بسم اللّه الرحمن الرحيم وارستگى نفس منشأ همۀ كمالات شما از صفر شروع كرديد، و بحمداللّه تا اينجا رسيديد. ... از حال اختناق شروع كرديد و به آزادى رسيديد. و من اميدوارم كه تا آخر، تا آنجا كه مقام انسان است ـ يعنى لايتناهى ـ همه برسيد. اميدوارم كه انسانهاى آگاه و آگاهى دهنده‌اى باشيد. شما آقايان همان طور كه شغلتان محترم و شريف است، مسئوليتتان زياد است. شما بايد خودتان را بسازيد، و بعد ملت را بسازيد. خودسازى به اينكه تمام ابعادى كه انسان دارد، و انبيا آمدند براى تربيت آن ـ تمام ابعاد را ـ ترقى دهيد؛ جنبۀ علمى، همۀ ابعاد علم؛ جنبۀ اخلاقى، همۀ ابعاد اخلاق؛ تهذيب نفس، وارسته كردن نفس از تعلقات دنيا؛ كه سرمنشأ همۀ كمالات وارسته شدن نفس از تعلقات است، و بدبختى هر انسان تعلق به ماديات است. توجه و تعلق نفس به ماديات، انسان را از كاروان انسانها باز مى‌دارد، و بيرون رفتن از تعلقات مادى و توجه به خداى تبارك و تعالى انسان را به مقام انسانيت مى‌رساند. انبيا هم براى همين دو جهت آمده بودند: بيرون كردن مردم از تعلقات، و تشبث به مقام ربوبيت. علم و عمل دو بال براى پرواز روحى شما آقايان اهل علم، كه بعضى لباس [...] ملبس به لباس علم هستيد، و بعضى، يا اكثراً ان‌شاءاللّه بعد ملبس خواهيد شد، ان‌شاءاللّه اين مراتب را طى بكنيد. علم تنها اثر ندارد؛ بلكه گاهى مضر است. عمل بدون علم بى‌نتيجه است. علم و عمل دو بالى است كه انسان را به مقام انسانيت مى‌رساند. علم به همۀ شئون و عمل ـ عمل نفسانى، عمل جسمانى، عمل عقلانى ـ انسان را به مراتب انسانيت مى‌رساند. اميد است كه شما آقايان در خلال تحصيل، توجه به اين مطلب داشته باشيد كه در مدرسه‌ها منزه كنيد خودتان را از تعلقات دنيا. تمام گرفتاريهاى بشر از اين تعلقات است. اگر اين تعلقات نبود، اگر اين توجه به دنيا و تعلق به دنيا نبود، ما اينقدر گرفتارى در ظرف بيش از پنجاه سال و قريب شصت سال نداشتيم. محمدرضا پهلوى به واسطۀ تعلقى كه به دنيا داشت، نفسش غير از دنيا چيزى نمى‌فهميد، سرمنشأ اينهمه فساد براى ملت و اينهمه بدبختى براى خودش شد. دوستان او، كه جنود شيطان بودند، براى تعلقى كه به دنيا داشتند، كه نفوسشان غير از دنيا ادراك نمى‌كرد ـ به واسطۀ همين تعلق ـ منشأ اينهمه بدبختى براى ملت، و بدتر آنكه براى خودشان شدند. هم بدبخت كردند ملت را و به باد دادند همه چيز ملت را؛ و هم بدبخت كردند خودشان را. فتوحات براى رهيدن و به كمال رسيدن انبيا در عين حال كه دنيا را اداره مى‌كردند، مملكتها را اداره مى‌كردند ـ كه در اسلام نمونۀ بارزش نزديك به ماست و تاريخ نشان مى‌دهد كه در ظرف نيم قرن تقريباً اكثر معموره را فتح كردند ـ در عين حال تعلق نداشتند به دنيا. فتح براى مملكت‌گيرى در اسلام نيست، مملكت‌گيرى براى حكومت در اسلام نيست، حكومت جائرانه مطرح نيست. فتح براى اين است كه انسانها را، آدمها را به كمال