

بسم اللّه الرحمن الرحيم برترين هجرتها من يك قدرى حالم البته مقتضى نيست كه شما را زحمت بدهم. لكن چند كلمه [صحبت مىكنم]. شما از قرارى كه ذكر كردند از گروه «هجرت» هستيد. هجرت يك معناى بزرگى است. و از همۀ هجرتها [مهمتر] هجرت از خودبينى و راه افتادن از اين اَنانيت نفس و هجرت از خود به خداست. هجرت رسولاكرم، از مكه به مدينه براى اين بود كه به بشر راه هجرت را، اين هجرت از خود به خدا را نشان بدهد. تعليمات انبيا براى همين هجرت است كه ما از ظلمات، از تاريكيها، از خودخواهيها، از نفسانيتها، هجرت كنيم به سوى خدا و پشت كنيم به خودمان و به آمال شيطانى خودمان؛ و رو كنيم به خداى تبارك و تعالى: وَ مَن يَخرُج مِن بَيتِهِ مُهَاجِراً إلَى اللّهِ و رَسوُلِهِ ثُمَّ يُدرِكهُ المَوتُ فَقَد وَقَعَ أَجرُهُ عَلَىاللّهِ.۱ محتمل است كه همين هجرت از خانۀ، طبيعت باشد؛ از جهت نفس باشد. ممكن است «بيت» همين بيت نفس انسان باشد. يعنى همين طبيعت كه بيت نفس است و نفس در او محبوس است. ممكن است [معناى] آيۀ شريفه اين باشد كه كسى كه از اين بيت نفس خارج شد، «مهاجراً إلى اللّه و رسوله» رو آورد به خدا و رسول، و از آن چيزهايى كه وادار مىكند انسان را [براى] توجه به دنيا، توجه به آمال دنيايى، و بازمىدارد انسان را از رسيدن به خدا، از رسيدن به حقيقت اين تعلقاتى كه انسان دارد به دنيا، كه هر انسانى تعلق به دنيا دارد، و نفس متعلق به دنياست، توجه به خود و آمال خودش دارد و اگر چنانچه كسى از اين بيت، از اين بيت ظلمانى، از اين بيتى كه ما را باز مىدارد از وصول به كمالات انسانى، كسى خارج بشود از اين بيت و رو بياورد به خدا، هجرت كند به سوى خداى تبارك و تعالى و رسول خدا، كه آن هم هجرت به خداست، برسد تا آنجايى كه «ادركه الموت» حالا يا «ادركه الموت»، يعنى آن موت اختيارى كه از براى اولياى خدا هست كه از همۀ آمال خودشان دست برمىدارند و فانى مىشوند در حق تعالى، يا اينكه در اين مهاجرتى كه [مىكند] ادراك موت بشود همان موت معهود، اين وقع أجره على اللّه ـ اين ديگر هيچ ـ بنابر آن احتمال اول، ديگر اجرى جز اينكه خدا به او بدهد اجر ديگرى را نمىخواهد. اصلاً براى او ديگر آمال و آرزويى نيست. فقط خدا را مىخواهد. الهى شدن اعمال در پرتو هجرت از نفسانيات شما كه اين اسم را براى خودتان انتخاب كرديد و «هجرت» [را كه] اسم شريفى است، انتخاب كرديد توجه به اين داشته باشيد كه از زير بار مسئوليت اين اسم هم بيرون بياييد، و هجرت بكنيد. توجه بكنيد به اينكه اين دنيا هر چه باشد مىگذرد. هر چه علاقه بيشتر باشد سختتر مىگذرد. هر چه توجه به اين دنيا باشد، علاقه به اين دنيا باشد، سختتر مىگذرد. در عين حالى كه اولياى خدا اين هجرت را كرده بودند، معذلك آن فعاليتهايى [هم] كه براى رضاى خدا و براى رساندن نفع به برادرها و خواهرها بوده است مىكردهاند. اين هجرت اگر انشاءاللّه تحقق پيدا بكند، موجب اين مىشود كه كار انسان الهى مىشود. الآن هر عملى كه از ماها صادر مىشود عملى است كه نفس در او و خودبينى در او هست و اين عمل نفسانى است، عمل شيطانى است. اگر آن هجرت حاصل بشود و مهاجر الى اللّه و رسول انسان بشود، آن وقت تمام اعمالى كه به جا مىآورد اعمالى