

2. به طورى كه استحضار دارند در دهات، خرج ساليانۀ خود را غلات (گندم ـ جو) نگهدارى مىنمايند. شخصى كه مقدارى گندم براى خرج ساليانۀ خود نگه داشته و در عرض سال، احتياج به بعضى از وسايل و مايحتاج زندگى دارد و براى احتياط (مبادا اينكه قبل از خرمن كه سال خمس او مىباشد، خرجى وى تمام بشود يا سال آينده محصولات وى كفاف خرجى وى را ندهد) از فروختن گندم مازاد صرف نظر نموده و مقدارى، از اشخاص و يا مغازهها براى مخارج روزمرۀ خود قرض مىكند، وقتى كه سال خمسى وى فرا رسيد، مثلاً 2 خروار گندم در منزل اضافه بر خرجى ساليانه موجود مانده و در مقابل، مبلغى در حدود مثلاً 000/15 ريال به مغازهها بدهكار است، آيا به همۀ گندم مازاد، خمس تعلق مىگيرد يا بايستى مبلغ بدهى را از او كسر نمايد؟
3. شخصى با وام بانكى، منزلى را خريدارى نموده و اكنون منزل او با نرخ روز بيش از يك ميليون تومان ارزش دارد ولى سيصد هزار تومان به بانك بدهكار است و از درآمد ماهيانه در عرض سال مثلاً بيست هزار تومان پسانداز كرده الف. آيا به خانۀ او خمس تعلق مىگيرد يا نه؟ ب. پولى كه پسانداز كرده، بايد بابت بدهى حساب كند يا خمس او را بدهد؟
4. اگر شخصى مبلغى ـ مثلاً ده هزار تومان ـ از اداره يا بانك وام بگيرد و اين پول را عيناً به شخصى كه احتياج داشته قرض الحسنه بدهد و او هم قادر نيست يكجا اين پول را بپردازد و فعلاً اين پول نزد شخص دوم است، آيا شخص اولى كه وام گرفته و قرض داده، بايد خمس آن پول را بدهد يا خير؟
5. شخصى كار دولتى دارد و ماهيانه حقوق و مزاياى خود را دريافت مىنمايد و از طرفى وانتبار نمره كرايه هم دارد كه ماهيانه، سهميۀ بنزين آن را دريافت مىكند و اين بنزين را يا به مصرف كارهاى شخصى خود مىرساند يا اضافى بنزين را با قيمت بالا مىفروشد، حكم اين چگونه است؟
6. شخص 75 سالهاى از كار افتاده، داراى يك زن مريض 70 ساله است و قبلاً در نزد شخصى ديگر كار مىكرده و اينك به علت اينكه قادر به هيچ كارى نيست او را از كار بركنار نموده و مبلغى به عنوان بازخريد خدمت به او داده است. الآن موجودى اين شخص شامل مبلغى است كه قبلاً موجود داشته و مبلغى كه از وسايل اضافى منزل فروخته، به اضافۀ پول بازخريدى، جمعاً مبلغى در حدود 000/150 تومان نقد در بانك دارد كه خرجى اين خانواده است تا مادامى كه زنده هستند و از اين پول، ماهيانه 1500 يا 2000 تومان بر مىدارند و خرج مىكنند و نانآور يا درآمد ديگرى هم ندارند؛ آيا در آخر سال به باقيماندۀ پول اين شخص، خمس تعلق مىگيرد يا حكم آن چگونه است؟
۱. بسمه تعالى، مىتواند مبلغ بدهى خود را از مازاد كسر نمايد.
۲. بسمه تعالى، خانه اگر مناسب شأن او باشد خمس دادن واجب نيست و چنانچه سر سال از اقساط گذشته چيزى داده نشده، مىتواند از پسانداز كسر نمايد؛ ولى اقساط سال آينده را نمىتوان كسر نمود.
۳. بسمه تعالى، خمس آن واجب نيست.
۴. بسمه تعالى، مخالفت با مقررات دولت اسلامى جايز نيست.
۵. بسمه تعالى، بهرۀ پول، ربا و حرام است و چنانچه پول موجود در بانك از درآمد كسب بوده يا از فروش وسايل تهيه شده از درآمد كسب باشد و خمس آن داده نشده، بايد تخميس شود.