Picture of the author
Comma
استفتا
سوال ۴۵۶۷ -- کتاب خمس / احکام خمس / آنچه كه خمس در آن واجب است / خمس آذوقۀ مازاد / فروش خانه و آنچه از مؤونه بودن خارج شده /

بسمه تعالى 13 / 2 / 1361 محضر مبارك رهبر عالى‌قدر انقلاب اسلامى، امام خمينى، سلام عليكم امام عزيز: نمى‌خواستم وقت مباركتان را بگيرم؛ اما حسب وظيفۀ شرعى مجبور شدم اقدام كنم. علت مزاحمت اين است كه تا به حال حساب سالم را نكرده‌ام و از آن امام بزرگوار خواستارم كه طبق دستورات الهى اين‌جانب را راهنمايى نماييد.

اين‌جانب 22 سال سن دارم. در تاريخ 14 / 1 / 1360 ازدواج نمودم (به عنوان نامزد) و پس از مدتى در شهربانى به عنوان پاسيار مشغول انجام وظيفه شدم. در خرداد 1359 يك باب منزل مسكونى خريدم به قيمت دويست هزار تومان كه از اين مبلغ، 25 هزار تومان آن را فقط خودم داشتم و 30 هزار تومان از بانك و 32 هزار تومان از خواهرم و 40 تومان از مادرم و 70 هزار تومان هم از پدرم قرض گرفتم كه پدرم اين مبلغ ـ يعنى 70 هزار تومان ـ را به من بخشيد و مادرم هم مبلغى بخشيد تا اين‌كه با حقوقى كه مى‌گرفتم كم‌كم بقيۀ قروضم را پرداختم و اكنون مبلغ 14 هزار تومان ديگر بدهكارم. در تاريخ 1 / 7 / 1360 بنا به عللى از شهربانى استعفا نمودم و در تاريخ 9 / 7 / 1360 عروسى كردم و پس از سه روز بنا به پيشنهاد يكى از برادران از شهر قم به سنندج رفتم و پس از ده روز به قم برگشتم و همسرم را به اين‌جا ـ سنندج ـ آوردم و اثاثيۀ همسرم را كه جهيزيه او است جمع كردم و در خانه روى هم گذاشتم.

حالا در اين‌جا شنيده‌ام كه چون از آن‌ها استفاده نمى‌كنم لذا خمس به آن‌ها تعلق مى‌گيرد. حالا از اين موضوع نگرانم و از حضرت‌عالى تقاضاى رسيدگى به اين وضع را دارم كه به كداميك خمس تعلق مى‌گيرد؟

1. اموالى كه به خودم تعلق دارد عبارتند از: الف. يك تخته فرش ماشينى 9 مترى كه قبلاً 2700 تومان خريدم.

ب. يك دستگاه موتور هوندا كه پارسال 15 هزار تومان خريدم و تا كنون مورد استفاده‌ام قرار داشته و اكنون قصد فروش آن را جهت پرداخت قروضم دارم.

ج. يك عدد حلقه الماس (طلاى سفيد) كه آن را شكسته‌ام و دست نمى‌كنم.

د. يك باب خانۀ مسكونى جهت سكونتم كه اكنون كه در اين‌جا ـ سنندج ـ هستم به يكى از برادران پاسدار اجاره دادم به مبلغ يك هزار تومان و يك اتاقش را هم اثاثم را گذاشته‌ام و شرح حالش كاملاً به عرض مباركتان رسيد.

2. يك باب مغازه كوچك بدون اثاث (خالى) به صورت شريكى با دامادمان خريده‌ام به مبلغ 90 هزار تومان كه مبلغ 45 هزار تومان آن را من داده‌ام، آيا به اين مغازه خمس تعلق مى‌گيرد؟

لازم به يادآورى است كه اكنون دو هزار تومان پول نقد دارم كه از حقوق اين ماهم است و 14 هزار تومان هم قرض.

