

بسمه تعالى 3 / 5 / 1361 محضر مبارك حضرت آيت الله العظمى امام خمينى، مدّ ظله العالى، اميد است سايۀ بلند پايۀ وجود اقدستان مستدام باد به عرض مىرساند: مسائل ذيل، از نظر اوضاع فعلى حج بسيار ضرورى است.
لطفاً جواب مرحمت فرماييد.
1. اخيراً مذبح كوچك باقيمانده در منى را نيز خراب كردهاند. ديگر به هيچ وجه، محلى براى ذبح در منى در موسم حج وجود ندارد؛ بنابراين امر ذبح، داير است بين اينكه روز عيد يا روز بعد، در مذبح فعلى ـ كه واقع در وادى محسّر و احياناً واقع در مشعر الحرام است ـ انجام گيرد و يا آنكه تأخير بيندازند تا بعد از ايام تشريق، در خود منى ذبح كنند و يا آنكه ذبح را ترك، و بدل آن، ده روز روزه بگيرند (ثلاثةٌ في الحج وسبعةٌ إذا رجعوا). آيا حضرتعالى كداميك از اين سه امر را ترجيح مىدهيد؟
2. با توجه به مسأله فوق، در صورتى كه تأخير ذبح تا روز سيزدهم را ترجيح مىدهيد، آيا حاجى مىتواند همان روز عيد، پس از رمى جمرۀ عقبه، حلق يا تقصير نموده و از احرام، خارج شود يا آنكه بايد محرم بماند و حلق يا تقصير را عقب بيندازد؟ و در هر دو صورت آيا مىتواند قبل از ذبح، به مكه بيايد و طواف و سعى حج را انجام دهد يا خير؟ و عين همين سؤال، در صورت مبدّل شدن تكليف به روزه گرفتن پيش مىآيد.
3. آنچه از مناسك فارسى حضرتعالى بر مىآيد آن است كه علم به مخالفت در ثبوت هلال با عامه، عادتاً حاصل نمىشود و در صورت شك و عدم ثبوت نزد شيعه، موافقت با عامه لازم است، تا حدودى كه تقيه ايجاب مىكند؛ و در بقيۀ اعمال بايد بر طبق آنچه مسلّم نزد شيعه است عمل شود؛ بدينصورت كه اگر تقيه، در وقوف عرفات باشد، موافقت بايد در خصوص همان وقوف باشد؛ و اگر تقيه، در وقوفين باشد، بايد اعمال روز عيد را كه برخلاف تقيه نيست، بايد يازدهم نزد عامه انجام داد و همچنين بيتوتۀ شب سيزدهم. بفرماييد: آيا حضرتعالى به همين فتوا باقى هستيد يا نظر مبارك تغيير كرده؟ چون از بعضى مسموع شده كه فرمودهايد: عند الشك بايد در جميع مناسك، با عامه موافقت شود و مجزى است.
۱. بسمه تعالى، در صورت امكان ذبح در منى بايد تأخير اندازد تا در منى ذبح كند؛ و در هر صورت، ذبح در محلى كه براى آن مقرر كردند مجزى است.
۲. بسمه تعالى، به احتياط واجب بايد حلق ياتقصير، بعد از ذبح باشد و تا حلق يا تقصير انجام نگرفته، از احرام خارج نمىشود؛ و بدون عذر نمىتواند طواف و نماز و سعى را بر مناسك منى مقدم بدارد.
۳. بسمه تعالى، فتوا همان است كه در مناسك درج شده و تغيير نكرده است.