

بسمه تعالى محضر مبارك حضرت مستطاب، آيت الله العظمى امام امت، امام خمينى، دام ظله 1. زيد، زمين مواتى را احيا كرد و چند سال از آن استفاده كرد و سپس آن را ترك كرد، تا آنكه خراب شد. بعداً عمرو همين زمين را احيا كرد و چند سال از آن استفاده كرد و او نيز آن را ترك كرد تا آنكه خراب شد. بعداً زيد دوباره آن زمين را قبضه كرد و آن را آباد كرد. در اين وقت ورثۀ عمرو بر زيد اقامۀ دعوا كردند كه قبل از اين، ما اين زمين را آباد كرده بوديم و از آن استفاده مىكرديم؛ لذا مال ما است و شما بايد از آن دست برداريد. زيد مىگويد هيچگونه آثار احياى عمرو باقى نمانده است. حكم مسأله را بيان فرماييد.
2. هند ارث پدرش ـ كه به او رسيده ـ را به فرزندش به طور مصالحت شرعى، داد و بعداً برادران هند گفتند كه هند اصلاً خواهر ما نيست؛ لذا از پدر ما به او حقى و ارثى نمىرسد. و بعد از آن، همين برادران به هند گفتند كه تو حق خود را ـ ارثى كه از پدر رسيده ـ به ما هبه كن. هند خواست از اين موقعيت استفاده كند و آنها را مُقر به خواهر بودن او بكند، لذا قبول كرد و به حسب ظاهر به طور هبۀ معوضه، آن مال را به آنها داد، و در آن وقت پسر هند خاموش ماند، تا آنكه حق مادرش ثابت شود.
سپس اقامۀ دعوا كرد كه اين هبهاى كه مادرم به شما داده، حق من است. در اينصورت حكم آن چيست؟
3. دو گروه، يك كوه كه چراگاه است را به رضايت طرفين، چراگاه حيوانات قرار داده بودند و هر دو از آن استفاده مىكردند. فرقى كه بين اين دو گروه وجود دارد، اين است كه يك گروه در آنجا محل و مكان سكنا دارد و گروه ديگر ندارد. اكنون گروه اول كه جاى سكنا دارد مىگويد كه چراگاه مخصوص ما است؛ لذا از استفادۀ گروه دوم جلوگيرى مىكنند. بفرماييد حكمش چيست؟
۱. بسمه تعالى، در احياى موات به قصد مالكشدن، اگر پس از احيا و بهرهبردارى، آن را رها كند تا دوباره خراب شود، از ملك او خارج نمىشود، مگر آنكه از آن اعراض كرده باشد.
۲. بسمه تعالى، اگر مادر، مال مورد هبه را مالك بوده و به فرزند بخشيده و تحويل او داده، اختيار آن مال با فرزند است و تصرف مادر بدون اجازۀ فرزند، نافذ نيست.
۳. بسمه تعالى، حريم هر قريه متعلق به همان قريه است، و استفادۀ ديگران منوط به اجازۀ تمام اهالى قريه است.