است كه روحانى است؛ اعمالى است الهى. همۀ اعمال را به جا مىآورد. جنگ مىكند، جنگش الهى است. كسب مىكند، كسبش الهى است. همۀ كارهايى كه ديگران هم مىكنند انبيا هم همۀ آن كارهايى كه ديگران مىكردند كارهايى كه مربوط به معيشت بود، مربوط به زندگى بود، مربوط به ادارۀ كشور بود، مىكردند. تمايز اعمال در الهى بودن و غير الهى بودن آن پيغمبر جنگ مىرفتند و معاشرت با اشخاص مىكردند، زندگى عادى مىكردند، لكن زندگى الهى بود. چند نفر كه با هم نشسته بودند فرض كنيد همه يك كار را انجام مىدادند، و بين آنها پيغمبر اكرم بود و اشخاصى كه تبعيت مطلق از او كرده بودند بود و منافقها هم بودند و آنهايى كه هجرت نكرده بودند آنها هم بودند، كار [همه] به حسب صورت مثل هم بود: همه جنگ مىرفتند، همه فرض كنيد كار ديگر مىكردند ؛ لكن معناش با هم فرق مىكرد. آن كارى كه از رسول خدا ـ صلىاللّه عليه و آله ـ صادر مىشد با آن كارى كه از يك منافق صادر مىشد در صورت يكى بود؛ معناش دوتا بود. آن الهى بود؛ اين شيطانى بود. آن كسى كه گرفتار اين ظلمتها هست كارهايش هر چه كار هم بكند، نورانيت ندارد؛ ولو كارهايى كه عبادى باشند باز آن نورانيت درش نيست؛ فقط يك اداى تكليفى است. نماز مىخواند، [اما] نماز [او] يك اداى تكليفى است كه معاقب نيست براى اينكه [نگويند] چرا نخواندى. لكن نماز، او را راه نمىبرد. بايد اين عباداتى كه به جا مىآوريم اينها ما را راه ببرند؛ ما را مهاجر كنند. كوشش كنيد كه كارهايتان كارهاى الهى باشد؛ براى خودنمايى نباشد؛ براى اين نباشد كه ديگران از شما تعريف كنند؛ براى اين نباشد كه از شما مدح و ثنا بكنند؛ براى خدا باشد. وقتى كار براى خدا باشد، آن كار نورانى است. هر مقدارى از نماز را كه توجه به خدا داريد، اين مقدار نورانيت پيدا مىكند و بالا مىرود. و هر مقدارى كه غافل هستيم، آن مقدار نورانيت ندارد و طرف ملكوت نمىرود. همۀ كارها اينطورى است. فرق ما بين اوليا و ديگران در صورت هيچى نيست؛ گاهى وقتها ديگران از اوليا خوش اندامتر هم بودهاند؛ در معناست فرق. فرق معنوى است. كه دارند، اعمالشان با هم فرق دارد. از حيث معنويت يك ضربت على يَومَ الخَندَقِ أَفضَلُ مِن عِبَادَةِ الثِّقلَين۲ . البته آن، جهت مقابلۀ كفر و اسلام با هم بوده لكن اگر اين را يك كسى ديگر هم مىكرد اينطور نمىشد كه افضل از عبادت ثقلين باشد. اگر كسى گرفتار نفس باشد، ولو همان عملى كه از على ـ عليهالسلام ـ [از او] صادر شده بود و فتح حاصل مىشد به [ضربت] او، غلبه بر كفر هم حاصل مىشد، لكن «اسمش» عبادت بود، تا برسد به اينكه از عبادت ثقلين بالاتر باشد. اين يك روحى در آن عمل [هست]، يك الهيتى هست، يك توجه به خدايى هست، كه آن عمل را فضيلت مىدهد و از عبادت ثقلين بالاتر مىكند. دست ما از اينها كوتاه است. لكن مىتوانيم اينقدر كه يك شباهتى، يك شباهت دور، خيلى دور [داشته باشيم]. به هر حال كارهامان از آن وسوسههاى شيطانى خالص باشد. آنقدر[ها ]مجاهده كنيد كه بتوانيد اين كار را بكنيد. كه اين مقدمۀ هجرتى است كه شما براى خودتان انتخاب كردهايد. من اميدوارم كه شما در اين هجرت موفق باشيد و به كمال مطلوب برسيد؛ و همه با سعادت و سلامت باشيد. خداوند همهتان را حفظ كند.