بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم ميراث رژيم شاه همان طور كه تذكر داديد، ملت ايران وارث يك مملكتى [است] كه پنجاه و چند سال در زير فشار و صدماتى از داخل و خارج بوده است؛ و يك مملكت خرابه تحويل دادند و رفتند. هم خزانه‌هاى اينجا را خالى كردند؛ و هم شهرها و دهات و همه جا را به فساد كشاندند؛ و هم به اسم «تمدن بزرگ» خرابكارى كردند. و الآن كه آنها رفتند، يك كشور به هم ريخته در هر جهت و خرابه، نه اقتصاد سالم دارد، و نه جهات ديگرش سالم است. مردم در فقر و فاقه فرو رفته‌اند، و همۀ اين فقر و فاقه‌ها و نابسامانيها ارثى است كه به شماها رسيده است. و هيچيك از اين خرابيها از نهضت نيست؛ از آنهاست، حتى در وقتى هم كه نهضت شد و انقلاب شد، خرابيها را نسبت به مردم، آنها كردند. كارشكنى و مردم‌فريبىِ ضد انقلاب و يك مملكت به ظلم كشيدۀ دو هزار و پانصد ساله و به خراب كشيده و ظلم كشيدۀ پنجاه سال، كه ما شاهد آن بوديم، نمى‌شود با يك ماه، دو ماه، يك سال، دو سال، تعميرش كرد، لكن مردم ايران مثل يك سى و پنج ميليون جمعيت محبوس كه در حبس را باز كردند و ريختند بيرون، از آن حبس كه بيرون آمدند، ناراحتيهاى ايام حبس را هم در بيرون دارند. الآن ناراحتيهايى كه اين ناراحتيها هم همان ارث رژيم سابق است؛ يعنى اشخاصى كه پنجاه سال تحت فشار بودند، اختناق بوده است، الآن يكدفعه خودشان را آزاد مى‌بينند، ناراحت بودند، حالا خودشان را مى‌بينند آزادند، حالا كه آزادند، فكر اين معنا را نمى‌كنند كه از اين حبس كه بيرون آمدند، خودش يك نعمت بسيار بزرگى بود كه محتاج به تشكر است از خداى تبارك و تعالى كه ما را از يك همچو قيد و بندى، از همچو زجرى، خلاص كرده. لكن به جاى اينكه تشكر كنند، به جاى اينكه همراهى كنند، همه دست به هم بدهند براى تعمير اين خرابه، مع‌الأسف يك دسته‌اى كارشكنى مى‌كنند، يك دسته‌اى باور. دستجاتى از منحرفين، از اشخاصى كه آنها هم بازمانده و باقيماندۀ رژيم سابق‌اند و طرفداران او، و مى‌خواهند نگذارند اين مملكت سر و سامان پيدا بكند، بين مردمى كه از حبس بيرون آمدند مى‌اُفتند، و مردم هم عُقده‌هاى حبس را دارند، عقده‌هاى پنجاه و چند ساله در آنها هست، مى‌افتند بين آنها و آن عقده‌هايى كه مردم از رژيم سابق برايشان باقى مانده است اينها به حساب دولت حالا و رژيم حالا و نهضت مى‌آورند. و مع‌الأسف بسيارى از جوانهاى پاك ما باورشان مى‌آيد، آنها هم كمك به آنها مى‌كنند! شوراى شهر ملت ما بايد بدانند كه يك نعمتى خداى تبارك و تعالى به او اعطا كرد كه همۀ دنيا الآن نظر دارند و با اعجاب به او نگاه مى‌كنند. خداى تبارك و تعالى يك نظر عنايتى به اين ملت فرمود كه اين سد بزرگ شيطانى ـ كه همۀ قدرتها با او موافق بودند ـ شكسته شد و شكستند، و ملت ما با قدرت ايمان اين سد را شكستند. و كسانى كه آنها را غارت مى‌كردند و همۀ اموالشان را به غارت مى‌بردند و خرابى مى‌كردند، و بدتر از آن نيروهاى انسانى را نمى‌گذاشتند رشد بكنند، اينها رفتند. حالا ملت فكر نمى‌كند كه دزدها رفتند