عنوان :
...
کتاب :
...
منبع :
...
تاریخ :
...
گوینده :
...
مکان :
...
بسم اللّه الرحمن الرحيم بعثت، منشأ تحول علمى ـ عرفانى در عالم متقابلاً من عيد سعيد مبعث را به شما آقايان و ملت شريف ايران و جميع مسلمين بلكه جميع مستضعفان جهان تبريك عرض مىكنم. مسئلۀ مبعث و ماهيّت آن و بركات آن چيزى نيست كه بتوان با زبانهاى الكن ما از آن ذكرى كرد؛ و به قدرى ابعاد آن زياد است و جهات معنوى و مادى او زياد است كه گمان ندارم بتوان حول و بر او هم صحبت كرد. مسئلۀ بعثت يك تحول علمى ـ عرفانى در عالم ايجاد كرد كه آن فلسفههاى خشك يونانى را كه به دست يونانيها تحقق پيدا كرده بود و ارزش هم داشت و دارد، لكن مبدل كرد به يك عرفان عينى و يك شهود واقعى براى ارباب شهود. قرآن در اين بُعدش براى كسى تاكنون منكشف نشده است مگر مَنْ خوطِبَ بِه۱ ؛ و در بعض ابعادش حتى براى مَنْ خوطِبَ بِه هم منكشف نشده است و فقط براى ذات ذوالجلال جلّت عظمتُه معلوم است. اگر كسى سير كند در فلسفههاى قبل از اسلام و فلسفههاى بعد از اسلام، و خصوصاً قرنهاى آخر و عرفاى قبل از اسلام و آن كسانى كه در هندوستان و امثال آن يك همچو مسائلى داشتند، با عرفاى بعد از اسلام كه به تعليم اسلام در اين امر وارد شدهاند، مىفهمد كه چه تحولى در اين بعد حاصل شده است؛ در صورتى كه عرفاى بزرگ اسلام هم راجِل۲ هستند در كشف حقايق قرآن. لسان قرآن كه از بركات بعثت است، از بركات بزرگ بعثت رسول خداست، لسانى است كه سهلِ ممتنع است. بسيارى شايد گمان كنند كه قرآن را مىتوانند بفهمند، از باب اينكه به نظرشان سهل است. بسيارى از ارباب معرفت و ارباب فلسفه گمان مىكنند كه قرآن را مىتوانند بفهمند؛ براى اينكه، آن بُعدى كه براى آنها جلوه كرده است و آن بُعدى كه در پس اين ابعاد است براى آنها معلوم نشده است. قرآن داراى ابعادى است كه تا رسول اكرم ـ صلى اللّه عليه و آله و سلم ـ مبعوث نشده بودند و قرآن متنزل نشده بود از آن مقام غيب، نازل نشده بود از آنجا، و با آن جلوۀ نزولىاش در قلب رسول خدا جلوه نكرده بود، براى احدى از موجودات ملك و ملكوت ظاهر نبود. بعد از آنكه اتصال پيدا كرد مقام مقدّس نبوى ولى اعظم با مبدأ فيض به آن اندازهاى كه قابل اتصال بود، قرآن را نازلتاً و مُنزَّلاً كسب كرد، در قلب مباركش جلوه كرد و با نزول به مراتب هفتگانه به زبان مباركش جارى شد. قرآنى كه الآن در دست ماست نازلۀ هفتم قرآن است و اين از بركات بعثت است؛ و همين نازلۀ هفتم آنچنان تحولى در عرفان اسلامى، در عرفان جهانى به وجود آورد كه اهل معرفت شمّهاى از آن را مىدانند و بشر از همۀ ابعاد او، يعنى جميع ابعاد او براى بشر باز، معلوم نشده است و معلوم نيست معلوم شود. آياتى در قرآن كريم كه باز از بركات بعثت است مشاهده مىشود كه اين آيات را در عين حالى كه انسان گمان مىكند كه خوب، ظاهر است، لكن تاكنون كشف نشده است هُوَ الْأَوَّلُ وَ الاْخِرُ وَ الظّاهِرُ وَ الْباطِنُ ... وَ هُوَ مَعَكُمْ.