بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم گذرى به دوران رضاخان و محمدرضا شاه من اولاً از آقايان كه زحمت كشيده‌اند و تشريف آورده‌اند براى ملاقات من و تسليت بر اين مصيبت^۱ ، تشكر مى‌كنم. اميدوارم خداوند همۀ آقايان را و خانمها را توفيق عنايت كند كه در خدمت به اسلام ـ كه در حقيقت خدمت به بشريت است ـ شما و ما موفق باشيم ـ ان‌شاءاللّه‌. شما مى‌دانيد كه در ظرف پنجاه و چند سال در ايران چه گذشت. مسلماً همۀ شما شاهد نبوديد، از باب اينكه جوان هستيد اغلب؛ لكن من از همان زمان، از كودتاى رضاخان تا امروز، شاهد همۀ مسائل بوده‌ام. رضا خان آمد و ابتدا با چاپلوسى و اظهار ديانت و سينه زدن و روضه بپا كردن و از اين تكيه به آن تكيه رفتن در ماه محرّم، مردم را اغفال كرد. پس از آنكه مستقر شد حكومتش، شروع كرد به مخالفت با اسلام و روحانيين، به طورى كه مجالس روضۀ ما هيچ امكان نداشت كه منعقد بشود. اگر بعضى مجالس مى‌خواست منعقد بشود، قبل از اذان صبح منعقد مى‌شد كه اول اذان تمام بشود. مأمورين دور مى‌گرديدند براى اينكه نگذارند مجالسى باشد. روحانيين را در هر جا كه بودند يا به حبس كشيد، و يا بعضى را تلف كرد، كُشت. و در همان وقت آنهايى كه قيام كردند بر ضد رضا شاه، روحانيون بودند؛ كه يك دفعه مشهد قيام كرد و قضيۀ مسجد گوهرشاد پيش آمد و قتل عموم، قتل عامى كه در مسجد گوهرشاد واقع شد؛ و يك دفعه از تبريز قيام واقع شد و دنبال آن علماى بزرگ تبريز را گرفتند و تبعيد كردند؛ و ظاهراً به سُنْقُر تبعيد كردند؛ و بعدش علماى اصفهان قيام كردند؛ كه در اين قيام ساير علماى بلاد هم از همۀ جاها به قم آمدند و مركز را قم قرار دادند؛ لكن باز با حيله و با فشار اين را هم ساكت كرد و خفه كرد؛ و ديديد كه در مدت چندين سال كه اين مشغول به فعاليت بود و مشغول به سلطنت بود با مردم چه كرد و با ذخاير ما چه كرد؛ كه شايد نتواند تاريخ درست اطلاع در آن پيدا بكند. و آن وقت كه بنا شد برود، و رفت، انگلستان اعلام كرد به وسيلۀ راديو دهلى ـ كه آن وقت تحت نظر انگلستان بود ـ كه رضاشاه را ما آورديم؛ و بعد از اينكه خيانت كرد به ما، او را برديم! وقتى كه بردند او را، جواهرهاى ايران را در چمدانها گذاشتند و در كشتى گذاشتند او را، و خود او هم، يعنى جواهرها را خود او جمع كرد، چمدانها را پر كرد از جواهر. و با كشتى حركتش دادند براى بيرون از ايران و در بين دريا ـ آنطورى كه به ما آن وقت اطلاع دادند ـ در بين دريا يك كشتى ديگرى آوردند و متصل به اين كشتى كردند، و به او گفتند بيا توى اين كشتى. رفت و گفت پس چمدانها چه؟ گفتند خوب آن هم مى‌آيد. او را بردند به جزيرۀ موريس، و چمدانها هم به انگلستان رفت! و بعد از او بر حسب، آنطورى كه خود محمدرضا در يكى از كتابهايش^۲ نوشت «اينكه متفقين كه آمدند به ايران، صلاح ديدند كه من باشم!» اعتراف كرد كه متفقين او را تحميل كرده‌اند منتها بعد اين را ـ از قرارى كه گفتند ـ از كتاب حذف كرده‌اند ... . اين هم كه خيانتش را ديگر همۀ شما و جنايتهايى كه كرده ـ خصوصاً در اين چند سال اخير ـ همه اطلاع داريد. جناياتى كه او كرده است نمى‌شود همه مطلع باشند همۀ جنايات را؛ براى اينكه بعضى از جنايات همچو مخفى بوده است كه كسى اطلاع از آن پيدا نكرده جز خود او، و بعضى از اشخاصى كه خواص بودند؛ و كارش را هيچ كس مطلع نشده است غير از خودش، و مثلاً كارتر^۳ يا امثال آنها. اين هم وقتى كه مى‌خواست برود، ... جواهرات را جمع كرد؛ و علاوه بر آن، قرضهاى زياد در ايران گذاشته است از