و چپاولگرها بيرون رفتند، لكن يك تتمه‌اى كه براى اينكه..... و همۀ قشرهاى ملت اين است كه شما را، اين شوراهاى شهر را [راه بيندازند] خوب، يك رأيى دادند. البته رأى كم دادند؛ لكن الآن شوراهاى شهر در بسيارى از جاها مستقر است. مردم گمان نكنند شوراهاى شهر مى‌تواند كار را انجام دهد. شوراى شهر هفت نفر، ده نفر، از خود همين مردم‌اند، با نداشتن وسائل درست. اين بسته به اين است كه مردم با اين شوراها و با اين اشخاص كه مى‌خواهند خدمت كنند به شهرشان كمك كنند. تا كمك ملت نباشد كارى انجام نمى‌گيرد. نمى‌شود كه ملت كنار بنشيند و بگويد دولت همۀ كارها را بكند. يك همچو خرابۀ بزرگى را دولت به اين زوديها، اگر قدرت ملت نباشد، نمى‌تواند، شايد تا آخر هم نتواند، كه اين خرابه‌ها را آباد كند. كوشش همۀ طبقات ملت براى آبادانى كشور الآن يك چيزى است كه مال خودتان است، مثل اينكه هر كسى موظف است به حسب وجدان خودش كه عائلۀ خودش را خدمت به او بكند و اداره بكند، الآن به حسب وجدان، ما همه موظفيم كه يك مملكتى كه از حلقوم ديگران بيرون آورديم و مال خودمان شده، خودمان خدمت به آن بكنيم. نرويم كنار بنشينيم بگوييم كه شما از چنگال ديگران بيرون آورديد، خودتان درستش بكنيد! نمى‌شود. اين يك همچو چيزى است، شماها بيرون آورديد؛ ملت بيرون آورده. همين ملتى كه يك همچو نهضتى كرد و يك همچو پيروزى برايش حاصل شد، بايد اين مملكت را خود ملت اداره بكند. هر كس به هر اندازه‌اى كه مى‌تواند. البته يك قشر نمى‌تواند؛ دو قشر نمى‌تواند، روحانيت نمى‌تواند؛ دولت نمى‌تواند؛ عرض مى‌كنم كه كارگر تنها نمى‌تواند؛ صنعتگر تنها نمى‌تواند؛ لكن هر كدام يك گوشۀ كار را بايد بگيرند. هركس در هر كارى كه مشغول است آن كار را خوب انجام بدهد. لزوم توجه همگانى در ترويج كشاورزى اين همه خرابيها كه هست و اينهمه گرفتاريهايى كه هست الآن براى ملت شما ـ كه مع‌الأسف گنجها زير پايشان بود و خودشان گرسنگى مى‌خوردند، ذخيره‌ها زير پايشان بود خودشان نشسته بودند گرسنگى مى‌خوردند، و اينطور برنامه بود ـ حالا كه اين مملكت مال خودتان شده است، حالا بايد كوشش بكنيد، خصوصاً در امر زراعت بايد كوشش بكنند، سستى به خرج ندهند. اگر بخواهند سستى به خرج بدهند در امر كِشت و زرع و اينها، باز ما اين پيوستگى كه به امريكا و ساير جاها داشتيم اين را باز هم بايد ادامه بدهيم. وقتى يك مملكتى مال خودتان شد، يك مملكتى كه قابل است، يك مملكتى است كه همه چيزش خوب است، غنى است مملكت ما، منتها دست خائنها افتاده بود، حالا كه دست خودتان افتاده، كشاورزى اين مملكت كه بايد علاوه بر اينكه ادارۀ خود مملكت را بكند، صادرات هم داشته باشد. نبايد به يك روزى بيفتد كه باز دست ما طرف امريكا دراز باشد به اينكه گندم بِده، جو بِده ـ نمى‌دانم ـ چه بده! و اگر يك روز نخواهند بدهند، ما گرسنه بمانيم. بايد خودكفا بشويم. ما بايد بيدار بشويم. بايد خدمت كنيم به اين مملكت. خدمت به اين است كه كشاورزها در زمينهايى كه دستشان است زرع بكنند، كِشت بكنند، آبيارى بكنند، همت به