3. آيا به آنچه كه اقوام و دوستان به عنوان چشم روشنى به منزل شخصى مى‌آورند، خمس و غيره تعلق مى‌گيرد؟

4. اسباب و اثاثيه‌اى كه زن با خودش به عنوان جهيزيه از خانۀ پدرش مى‌آورد خانۀ شوهر، آيا اين‌ها هم خمس و زكات دارد يا خير؟ و همچنين اثاثيۀ كسانى كه به جبهه مى‌روند و بلااستفاده مى‌ماند چگونه است؟ (البته آنچه كه به خود يا همسرشان تعلق دارد) توضيح بفرماييد.

5. همان طور كه به اطلاع امام رسانيدم، ما و برادران ديگرى كه به اين‌جا آمده‌اند، به علت اين‌كه با خودشان اسباب و وسايل زندگى نياورده‌اند ـ بنا به عللى ـ از وسايل بيت المال مثل پتو و احياناً يخچال، دسته جمعى استفاده مى‌كنند. آيا اين شرعاً اشكالى ندارد؟ اگر با اجازۀ مقام مسئول باشد چطور؟

6. آيا مى‌شود از تلفن اداره به شهرستان خود تلفن كرد و پول آن را به حساب اداره پرداخت با اجازۀ مسئول اداره؟

7. نذرى كه انسان مى‌كند، آيا مى‌شود به‌جاى آن پولش را به جبهه پرداخت و از اين دين رها شد؟ مثلاً نذر مى‌كند كه در فلان امامزاده گوسفندى را بكشد و به مردم بدهد؛ آيا مى‌شود پول اين‌گوسفند را به جبهه داد؟

8. همسرم مقدارى طلا دارد كه مربوط به خودش است. تا 7 ماه پيش از يكى از مراجع، تقليد مى‌كرده است و در رساله، ايشان نظراتى را مرقوم فرموده‌اند كه با فتواى حضرت‌عالى فرق دارد. آيا اكنون كه به شما رجوع كرده‌اند بايد طبق رسالۀ شما در اين موضوع عمل كنند يا اين‌كه به دستور مجتهد قبلى؟ (با توجه به اين‌كه از رسالۀ ايشان اطلاع داشته‌اند قبل از مراجعه به شما) 9. اگر كسى كوپن موتورش را بفروشد واضح است كه طبق مقررات قانون جمهورى اسلامى عمل نكرده؛ آيا پس از اين موضوع مى‌تواند پول آن كوپن را به حساب دولت يا جبهه بپردازد و ديگر از اين كارها نكند؟ يا اين‌كه بدون پرداختن آن پول هم مى‌تواند توبه كند و از اين كار كناره بگيرد؟

جواب

۱. بسمه تعالى، فرش و خانه و لوازم زندگى تا از مورد حاجت بودن خارج نشده خمس ندارد؛ ولى اگر از مورد حاجت سالانه بودن خارج شده، در صورتى كه از درآمد كسب تهيه شده باشد خمس دارد و گرنه خمس ندارد.

۲. بسمه تعالى، مغازه اگر پول خريد آن از درآمد كسب بوده خمس دارد.

۳. بسمه تعالى، هبه و هديه خمس ندارد.

۴. بسمه تعالى، جهيزيه خمس ندارد. لوازم زندگى تا از مورد حاجت بودن خارج نشده خمس ندارد.

۵. بسمه تعالى، اشكال ندارد.

۶. بسمه تعالى، اگر خلاف مقررات دولتى نباشد، با اجازۀ مسئولين مربوطه استفاده مانع ندارد.

۷. بسمه تعالى، اگر صيغۀ شرعى نذر را نخوانده اختيار با خودش است.

۸. بسمه تعالى، بر طبق رساله عمل نمايند.

۹. بسمه تعالى، پول فروش كوپن را مالك نيست بايد به خريدار برگرداند و اگر او را نمى‌شناسد از طرف او به فقرا صدقه بدهد.