برساند. فتوحات اسلام غير از فتوحات رژيمهاى ديگر است. آنها فتوحاتشان، رژيمها فتوحاتشان، فتوحات براى دنياست؛ و انبيا فتوحاتشان براى خداست، براى توجه دادن مردم به خداست. آنها مردمى كه اسير ماده هستند و اسير نفس و شيطان هستند ـ آنها را ـ مى‌خواهند تحت تأثير خودشان و مكتب خودشان قرار بدهند، و آنها را از حزب شيطان به حزب‌اللّه وارد كنند: اللّه‌ُ وَلِىُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخرِجُهُم مِنَ الظُّلُمَاتِ إلَى النُّورِ و الَّذِينَ كَفَرُوا أَولِيَاؤُهُم الطَّاغوتُ يُخرِجُونَهُم مِنَ النُّورِ إلَى الظُّلُمَاتِ.۱ اين دو، اين دو جنبه است؛ اين دو جبهه است: جبهۀ طاغوت و جبهۀ اللّه. جبهۀ اللّه را كه توجه به خدا دارند و ايمان به خدا دارند، خداى تبارك و تعالى آنها را از همۀ ظلمتها، از تمام ظلمتها، اخراج مى‌كند و به نور مى‌رساند. آن نور، نورِ خودِ حق است. اينكه نور است، اللّه‌ُ نورُ السَّمواتِ والأَرضِ۲ از همۀ ظلمتها، كه ماعداى‌اللّه است، آنها را خارج مى‌كند، و به نور مى‌رساند، و به اللّه مى‌رساند. طاغوت مردم را از نور خارج مى‌كند و به ظلمات مى‌رساند: ظُلُمَاتٌ بَعضُهَا فَوقَ بَعضٍ۳ اين دو راه است: راه انبيا، و راه طاغوت. راه انبيا راه خداست؛ و خدا ولى است و خدا فاعل است؛ و به دست خدا انسان تربيت مى‌شود؛ و راه طاغوت راه شيطان است، كه شيطان مربى انسان است. علم و عروج نامتناهى عزيزان من! توجه داشته باشيد كه در جند الهى وارد باشيد. درس خواندن تنها انسان را در جند الهى وارد نمى‌كند. علم تنها ـ خصوصاً علمهاى قانونى ـ رسمى انسان را به مراتب انسانيت نمى‌رساند؛ بايد باشد، لكن در جنب آن بايد توجه به غيب باشد. درس را براى خدا بخوانيد. از صفر شروع كرديد؛ و اميدوارم تا غيرمتناهى برويد؛ و برويد تا برسيد به آنجا كه غير از خدا كسى را نبينيد، همه چيز را از او ببينيد، همه كس را جلوۀ او بدانيد. اگر همچو تربيتى در انسانها واقع بشود، انسانها الهى مى‌شوند. انسان الهى جنگ و زور ندارد؛ جنگ و جدال ندارد. همۀ جنگ و جدالهايى كه واقع مى‌شود براى اين است كه توجه به طبيعت است. جنگهايى كه در اسلام وارد شده است، براى اينكه اينها را از ظلمات به نور وارد كنند. جنگهاى اسلامى جنگهاى رژيمهاى ديگر نيست. اينها از ظلمات به ظلمات ديگر وارد مى‌كنند! از ظلمت به ظلمات وارد مى‌كنند. انبيا مى‌خواهند از ظلمات اينها را به نور وارد كنند. خداوند همۀ شما را تأييد كند. من از شما فرزندان عزيز، كه دلم به شما خوش است، دلم به چهره‌هاى شما خوش است، و از اين صورتهاى نورانى حظ مى‌برم، تشكر مى‌كنم كه از راه دور آمديد و در اين هواى گرم، و در اين منزل تنگ در زحمت واقع شديد. خداوند همۀ شما را از علماى عاملين، و از مجاهدين اسلام قرار بدهد. خداوند همۀ شما را از ظلمات بيرون كند و به نور برساند. والسلام عليكم و رحمة‌اللّه و بركاته
