضر مبارك آيت الله العظمى امام خمينى، متّع الله المسلمين بطول بقائه 1. شخصى در وصيت شفاهى خود، ملك معين و وجه معينى را ثلث خود قرار داده كه آن وجه صرف تعمير يا تجديد بناى آن ملك شود و درآمد آن ملك را صرف امور خير بنمايند. ورثه بدون توجه به حكم شرع، ملك ثلث را با موافقت يكديگر فروخته و وجه آن را يكى از ورثه از بابت سهم الارث خود برمىدارد و ملك ديگرى را از تركۀ ميت با موافقت يكديگر كه قيمتش معادل ثلث بوده، ثلث ميت قرار مىدهند و درآمد آن را صرف امور خير مىكنند. پس از بيست سال متوجه مىشوند كه شرعاً حق فروختن ملك متعلق ثلث را نداشتند. اكنون استرداد ملك متعلق ثلث، عادتاً ممكن نيست و در حكم تالف است. سؤال مىشود: آيا قيمت ملك ثلث فروخته شده بر عهدۀ ورثه است يا نه؟ و بر فرض ضمان قيمت، آيا قيمت، يوم التلف است يا زمان ادا؟ و در هر دو صورت، آيا تكليف ورثه، خريد ملك ديگر است و صرف درآمد آن در امور خيريه يا بايد قيمت تالف صرف امور خيريه شود؟ و سؤال ديگر اينكه وجوهى كه تا به حال به عنوان درآمد ثلث دادهاند شرعاً محسوب است يا نه؟ و آيا ورثه ضامن منافع ملك ثلث معين شدۀ تالف، تا به حال هستند يا نه؟
صرف كردهاند، محسوب است و ضمان منافع بر مشترى است و بر ورثه نيست.
2. زنى حامله به جنين هفت ماهه بوده، در اثر تصادف با ماشين خودش بلافاصله و جنينش پس از دو ساعت تلف شدهاند. ورثۀ آن زن شوهرش و فرزند صغير هشت ساله و چهار ساله (غير از جنين فوت شده) مىباشد. آيا بر رانندۀ قاتل به قتل خطئى دو ديه است يا فقط ديۀ زن بر عهده او است؟ تكليف ديۀ جنين كه پسر بودن و دختر بودن او معلوم نيست، چه مىشود؟ و در هر حال مقدار اين ديه از لحاظ پول كشور چقدر است؟ و جواز مطالبه چنين دينى مانند ساير ديون در صورتى است كه قاتل زايد از مستثنيات دين چيزى داشته باشد يا نه؟
۱. بسمه تعالى، فروش ملك مورد وصيت باطل است و به هر نحو امكان دارد؛ بايد ملك را برگردانند و اگر استرداد امكان ندارد، نسبت به آن ضامنند و ميزان، قيمت يومالتلف است كه با آن ملكى تهيه شود و عوايد آن در جهت وصيت صرف شود و آنچه بعد از تلف در جهت وصيت
۲. بسمه تعالى، بايد اضافه بر ديۀ زن، ديۀ جنين هم داده شود. و اگر پسر بودن و دختر بودن جنين مشتبه است، بايد نصف مجموع ديۀ پسر و دختر را بدهند. و تعيين قيمت آن با عرف بازار است. و از جهت مستثنيات دين، حكم ساير ديون را دارد و ديه قتل خطايى بر عاقله است.