۳ اللّهُ نُورُ السَّمواتِ وَ الْأَرْض۴ اينها آياتى است كه نه مفسر مىتواند بفهمد، نه فيلسوف و نه عارف. هر كس ادعا كند كه معنى او را فهميده است، در جهل فرو رفته است. قرآن را اِنَّما يَعْرِفُ الْقُرآن مَنْ خوطِبَ بِه۵ به وسيله «مَنْ خوطِبَ بِه» به يك عدّۀ معدودى از اولياى خدا و ائمۀ معصومين ـ عليهم السلام ـ تحويل داده شده است و به وسيلۀ آنها يك حدودى كه قابل فهم است براى بشر تفسير شده است؛ لكن آنكه لطيفۀ وحى است همان آيۀ شريف «اللّه نُورُ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ» وقتى دست مفسِّر افتاده است «اَللّهُ [نُورُ] السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ» معنا كرده است كه هيچ مربوط به قرآن نيست. اين مفسرين در عين حالى كه زحمتهاى زياد كشيدهاند لكن دستشان از لطايف قرآن كوتاه است؛ نه از باب آنكه آنها تقصيرى كردهاند، از باب اينكه عظمت قرآن بيشتر از اين مسائل است. مسئلۀ معرفت اللّه كه در قرآن مطرح است مىفرمايد كه به حسب نقل ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِك۶ البته معنايش اين است كه آن طورى كه معرفت تو حقش است ما نشناختيم، نه ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتى اِيّاك۷ او آن قدرى كه حق معرفت بشر است شناخته است، اما حظ معرفت بشر غير از آن چيزى است كه حق معرفت اللّه است. حق معرفت اللّه و حق عبادت اللّه را، حتّى به حسب اين روايت، رسول اكرم كه بزرگترين عارف و بزرگترين عابد است مىفرمايد كه ما عَرَفْناكَ وَ عَبَدْناكَ۸ اما نمىفرمايد كه ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتى إيّاك و ما عَبَدْناكَ حَقَّ عِبادَتى اِيّاك۹ ؛ براى اينكه آن را ادا كرده، اما آن حظ انسانى و جلوۀ ظاهريه است و از براى معرفت خدا چيزى است كه نه مَلَك مُقرَّب مىتواند آن معرفت را پيدا كند و نه رسول مُرْسَل؛ و اين از بركات بعثت است. اين قدرى كه معرفت براى اهل معرفت حاصل شده است، اين از نازلۀ كتاب خداست كه به وسيلۀ نزول بر قلب رسول اللّه كه آن هم از اسرار بزرگ است. كيفيت وحى از امورى است كه غير از خود رسول خدا و كسانى كه در خلوت با رسول خدا بودند يا اينكه از او الهام گرفتهاند كيفيت نزول وحى را كسى نمىتواند بفهمد؛ و لهذا هر وقت خواستند معرفى هم بكنند با زبان ما عاميها معرفى كردند، چنانچه خداى تبارك و تعالى با زبان آن بشر عامى، خودش را با شتر۱۰ معرفى مىكند، با آسمان معرفى مىكند، با زمين معرفى مىكند، با خَلْق و امثال اينها. و اين براى اين است كه بيان قاصر است از اينكه آن مطلبى كه هست ادا بشود و تا آن حدى كه بيان مىتوانسته ادا كند قرآن ادا كرده است، و هيچ كتاب معرفتى ادا نكرده است، آنهايى كه ادا كردند به تبع قرآن ادا كردند. قرآن، باب معرفت الهى اگر قرآن نبود، باب معرفة اللّه بسته بود الى الابد. و آن فلسفۀ يونانى يك باب ديگرى است كه در محل خودش بسيار ارجمند است؛ براى اينكه، با استدلال اثبات مىكند، نه معرفت حاصل مىشود، با دليل اثبات مىشود وجود خداى تبارك و تعالى. معرفت غير اثبات وجود است. و قرآن آمده است كه هم اثبات بكند به همان طريقههاى متعارف و طريقههاى بلكه گاهى نازلتر از او و هم پردۀ ديگرش عرفان قرآن است كه او را همين مقدارش هم كه در قرآن است در هيچ كتابى نمىيابيد، حتى در كتب عرفانى اسلامى كه متحول شده است و با عرفان قبل الاسلام بسيار فرق دارد، باز تعبيرات قرآن غير آنى است كه آنها دارند. يك نحوۀ ديگرى هست، يك لطايف ديگرى در قرآن هست و اينها هم از بركات بعثت است. و بركات بعثت آن مقدارى كه در معنويات هست آن قدر در ماديات ظاهر نشده است، لكن آن مقدارى هم كه در ماديات ظاهر شده است باز قبل از اسلام نبوده است. اتصال معنويت به ماديت و انعكاس معنويت در همۀ جهات ماديت از خصوصيات قرآن است كه افاضه فرموده است. قرآن در عين حالى كه يك كتاب معنوى، عرفانى به آن طورى است كه به دست ماها، به خيال ماها، به خيال جبرئيل امين هم نمىرسد، در عين حال يك كتابى است كه تهذيب اخلاق را مىكند، استدلال هم مىكند، حكومت هم مىكند و وحدت را هم سفارش مىكند و قتال را هم سفارش مىكند و اين از خصوصيات كتاب آسمانى ماست كه هم باب معرفت را باز كرده است تا حدودى كه در حد انسان است و هم باب ماديات را و اتصال ماديات به معنويات را و هم باب حكومت را و هم باب خلافت را و همه چيز را؛ و ما كه اميد است از پيروان اسلام باشيم و از پيروان قرآن باشيم بايد همۀ ابعاد اين را در نظر داشته باشيم. نه در نظر داشته باشيم، بلكه دنبالش باشيم تا حاصل بشود براى ما، مجاهده كنيم تا حاصل بشود براى ما. مبارزه با ظلم و نجات انسان، انگيزه بعثت پيامبر (ص) و اگر چنانچه ما با همان بعد ظاهرى قرآن، به همان بعدى كه قرآن براى ادارۀ امور بشر آمده است، براى رفع ظلم از بين بشر آمده است، يعنى يك بُعدش اين است كه ظلم را از بين بشر بردارد و عدالت اجتماعى را در بشر ايجاد كند، ما اگر كوشش كنيم و آنهايى كه تابع قرآن خودشان را مىدانند، مسلمين جهان اگر كوشش كنند تا اينكه اين بُعد از قرآن را كه بُعد اجراى عدالت اسلامى است، در جهان پخش كنند، آن وقت يك دنيايى مىشود كه صورت ظاهر قرآن مىشود. و ما ملت ايران كه نهضت كرديم و دست ظلم را كوتاه كرديم بايد دنبال اين مطلب باشيم، و تا آنجايى كه دست ظالمان را بكلى از كشور خودمان كوتاه كنيم و با هدايت اين نور ساير كشورهاى اسلامى و ساير مستضعفان جهان بيدار بشوند و خودشان را از تحت سلطۀ قدرتهاى بزرگ خارج كنند. و آن چيزى كه ما در روز مبعث بايد توجه به آن بكنيم اين است كه با بعثت رسول خدا، بعثت رسول خدا براى اين است كه راه رفع ظلم را به مردم بفهماند، راه اينكه مردم بتوانند با قدرتهاى بزرگ مقابله كنند به مردم بفهماند. بعثت براى اين است كه اخلاق مردم را، نفوس مردم را، ارواح مردم را و اجسام مردم را، تمام اينها را از ظلمتها نجات بدهد، ظلمات را بكلى كنار بزند و به جاى او نور بنشاند، ظلمت جهل را كنار بزند و به جاى او نور علم بياورد، ظلمت ظلم را به كنار بزند و به جاى او عدالت بگذارد، نور عدالت را به جاى او بگذارد و راه او را به ما فهمانده است، فهمانده است كه تمام مردم، تمام مسلمين برادر هستند و بايد با هم وحدت داشته باشند، تفرق نداشته باشند. مكلف بودن همه قشرها به حفظ جمهورى اسلامى و وحدت برادران! ما امروز گرفتار تمام قدرتهاى شيطانى بشر هستيم؛ ما بايد توجه بكنيم به اينكه تكليف الهى ما در امروز كه همه به ما حمله كردهاند چى است. تمام اقشار ملت از آنهايى كه در سطح كشور كارفرما هستند و دستاندركاران دولتى هستند، آنهايى كه قوۀ قضايى به آنها محول است، آنهايى كه كارهاى ديگر بر آنها محول است، آنهايى كه پاسدارى از مرزها بر آنها محول است مثل ارتش و غيره، آنهايى كه همه چيز بر آنها محول است و ساير قشرهاى ملت مكلفاند به اينكه اسلام را حفظ كنند، مكلفاند به اينكه جمهورى اسلامى را حفظ كنند؛ و اين تكليف، تكليفى است كه از بزرگترين تكاليفى است كه اسلام دارد و آن حاصل نمىشود الاّ با تفاهم، الاّ با اينكه همۀ ملت با هم برادر باشند. مؤمنون اِخْوَه هستند.