خرج بدهند. و اين معنا را هم بايد تذكر بدهم كه غصب نبايد بكنند مال مردم را. اينكه بعضى گفتند كه نخير، هركس هرچه دستش آمد بكارد. خير، بايد زمينها روى موازين شرعى، روى موازين الهى مالكينى كه دارد آنها كشت و زرع بكنند؛ و كسانى كه متكفل كشت و زرع هستند روى موازينْ كشت و زرع بكنند. مسامحه نكنند در اين مطلب تا بلكه ان‌شاءاللّه‌ در ظرف يكى دو سال، دو سه سال ديگر ما خودمان لااقل خودكفا بشويم و بتوانيم خودمان سرپا بايستيم. وابستگى اقتصادى ـ منشأ وابستگيها اگر ما مسامحه بكنيم و وابسته به خارج باشيم، اين وابستگى اقتصادى به خارج قهراً وابستگى سياسى مى‌آورد؛ قهراً وابستگى اجتماعى مى‌آورد؛ و همان اسيرها خواهيم بود كه بوديم و به ما همانها حكومت خواهند كرد كه كردند. ما بايد از اين جهت اقتصادى فارغ بشويم؛ يعنى دستمان پيش ديگران دراز نباشد كه بده به من! كه هر وقت جلو آن را بخواهد بگيرد، ما فلج بشويم. بايد ما خودمان اين مواد غذايى كه لازم داريم ـ كه مواد اوليه‌اى است كه هر مملكتى احتياج به آن دارد ـ اين مواد اوليه‌مان را به دست بياوريم، و تغذيه‌مان با خودمان باشد. و اين به اين است كه كشاورزها در سرتاسر ايران الآن كه پاييز است كشتهاى پاييزى را بكنند. وقتى كه بهار شد، كشتهاى بهارى بكنند. و همه دست به هم بدهند. و دولت هم كمك بكند و مى‌كند كمك، بايد كمك بكند. با كمك دولت و كمك خودتان، و مردم ديگر هم به آنها كمك بكنند. يارى دولت در اصلاح امور يك مسئله حياتى است براى مملكت ما كه به هم زدند همۀ كشاورزيش را و از بين بردند، حالا بخواهيم ادامۀ حيات داشته باشيم، بايد احيائش بكنيم. احيائش به اين است كه همه با هم دست به هم بدهند و اداره بكنند مملكتشان را. همين طور در هر شهرى، كه اين شهرداريها و اينها هستند و اين شوراى شهر هست، كمك كنند مردم به آنها. نمى‌توانند. الآن، امروز، همين اهالى شوراى شهر قم آقايان آمده بودند اينجا، و اظهار مى‌كردند كه اين قدر خرابى هست كه ما نمى‌توانيم بدون اينكه يك كمكهايى باشد از طرف دولت، از طرف مردم، از همۀ اطراف باشد، نمى‌توانيم ما اداره بكنيم اينجا را. خرابيها زياد است، اشكالات زياد است، فقر زياد است. اين بايد در هر شهرى اهالى شهر كمك بكنند. اينها بندگان خدايند كه گرفتار هستند. خداى تبارك و تعالى عنايت دارد به بندگان خودش. توجه به خواسته‌هاى مردم اين مستمندها، فقيرها، عيال خدا هستند، اداره بايد اينها بشوند. فقرا را خداى تبارك و تعالى امر كرده است كه اداره‌شان بايد بكنيم. يك دسته غنى بنشينند كنار، و اينها بيچاره‌ها به فقر بگذرانند. من پيشتر به اين كارخانه‌دارها و اين متمكنين، كه گاهى مى‌آمدند اينجا ـ و بعضيشان هم مى‌خواستند من را اغفال بكنند! ـ به آنها گفتم آقا اين نمى‌شود كه همان مسائل زمان طاغوت حالا هم اجرا بشود. يك دسته آن بالاها بنشينند مُرفَّه و هرچه بخواهند هرزگى بكنند، يك دسته هم اين زاغه‌نشينهاى تهرانى، كه همه‌تان مى‌بينيد و در شهرهاى خودتان هم هست امثالش. اين نمى‌شود. اين عملى نيست. من اخطار