

گاهی با امام قدم میزدم. ایشان در شبانهروز سه بار قدم میزدند و این اوقات بهترین فرصتی بود که میشد ایشان را دید. هر بار میدیدم که چطور لطیف و عمیق به اطرافشان نگاه میکنند یادم میآید یک روز در مقابل غنچهای ایستادهاند و رو به من گفتند: فکر میکنی این غنچۀ گل چند روزه باشد؟ من اصلاً توجه نکرده بودم. گفتم نمیدانم. ایشان گفتند: من دقیقاً میدانم. خوب یادم نیست اما به گمانم گفتند که دو روز و نیم است که آن غنچه باز شده است. گفتم: «شما مگر هر روز این غنچه را میبینید؟» گفتند: هر روز نگاهش میکنم. هر روز که از اینجا رد میشوم میبینم چقدر تغییرکرده است و الان دو روز و نیم از عمرش گذشته است. . 2 فاطمه طباطبائی، پیشین، ص 183 و 187. دیوان امام سه بار گم شد من از امام درخواست میکردم که شعر بگویند و این درخواست را مکرر مطرح میکردم، ولی ایشان هر بار با یک تعبیر متفاوت، شاید چون از اصرار کردنهای من خسته میشدند جواب خواستهام را میدادند. شنیده بودم ایشان در دوران جوانی سه بار دیوان شعری ترتیب داده بودند، اما هر بار اشعارشان به دلایلی گم شده بود. این موضوع به نظر من طبیعی نیست. امام در کارهایشان خیلی منظم بودند و گم شدن نوشتهها و دفترچههایشان اصلاً طبیعی نبود. همه چیزشان جای مشخصی داشت. ممکن نبود چیزی را جایی بگذارند و بعداً یادشان برود. در هر صورت، مرتبۀ اول که اشعارشان گم میشود، تعدادی از آنها را مجدداً و از حفظ نوشتند. البته بعداً چیزهای تازهای به اشعار دفتر جدید اضافه کردند. این دفتر نیز گم شد. بعد که مسألۀ تبعیدشان به ترکیه پیش آمد خانمشان آن مقداری از اشعاری را که از حفظ بودند، در دفتری ثبت کردند. خود خانم خیلی از آن اشعار را تا چند سال پیش هم حفظ بودند. امام در مرتبه سوم یک مقدار از آن اشعار را که به خاطر داشتند، با مقداری که خانم یادشان بود اضافه کردند. اما اینبار نیز دیوان اشعارشان گم شد. این موضوع به نظر ایشان هم خیلی عجیب بود. بعد که به نجف تبعید شدند. مسیر کارها تغییر کرد و امام دیگر منصرف شدند. به هر حال دیوان شعر ایشان سه مرتبه گم شده است. بگیر و دست از سر من بردار از امام خواسته بودم که نامهای عرفانی برایم بنویسند. قبول کردند خواهش کردم که نظم و نثر باشد. فرمودند نه، حالش را ندارم. گفتم عجلهای ندارم، هر وقت فرصت کردید بنویسید. بعد از آن هر بار که به نزد ایشان میرفتم از نامه میپرسیدم و آقا میگفتند هنوز آن را ننوشتهاند. دست آخر گفتند چه عجلهای داری؟ فهمیدم که قبول کردهاند اما هنوز زمان مناسب نرسیده است. وقتی که نامه را گرفتم دیدم که در آن شعر هم نوشتهاند. این بود که دوباره شروع به اصرار کردم و دیگر دستبردار نبودم. هربار به طریقی اشاره میکردم که منتظر شعر هستم. وقتی ایشان شعری را به من میدادند، میگفتند: بیا بگیر و دست از سر من بردار! و هر بار که شعری میگرفتم، مشتاقتر میشدم. میگفتم این نشد و باز شعر دیگری میخواهم. حالا گاهی با خودم فکر میکنم که اذیتشان میکردهام، چون خیلی اصرار میکردم. با این حال، وقتی که شعر نوشتنشان را میدیدم، با خودم میگفتم که وقتی کسی به این راحتی شعر مینویسد، پس چرا این کار را نمیکند. امام شعرهایشان را اکثراً در حین قدم زدن میسرودند و گوشۀ روزنامهها مینوشتند. در واقع، به همان روانی حرف زدن، شعر میگفتند و مینوشتند. فقط ممکن بود بعداً یکی، دو خطخوردگی پیدا کند. همان طور که در دست نوشتههایشان، که کنار شعرشان چاپ میشود، میبینید. گاه به احمد آقا میسپردم مواظب باشند که اگر شعر نوشتند، گم نشود. چون نگران بودم که امام بعد از آنکه شعر را نوشتند پشیمان شوند، یا آبی رویش بریزد یا بچه برود پاره کند. گاهی هم که دیر میجنبیدیم، روزنامهها را میبردند و شعرها هم از دست میرفت. وقتی شعرهایشان را میگرفتم، فوراً به احمد آقا میدادم و ایشان از روی آنها فتوکپی برمیداشتند تا اگر بعداً گم شد، نمونهای داشته باشیم. چون من واقعاً چشمم ترسیده بود. به هر ترتیب من با این کارها توانستم مقداری از شعرهای ایشان را جمعآوری کنم. . فاطمه طباطبائی، همان، ص 186.