۱۱ اگر اين اخوت ايمانى در سرتاسر كشور ما محفوظ بماند و هر كسى براى خودش توجه به خود نداشته باشد، توجه به مقصد داشته باشد و خودش را براى مقصدش بخواهد، هيچ كس نمىتواند به اين كشور تعدى كند. و اگر خداى نخواسته، در بين آقايان، در بين مردم، در بين دولتيان، در بين مجلسيان، در بين اقشار ملت، كارگرها، كارفرماها و كشاورزان، همه اگر چنانچه اين اخوت ايمانى سست بشود، آن روز است كه رخنه مىكنند در بين شما شياطين و شما را به جان هم مىريزند و استفادهاش را قدرتهاى بزرگ مىكنند. آنها، قدرتهاى بزرگ نشستهاند آنجا كه با ايادى خودشان در اين كشور راههايى درست كنند كه خود اهالى اين كشور براى آنها جاده را صاف كند. آنها مستقيماً نمىآيند سراغ شما، آنها با اين راهها، با قلمهاى فاسد، با فكرهاى فاسد كه در خدمت مىگيرند در سراغ شما مىآيند و با شايعهافكنيها و دروغپردازيها در بين شماها هركس را به ديگرى بدبين مىخواهند بكنند. و آن روزى كه قشرهاى ملت خداى نخواسته، برخلاف الآن كه هستند، به هم بدبين بشوند، آن روز است كه رخنه كردهاند آنها و استفاده خواهند كرد. و همه مسئول هستيم، از من طلبه تا مراجع اسلام تا علماى بلاد اسلامى تا دست اندركاران، مجلس، رئيس جمهور، ارتشيها، پاسدارها و همۀ قشرهاى ملت در مقابل خدا مسئولاند و همه يك روز در پيشگاه خدا خواهيم رفت و از ما سؤال خواهد شد، نعمت را از ما سؤال مىكنند و آن نعمت، اسلام است. ما مسئول هستيم، ما بايد پا روى غرضهاى شخصى خودمان بگذاريم براى خدا و براى مقصد. ما همه بايد براى خدا باشيم، چون از او هستيم و هرچه داريم از اوست، قدرت هرچه هست از اوست، نعمت هرچه هست از اوست و او نورِ سماوات و ارض است. و ما موظف هستيم از طرف او و از طرف عقل خودمان و وجدان خودمان كه به آن كسى كه ولىّ همه چيز ما هست خدمت بكنيم، و آمال و آرزوى ما اين باشد كه دين او را تقويت بكنيم و اسلام را در بين بشر پياده كنيم؛ و اين نمىشود الاّ به وحدت كلمۀ شما و دست برداشتن از اختلافات، اگر خداى نخواسته باشد و انشاءاللّه نباشد. و من اميدوارم كه با وحدت كلمه و با اخوت ايمانى محكم بايستيم و بايستيد و اين كشور را از حوادث دهر حفظ كنيد. خداوند ان شاء اللّه به همۀ ما سعادت دريافت معنويات مبعث پيغمبر اكرم را عنايت فرمايد. خداوند تعالى از نور معرفت خودش كه به وسيلۀ قرآن القا شده است به ما هم بهرهاى عنايت فرمايد. و خداوند تعالى وحدت اسلامى اين ملت را حفظ بفرمايد و دولتهاى اسلامى را بيدار كند و ملتهاى اسلام را به هم پيوند بدهد. والسلام عليكم و رحمة اللّه
عنوان :
انگیزه و برکات بعثت پیامبر (ص)
مرجع :
صحیفه امام (۱۷) صفحه ۴۵۰
مکان :
تهران، حسینیه جماران
تاریخ :
۱۳۶۲-۰۲-۲۱
حضار :
سیدعلی خامنهای، علیاکبر هاشمیرفسنجانی، سیدعبدالکریم موسویاردبیلی، یوسف صانعی، میرحسین موسوی، محمدتقی فلسفی، اعضای شورای نگهبان، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، اعضای شورای عالی قضایی