كردم، اين يك خطرى براى مردم هست. اگر خداى نخواسته جمهورى اسلامى نتواند جبران كند اين مسائل اقتصادى را، كه اول مرتبۀ زندگى مردم است، و مردم مأيوس بشوند از جمهورى اسلامى و مأيوس بشوند از اينكه اسلام هم براى آنها بتواند در اينجا كارى انجام بدهد، اگر در اين محيط يك انفجار حاصل بشود، ديگر نه من و نه شما و نه هيچ كس، نه روحانيت و نه اسلام، نمى‌تواند جلويش را بگيرد. انفجار اگر در زمان طاغوت حاصل مى‌شد، ماها مى‌توانستيم با نصيحت، با موعظه، با امر، مهارش كنيم. اما انفجار اگر در متن اسلام حاصل بشود، مردم با يأس از جمهورى اسلامى منفجر بشوند، ديگر قابل مهار نيست. اين ثروتمندها بفهمند اين مطلب را كه اگر خداى نخواسته يك وقت يك انفجارى كه نشود مهارش كرد در يك ملتى پيدا بشود، همۀ اين بزرگها و همۀ اين ثروتمندها و اينها تر و خشك با هم خواهند سوخت. فكر بكنند، بنشينند براى اين ملت فكر بكنند، هِى ننشينند آن كنار و خودشان هر طورى بخواهند عمل بكنند و هر طورى بخواهند زندگى بكنند، و تماشا كنند اين زاغه‌نشينها و تماشا كنند اين مردمى كه نمى‌شود اسمش را [زندگى] گذاشت. اين زندگى است كه اينها مى‌كنند؟ زندگى است كه من وقتى نگاه مى‌كنم حيوانات هم بهتر از اينها زندگى مى‌كنند! حيوانات را هم در اين تلويزيون نشان مى‌دهند خيلى خوب! در اين جنگلهايى كه دارند زندگى مى‌كنند خيلى هم خوب زندگى مى‌كنند. و در اين جهاد سازندگى كه هست، خانه‌هايى كه مردم در آن زندگى مى‌كنند، آنها را هم نشان مى‌دهند، خيلى زندگى آنها بهتر از اينهاست؛ يعنى اصلاً طرف نسبت نيست! چرا بايد اينطور باشد؟ بايد همه دست به هم بدهند، ملت، دولت، ثروتمندها، كارخانه‌دارها، همۀ اينها، دست به هم بدهند و اين مشكله را حَلَّش بكنند. اگر اين مشكله حل نشود و خداى نخواسته يك انفجارى در متن اسلام، در متن جمهورى اسلام پيدا بشود، اين ديگر قابل مهار نيست، هيچ كس نمى‌تواند جلويش را بگيرد. قبل از اينكه يك همچو مسائلى پيش بيايد [بايد جلويش را گرفت] خصوصاً كه خوب، دشمنهاى اسلام و دشمنهاى مسلمين و دشمنهاى كشور اسلامى هم از خارج و داخل مشغول شده‌اند به ـ عرض مى‌كنم ـ توطئه كردن. استرداد اموال به تاراج رفته و اخيراً هم كه شاه رفته امريكا و پذيرفتند او را، منتها به اسم اينكه سرطان دارد ـ و ان‌شاءاللّه‌ صحيح باشد اين منتها ـ ديروز كه آقاى يزدى^۱ اينجا بودند و گفتند كه يك همچو كارى شده است، و ما هم شرايطى كرديم، لكن بردند او را به اسم اينكه در مريضخانه بايد بخوابد، و ديگر هم قابل علاج نيست. من به ايشان گفتم خوب، پس پولهاى ما چه مى‌شود؟ خوب، اين بميرد، پولهاى ما چه مى‌شود؟ ايشان گفتند كه بايد در محاكم اينجا پرونده‌ها جمع بشوند، و در محاكم اينجا محكمه تشكيل بشود و تعيين بشود؛ اين پرونده‌هايشان رسيدگى بشود. آن پرونده‌ها را در خارج ببريم، دادگستريهاى آنجا رسيدگى مى‌كنند. و آن وقت ممكن است كه ما به دست بياوريم. و بنابراين است كه پرونده‌ها را اشخاصى كه اطلاع بر آن دارند، هر كس اطلاع دارد، هر بنگاهى كه اطلاع دارد، وزارتخانه‌ها كه اطلاع دارند، اينها را جمع بكنند و دادگاه جمع‌آورى بكنند؛ و بعد هم به توسط وكلايى كه در آنجا قرار مى‌دهند اين رسيدگى بشود كه نرود از بين. مرحوم مدرس ـ خدا رحمتش كند ـ يك وقتى كه رضاخان رفته بود در يك جايى، در يك سفرى و برگشته بود، ايشان گفته بود كه من به شما دعا كردم! تعجب كرده بود كه خوب، ايشان دشمن سرسخت من است، چه طور به من دعا كرده؟ گفته بود: نكته‌اش اين است كه اگر تو در اين سفر از بين مى‌رفتى، پولهاى ما از بين مى‌رفت! ما براى حفظ پولهايمان به تو دعا كرديم. حالا ما دعا نمى‌كنيم به اين! اما ان‌شاءاللّه‌ اميدواريم كه نتوانند. اين پولها را و اين ثروتى را كه اينها بردند يك چيز كوچكى نيست. ديشب اين آقا مى‌گفت كه پولى كه مال خود اين شخص است پول يك سال نفت است، پول يك سال نفت! الآن در بعضى از اين بانكهاى خارجى، پول شخصى اين است كه خودش شخصاً گذاشته است كه ميلياردها دلار است. در هر صورت، اينها خراب كردند اينجا [را] و خوردند و بردند. و نه خود او تنها؛ اقشار ديگرى كه اطراف او بودند. و اين ريشه‌هاى ديگرى هم كه ماندند و به اسم چپى و فدايى خلق، اينها از همانهايند. مدعيان «فدايى خلق» فدائيان امريكايند شما خيال نكنيد كه يك فدايى خلق شوروى ما داريم اينجا. اين «فدايى خلقهاى امريكايى»اند! اينها از آن طرف‌اند، نه اين طرف. هر دو طرفش را ما مخالف با آن هستيم. از اول هم «حزب توده» يك حزب توده انگليسى بود! من رأسش را مى‌شناختم، همسفر مكۀ من بود. مسلمان هم بود^۲ ! حزب توده‌اى كه درست كرده بودند، حزب تودۀ انگليسى بود. منتها به اسم كمونيست شوروى به خورد ما مى‌دادند! الآن هم اينها كه هستند و «فدايى خلق» با فداى خلق و فدايى خلق، خلق را به باد فنا دارند مى‌دهند! خرمن‌ها را آتش مى‌زنند؛ كارخانه‌ها را از كار باز مى‌دارند؛ همۀ خرابكاريها را دارند مى‌كنند. جاسوسيشان هم ثابت است، و ارتباطشان هم با، عرض مى‌كنم كه با صهيونيسم و اينها ثابت است. اينها الآن افتاده‌اند بين مردم و به اسم اينكه ما فداى شما هستيم، ما چه و چه هستيم، فدايى اينها هستند، لكن خرمنشان را آتش مى‌زنند!! فدايى اينها هستند، لكن در كردستان آن قدر آدم مى‌كشند! و الآن هم در كردستان مشغول همين فتنه‌گرى هستند، فداييهاى اينطورى هستند! آبادانى كشور توسط مردم در هر صورت، مملكت بايد با دست خود مردم، با دست خود اشخاص، اداره بشود. و شهرها بايد به توسط خودتان اداره بشود؛ توسط خودتان آباد بشود. ننشينيد كنار بگوييد كه شوراى شهر درست شد، و برويم كنار. شوراى شهر خودش كارى نمى‌تواند. چند نفر آدمى است كه مثل ديگران، ضعيف است و نمى‌تواند كارى بكند. تا همه با هم نباشند، همه با هم دست به هم ندهند، نمى‌شود اين كارها انجام بگيرد. و اين وظيفۀ انسانى ماست، كه كمك كنيم همه به هم؛ معاونت كنيم همه با هم؛ تا بلكه ان‌شاءاللّه‌ كارها اصلاح بشود. خداوند همۀ شما را موفق و مؤيد [كند].

1. ـ آقاى ابراهيم يزدى، وزير امور خارجه دولت موقت.
2. ـ سليمان ميرزا، از سردمداران حزب توده.