

بسمه تعالى 22 / 7 / 1361 محضر مقدس رهبر انقلاب و مرجع عالىقدر جهان، حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، پس از تقديم عرض سلام؛ خواهشمند است نظر مبارك را در اين مسائل بيان فرماييد: 1. شخصى تا حال حساب سال ندارد و زمين كشاورزى با چاه آب و موتور با اقساط خريدارى كرده و بعضى از اقساط را پرداخته و بعضى باقى است، مىخواهد خمس مال خود را بدهد؛ از طرفى، قيمت فعلى زمين و چاه و موتور مذكور با قيمت موقع خريد خيلى فرق دارد، الآن چند برابر است؛ آيا مىتواند خريد را حساب كند و اقساط پرداخته، خمسش را حساب كند يا قيمت فعلى را كه ترقّى كرده بايد حساب كند؛ يعنى قيمت فعلى زمين كشاورزى وچاه و موتور را بايد حساب كند؟
2. بين بعضى از شهرها تا شهر ديگر يا مثلاً بين يك شهر تا يك روستا، معروف بوده كه هشت فرسخ شرعى مىباشد و الآن كه وسايل پيشرفته مثل كيلومتر ماشين و غيره هست اگر از آخر شهر يا روستاى سابق حساب شود، مسافت شرعى است ولى اگر از آخر خانههاى اطراف جاده حساب شود، مسافت شرعى نيست؛ با در نظر گرفتن اينكه اصولاً خانهها را اطراف جاده، يكى پس از ديگرى، قريب 2 تا 3 كيلومتر و يا بيشتر از اين ساختهاند، آيا حد ترخص آخر اين خانهها است و يا آخر شهر، ولو خانههايى يكى پس از ديگرى اطراف جاده باشد كه اين خانهها به حساب نيايد؟
3. پدرى مدت 50 يا 60 سال نماز نخوانده و روزه نگرفته، با اينكه مىتوانسته نمازهايش را بخواند و روزهها را بگيرد ولى نافرمانى كرده؛ از طرفى براى نماز و روزههاى خود هم وجهى معين نكرده؛ آيا بعد از مرگش همۀ نماز و روزهها را بايد پسر بزرگتر بهجا بياورد، با اينكه اين شخص اصلاً مدت تكليف نماز نخوانده و روزه نگرفته است؟ يا اينكه شخصى نماز مىخوانده و روزه مىگرفته ولى احياناً بعضى از نمازها و روزهها ترك شده ـ سهواً يا عمداً ـ كدام صورت بر پسر بزرگتر واجب است بعد از مرگ پدر بهجا بياورد؟
4. شخصى زن خود را طلاق مىدهد، در صورتى كه شوهر از زن خود مدتى جدا است ـ مثلاً يك سال است شوهر در خانۀ خود يا شهر خود، و زن او هم در خانۀ پدر مثلاً، و اين مدت يك سال هيچگونه زناشويى نداشتهاند ـ آيا بعد از طلاق، زن عدّه دارد يا خير؟
5. در بعضى از بلاد مسلمين زنهاى شيعه را سنّى طلاق مىدهد، در صورتى كه شرايط طلاق شيعه ـ مثل حضور عدْلَين و غيره ـ مراعات نمىشود، اين طلاق چه صورتى دارد؟ و اگر زن احياناً شوهر كرد، با جهل به مسأله، در هر دو صورت تكليف چيست؟
6. در معاملۀ سلف، خريدار از اول شرط كند اگر جنس را به موقع تحويل نداد، فروشنده قيمت جنس را موقع تحويل بدهد، در صورتى كه جنس در موقع تحويل چند برابر است آيا اين شرط درست است يا خير؟
7. كسانى كه ماه مبارك رمضان را مسافرند ـ مثل برادران رزمنده در جبهههاى جنگ ـ اگر چند روز مانده به آخر ماه رمضان شهيد شود يا مسافر بميرد يا مثلاً بعد از ماه مبارك، قبل از آنكه به وطن مراجعت كند يا قصد ده روز كند، شهيد شود يا بميرد آيا روزههاى آنها را بايد قضا كرد يا واجب نيست؟
۱. بسمه تعالى، هر مقدار كه اقساط آن پرداخت شده، در صورت اجازۀ حاكم شرع، به قيمت فعلى خمس دارد.
۲. بسمه تعالى، اگر خانهها جزو شهر يا روستا محسوب است، مسافت از آخر خانهها حساب مىشود.
۳. بسمه تعالى، نماز و روزه كه بر گردن پدر است، بر پسر بزرگتر واجب است آن را قضا كند؛ مگر آنكه پدر از روى طغيان و سركشى ترك كرده باشد.
۴. بسمه تعالى، اگر زن مدخولٌ بها باشد عدّه دارد.
۵. بسمه تعالى، طلاق اگر با شرايط مقرّره نباشد باطل است و زوجيت به قوّت خود باقى است و چنانچه زن پس از چنين طلاقى شوهر كند ازدواج دوم باطل و حرام است، بايد فوراً از مرد دوم كنارهگيرى كند.
۶. بسمه تعالى، اگر حيله براى گرفتن ربا نباشد اشكال ندارد.
۷. بسمه تعالى، در فرض مرقوم، قضا واجب است.