بانكها. هر چه توانستند اينها قرض كردند و رفتند. نهضت همگانى در راه سازندگى لكن با خواست خداى تبارك و تعالى و همت والاى ملت ما اين ديوار شكسته شد. و خائنها رفتند، و بسيارى‌شان به جزاى خودشان رسيدند؛ و خود او هم مى‌رسد . و اينها رفتند و مملكت را آشفته كردند و رفتند. يعنى الآن براى مملكت ما تقريباً مى‌شود گفت هيچ چيز نمانده؛ از جهت اقتصاد خراب است؛ از جهت فرهنگ خراب است، و محتاج به اين است كه دوباره ساخته بشود. و آن بايد به همت همه باشد؛ يعنى يك قشر كه نمى‌تواند بسازد ... ، همان طور كه اين نهضت را اگر يك قشر مى‌خواست به آخر برساند نمى‌شد، همۀ اقشار وقتى با هم شدند اين سد شكسته شد، از اينجا به بعد هم بايد همۀ اقشار با هم باشند تا بتوانند اين بار را به آخر برسانند و اين نهضت را به آخر. نبايد هر كسى به عهدۀ ديگرى بگذارد. هر فردى موظف است، مكلف است كه به اندازه‌اى كه مى‌تواند عمل كند؛ در هر جا كه هست به همان اندازه‌اى كه مى‌تواند همراهى كند، و اين وحدت كلمه بايد محفوظ بماند؛ كه اگر خداى نخواسته اين وحدت كلمه از دست برود و خداى نخواسته به شكست برگرديم، تا آخر ديگر ايران روى خوش به خودش نخواهد ديد. بنابراين همۀ ما موظف هستيم كه اين نهضت را حفظ كنيم و وحدت كلمه را حفظ كنيم، و رمز مهم اين است كه براى خدا باشد. چنانچه اين نهضت «اسلامى» بود كه اينطور زود به ثمر رسيد و به آخر رسيد و اين سد بزرگ را شكست. ترفند گروهكها و ان‌شاءاللّه‌ كه همۀ شماها موفق باشيد و همۀ ما موفق باشيم و مصمم باشيم، براى اينكه اين نهضت را به آخر برسانيم؛ و كشور مال خود شما باشد، ذخايرتان مال خودتان باشد، زراعتتان مال خودتان باشد؛ همه چيزش را خودتان درست بكنيد براى خودتان. حالا كه بعضى از اين ريشه‌ها ماندند و بعضى از عمال كه با اسمهاى مختلف هستند در ايران، و نمى‌گذارند اين مسائل حل بشود و آرام بگيرد ايران، موظفيم ما به اينكه اينها را هم ـ هر طورى كه بتوانيم ـ جلوشان را بگيريم؛ و لااقل نگذاريم در قشرها نفوذ كنند، در دبيرستانها نگذاريم نفوذ كنند. مثلاً اولادهاى خودتان را سفارش كنيد كه اينها اگر آمدند در دبيرستانها و در دبستانها و ...، جلوشان را بگيرند؛ نگذارند كه در آنجا نفوذ كنند. اگر كارخانه‌هايى را روابط داريد به آنها بگوييد، كارگرها را، كه نگذارند اينها نفوذ كنند. اينها نمى‌خواهند ايران آرام باشد اينها مى‌خواهند مغشوش و منقلب باشد تا در خارج منعكس بشود كه ايران رشد ندارد و نمى‌تواند خودش را اداره كند، آن وقت خداى نخواسته يك كودتايى به پيش بياورند، و باز برگردد به همان حال سابق. بايد اين قشرهاى مختلفى كه موجب اين ناراحتيها مى‌شوند، گاهى آدم مى‌كشند، گاهى در كارخانه‌ها مى‌روند و از اين كارها مى‌كنند، ... بيدار باشيد! توجه داشته باشيد كه اينها غرضهاى سوء دارند؛ و مقصودشان اين است كه برگردانند اين حيثيت را به حال اول؛ اربابها بيايند و بخورند و به اينها هم بدهند. و من از خداى تبارك و تعالى توفيق همه را، سلامت همه را خواهانم، و اميدوارم كه همه موفق باشيد به خدمت به اسلام، به خدمت به كشور خودتان؛ و ان‌شاءاللّه‌ اين تتمه هم از بين بروند و باز خودمان ان‌شاءاللّه‌ همه با هم اين قافله را به آخر برسانيم، به منزل برسانيم. ان‌شاءاللّه‌ موفق باشيد.

1. ـ شهادت آقاى مرتضى مطهرى.
2. ـ كتاب «مأموريت براى وطنم» نوشتۀ محمدرضا پهلوى. بخشى از مطالب اين كتاب، بعد از انتشار به دستور محمدرضا، سانسور شد.
3. ـ جيمى كارتر، رئيس جمهور وقت ايالات متحده امريكا.