

بسمه تعالى محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى يكى از طلاب قم سه سال در محلى امام جماعت بوده و مخارجش از منبر و وجوهات بوده و در اين مدت از پول منبر و اجارۀ منزل، به عنوان حجة الاسلام به مكه مشرف شده؛ آيا مستطيع بوده و عمل او صحيح بوده يا خير؟ وى در سال ديگر، به عنوان روحانى كاروان مكه مشرف شده و اجير هم شده و قصد نيابت كرده؛ آيا اين حج صحيح بوده است يا وظيفه داشته سال دوم را به عنوان حجة الاسلام انجام دهد؟
و آيا وظيفۀ فعلى او چيست؟ و آيا مىتواند فعلاً حجى به عنوان مافىالذمة اعم از حجة الاسلام و نيابت مستحب و واجب انجام دهد؟
۱. بسمه تعالى، پول منبر و اجارۀ منزل اگر علاوه بر كفايت براى مؤونه سال، وافى به مصارف حج بوده مستطيع بوده است و هر دو حج صحيح واقع شده است؛ ولى اگر در حج اول مستطيع نبوده، حج اسلام محسوب نمىشود و هر وقت مستطيع شده، بايد حجة الاسلام بهجا آورد؛ و در موقع حج نيابتى اگر مستطيع نبوده، حج نيابتى صحيح است.