

مصاحبه كننده: خبرنگار مجلۀ عربى زبان المستقبل سؤال: [اوضاع كنونى ايران را چگونه ارزيابى مىفرماييد؟] جواب: رژيم فاسد شاه با اجراى سياستهاى غلط و ويرانگر خود باعث ورشكستگى مملكت شده است. با اِعمال زور و شكنجه و اعمال خلاف انسانى هزاران نفر را از بين برده است، اما مردم ما علىرغم همۀ اين فشارها عليه شاه و خاندان او قيام كردهاند و نهضت عظيم اسلامى مردم ما تا سرنگونى رژيم سلطنتى ادامه خواهد يافت. ــ [شما تصريح فرمودهايد كه راغب ايجاد حكومت اسلامى هستيد، همانند حكومتى كه در ايام على ـرضىاللّه عنه ـ وجود داشت. آيا معنى آن اين است كه به هنگام سقوط خاندان پهلوى، حكومت خلافت اسلامى را برپا خواهيد داشت؟] ــ حكومت «جمهورى اسلامى» مورد نظر ما از رويۀ پيامبر اكرم (ص) و امام على ـ عليه السلام ـ الهام خواهد گرفت و متكى به آراى عمومى ملت خواهد بود و شكل حكومت با مراجعه به آراى ملت تعيين خواهد گرديد. ــ [از سال 1963، شاه شما را متهم مىكند كه در مقابل گامهاى اصلاحى وى ايستادهايد. نخست از انقلاب سفيد تا برسد به آنچه او اعطاى آزادى (ليبراليسم) ناميده است. ردّ شما بر اين اتهامات چيست؟ برنامۀ سياسى و اصلاحىاى كه شما بدان فرا مىخوانيد و يا وقتى به حكومت رسيديد، به اجرا درخواهيد آورد چيست؟] ــ هدف شاه از انقلاب ادعايىاش وابسته كردن هرچه بيشتر كشور به امريكا بود. و در زمينۀ اصلاحات ارضى، آمار واردات ساليانۀ مواد غذايى اين مطلب را به خوبى نشان مىدهد و در روستاها نيز فقر دهقانان به حدى رسيد كه دستهدسته به طرف شهرها هجوم بردند تا با زندگى در زاغههاى اطراف شهر و دستمزد ناچيز كارخانهها سدّ جوع كنند. فلذا برنامۀ ما اين است كه كشاورزى كشور با تأمين شرايط زندگى دهقانان هم سطح ساير مردم كشور، به حدى رسد كه كليۀ نيازهاى داخلى را برآورده سازد، و صنايع مونتاژ استعمارى را كه نتيجۀ آن حداقل سطح زندگى كارگر و افزايش درآمدهاى افسانهاى افرادى معدود شد، به صنايع مستقل و مطابق نيازهاى جامعه تبديل نمايد، و در زمينۀ منابع زيرزمينى مطابق مصالح و نيازهاى داخلى با رعايت مصالح بشرى در سطح جهانى از آنها استفاده شود. ــ [در گذشته به افسران و سربازان ارتش ايران، نداهايى در مورد عدم اجراى اوامر شاه داشتهايد، و تاكنون موضع ارتش در ميان كليۀ طرفهاى سياسى در ايران، نامعلوم است. آيا شما هنوز انتظار موضعى از ارتش داريد؟ چه موضعى؟ و چگونه؟] ــ نيروهاى نظامى از همين مردم هستند و ما اميدواريم كه آنها هرچه زودتر به خود آيند و به صفوف مبارزۀ ملت بپيوندند. ولى آنچه مسلّم است شاه نمىتواند تنها با اتكاى به ارتش به حكومت خود ادامه دهد. ــ [در صورت وقوع يك حركت كودتاى نظامى بر ضد شاه، موضع شما چه خواهد بود؟ براى حركت ارتش دو فرض متصور است: 1ـ در كنار جنبش تودههاى مخالف. 2ـ امكان دارد شكل ديكتاتورى به خود بگيرد، همانگونه كه در شيلى رخ داد. بنابراين چه راهى است كه شما را قادر مىسازد مانع از شكل ديكتاتورى آن شويد؟] ــ بنبست كنونى رژيم، نتيجۀ ديكتاتورى شاه و برنامههاى استعمارى او متكى به ارتش و سازمانهاى پليسى است و كودتاى نظامى كه قهراً به دست اجانب انجام مىشود، چيزى جز ادامۀ وضع كنونى نيست. فلذا هيچ مشكلى را حل نمىكند و تا حكومتى به دست خود مردم سركار نيايد مبارزۀ آنان ادامه خواهد داشت. ــ [اتصال رئيس جمهورى امريكا، كارتر، با شاه و كمك وى به شاه، روز «جمعۀ سياه»۱ عامل مهمى بود كه شاه مجدداً به قدرت خود اطمينان يابد. شما معتقديد تا چه وقت ايالات متحدۀ امريكا شاه و رژيم او را در حمايت خواهد داشت؟] ــ حمايت كارتر از شاه، اوضاع را مشكلتر مىكند و بر شدت مبارزات ملت ايران مىافزايد، و او بايد هرچه زودتر بفهمد كه حمايت از شاه نه به نفع ملت ايران است و در نتيجه، نه به نفع مردم امريكا. ــ [در وقتى كه درها براى امكان مذاكره باز شد، چه زمينهاى براى مذاكره با ايالات متحدۀ امريكا داريد؟ و حدود اين مذاكره چيست؟] ــ ملت ايران با دولت ايالات متحده يا هر دولت ديگرى كه از شاه و جنايات او حمايت مىكند تا زمانى كه آزادى و استقلال كشور تأمين نشده باشد گفتگو نخواهد كرد. ــ [در گذشته تصريح فرموديد، وقتى كه تظاهرات كنونى در ايران به اسقاط شاه منجر نگردد، شما مردم را به جنبش مردمى مسلحانه فرا خواهيد خواند. اعتقاد داريد كه چه وقت زمان اعلان جنبش مسلحانه فرا خواهد رسيد؟] ــ ما هنوز اميدواريم كه مبارزات ملت ايران با شيوهاى كه فعلاً تعقيب مىشود به سرنگونى رژيم شاه بينجامد. ــ [در اين اواخر، عدهاى از شخصيتهاى مخالفين در ايران را استقبال كردهايد، و در بين آنان دكتر سنجابى نيز بوده است۲ . و گفته شده كسانى را كه شما با آنان گفتگو كردهايد. با رأى شما مبنى بر ضرورت سرنگونى شاه و خانوادهاش موافقت كردهاند. آيا اين اتحاد نظر مقدمۀ تشكيل يك جبهۀ مشترك براى مخالفين به حساب مىآيد؟ و آيا مىپذيريد دستههاى ماركسيستى از مخالفين در هنگام ايجاد اين جبهه بدان بپيوندند؟] ــ جنبش اسلامى كنونى ملت ايران، همۀ جامعه را در برگرفته و به همين صورت هم به پيش مىرود. و متذكر مىشوم كه ما با هيچ جبهه و دستهاى رابطه نداشته و نداريم و هركس و يا هر گروهى كه مسائل ما را نپذيرد او را نمىپذيريم. ــ [گفته مىشود با اصرار شما مبنى بر سقوط خانوادۀ پهلوى، قهرآميزى اغتشاشات مردمى ايران از حدود درگيرى سياسى تجاوز خواهد كرد. و اينكه قهرآميزى مزبور در حقيقت مبارزاتى است از اكثريت مردم بر ضد اقليتهاى مذهبى. صحت اين گفتارها در چه حدى است؟] ــ جنبش كنونى ملت مسلمان ايران با هدفهاى سهگانهاى كه اعلام شده است، همۀ افراد جامعه را در برگرفته و هركس يا هر گروهى كه اين هدفهاى سهگانه را تأييد و تعقيب كند حقوق حقۀ او محفوظ خواهد بود. ــ [روابط خود را با همسايههاى عرب ايران چگونه مىبينيد؟] ــ جهت نهضت اسلامى ما بر ضد رژيم شاه است و هر گروه و دستهاى هم كه با اين رژيم همكارى كند و آنها را استعانت نمايد مورد مخالفت و نفرت مردم قرار مىگيرد. علايق ما با ملتهاى همسايه و مسلمان عرب داراى ويژگيهاى خاص اسلامى است، لذا ما خواستار نزديكى هرچه بيشتر اين ملتها با هم هستيم. اين استعمار و دست اجانب است كه ميان اين مسلمانان اختلاف انداخته و مىاندازد. ــ [ناپديد شدن امام موسىصدر، فكر هموطنان لبنانى را اشغال كرده است. آيا در خصوص آن تماسهايى برقرار كردهايد؟ و نتيجۀ تماسها چه بوده است؟] ــ در خصوص وضعيت حجتالاسلام آقاى سيد موسى صدر كه مورد علاقۀ بسيارى از مسلمين است اقداماتى كردهايم و متأسفانه تاكنون به نتيجه نرسيدهايم. ــ [در خلال اقامت خود در فرانسه، آيا تماسهايى بين شما و حكومت فرانسه حاصل شده است؟] ــ خير. ــ [گفته شده شما بر اثر ارزيابى اوضاع در لبنان، بر پيشنهاد اقامتتان در لبنان موافقت نكردهايد. آيا جايى براى خود، خارج از فرانسه برگزيدهايد؟ و كجا؟] ــ اقامت من در فرانسه موقتى است.