

مصاحبه كننده: خبرنگار روزنامۀ فرانسوى فيگارو [مقدمه خبرنگار: آيتاللّه خمينى: «نمىتوان تا بينهايت سينههاى عريان را جلو لولۀ تفنگ قرار داد.» در فاصلۀ نيم ساعت از شهر پاريس، دنياى ديگرى مستقر شده است. آيتاللّه خمينى كه نامش نشانهاى از مخالفت با شاه است، در محوطۀ كوچكى از حومۀ پاريس اقامت گزيده است. گشتيهاى ژاندارمرى و اتومبيلهاى مجهز به رادار و پليس شخصى، نزديك بودن محل اقامت او را نشان مىدهد. دور منزل مىگرديم و جمعيتى پديدار مىشود، جمعيتى در حال احترام كه تشكيل شدهاند از عدهاى مذهبى و زحمتكشان و دانشجويان ايرانى كه از آلمان، تونس و انگلستان آمدهاند. هنگام ورود، كفشها را درمىآوريم، مثل اينكه وارد يك مسجد بشويم. در يك اتاق كوچك، آيتاللّه خمينى روى يك تشك نشسته است. اطراف او كاغذها و مقدارى كتاب پراكنده است. به هر حال، آيتاللّه خمينى ملبس به لباس خاكسترى و عمامۀ سياه، بدون اينكه صدايش را بلند كند با وقار با ما صحبت مىكند.] سؤال: [افكار عمومى دربارۀ مبارزۀ رقباى رژيم كنونى، از خود سؤال مىكنند، آيا اين جنبش مذهبى است كه مىخواهد به سنتهاى اسلامى باز گردد؟] جواب: مخالفين رژيم ايران و قيام كنونى، قربانى تبليغاتى هستند كه آنها را از طبيعت خود بيگانه مىسازد. ما وقتى از اسلام صحبت مىكنيم، به معنى پشت كردن به ترقى و پيشرفت نيست، بلكه عكس آن صحيح است. به عقيدۀ ما اساساً اسلام يك مذهب ترقيخواه است، ولى ما دشمن رژيمهايى هستيم كه تحت عنوان تجددخواهى، روش ديكتاتورى و ظلم را در پيش مىگيرند. اين رژيمها مانند رژيم شاه ايران، پيشرفتهاى انجام شده را از هدف اصلى خود منحرف مىكنند و آنها را از چشم مردان و زنانى كه مىبايست از آنها استفاده كنند، مىاندازند و هر مفهومى را از آنها ساقط مىنمايند، و قبل از هر چيز فكر مىكنيم كه فشار و اختناق، وسيلۀ پيشرفت نيست. ــ [قيام كنونى در ايران با جنبشهاى چپ و چپ افراطى رابطه دارد يا نه؟] ــ ما هميشه از اتحاد با اين احزاب سر باز زدهايم، ولى در واقع امروزه تمام مخالفين ايرانى تحت لواى مذهب و به نام بيان درست و صحيح اسلام سازمان يافته و تظاهر مىكنند. دليل آن هم روشن است: گروههاى چپى يا كمونيست تقريباً از بين رفتهاند. آنها نمىتوانند در نهضت مردمىاى كه در جريان است هيچ وزنهاى داشته باشند، ولى طبيعتاً براى گول زدن افكار عمومى بخصوص در خارج ايران، رژيم سعى مىكند چنين تبليغ كند و به همۀ كسانى كه عليه ديكتاتورى شاه مبارزه مىكنند، نسبت ماركسيستى بدهد. ــ [ولى على رغم مقاصدشان ماركسيستها از عنوان مذهب براى مبارزه عليه رژيم شاه استفاده مىكنند. آيا مذهبيها كمكم به وسيلۀ احزاب چپ افراطى عقب زده مىشوند، و اين احزاب، سازماندهى اعتصابات و تظاهرات را در دست مىگيرند و آن را در جهتى كه مىخواهند هدايت مىكنند؟] ــ به تظاهرات بزرگ اخير نگاه كنيد. افراد مذهبى يك ميليون نفر را به حركت درآوردند و در تمام موارد و در همه جا شعار مذهب را مىدادند، همان مذهبى كه همواره آنها را متشكل كرده و سازمان مىداد و حتى يك بار هم شعارهاى چپ و افراطى ديده و شنيده نشد. ــ [در مراحل اوليه، مبارزه عليه رژيم شاه، صورت نسبتاً مسالمتآميز اعتصاب و تظاهرات داشته است ... و عليه ارتش و پليس نه اسلحه و نه سنگربندى وجود داشته است. آيا شما فكر مىكنيد هنوز زمان آن است و آيا طور ديگرى نمىشود عمل كرد و مثلاً به مبارزۀ مسلحانه رو آورد؟] ــ حتى پس از روز جمعه در تهران كه آنهمه كشتار به جاى گذاشت،۱ ما همان شكل مبارزه را حفظ كرديم. همان طور كه دنيا مىداند، پيام ما به وسيلۀ سركوبى كه با آن برخورد كرد درهم شكسته نشده است و اين قيام با همان روش ادامه دارد. ولى از من پرسيدهاند، آيا وقت تغيير روش و روى آوردن به مبارزۀ مسلحانه براى جواب دادن به كاربرد ارتش توسط ديكتاتورى نرسيده است؟ من گفتهام نه. معذلك امروز من در اين باره از خود سؤال مىكنم كه نمىتوان تا بينهايت، سينههاى عريان را جلوى لولۀ تفنگ قرار داد. تاكنون من رهنمودهاى خود را كه مبنى بر مسالمتآميز بودن عملمان بود را تغيير ندادهام، ولى شايد مجبور شوم اين كار را بكنم. ــ [در واقع، عمل شما داراى چه جهتى است و چه رژيمى را مىخواهيد جانشين رژيم شاه كنيد؟] ــ بدون چون و چرا حفظ رژيم شاه غيرقابل قبول است. ما پيوسته با آن مخالف بودهايم. سرنگونى، آن هدف غيرقابل تغيير مبارزۀ ماست. به علاوه اين شكل حقوقى رژيم نيست كه اهميت دارد، بلكه محتواى آن مهم است. طبيعتاً مىتوان يك جمهورى اسلامى را در نظر گرفت ولى اين موضوع بدين خاطر است كه فكر مىكنيم برداشت اصيل اسلام، ما را به ترقى جامعهاى كه سرشار از استعدادها و قواى انسانى و عدالت اجتماعى است، راهنمايى مىكند. قبل از هر چيز ما به محتواى اجتماعى رژيم سياسى آينده دل بستهايم. ــ [ولى رژيمى كه شما مىخواهيد، آيا دموكراتيك است؟ مثلاً آيا شما موافق آزادى مطبوعات و سيستم چند حزبى و آزادى احزاب و سنديكاها هستيد؟] ــ ما موافق رژيم آزاديهاى كامل هستيم. بايد حدود رژيم آيندۀ ايران، همان گونه كه براى كليۀ دولتهاى متكى به مردم مطرح است، منافع مجموع جامعه را دربرگيرد و همچنين بايد به شئون جامعۀ ايرانى مقيد بوده باشد، زيرا عرضۀ يك جامعۀ غير محدود، دستبرد به شرف مردان و زنان آن مىباشد. ــ [آيا در جمهورى اسلامى براى اقليتهاى مذهبى در ايران كه بسيار زيادند جايى هست؟] ــ رژيم شاه، با اقليتهاى مذهبى رفتارى بهتر از رفتار با مسلمانان ندارد. ما طبيعتاً نسبت به عقايد مذهبى ديگران، بيشترين احترام را پس از سرنگونى ديكتاتورى و استقرار يك رژيم آزاد مىگذاريم، شرايط حيات براى اكثريت مسلمان و اقليتهاى مذهبى بسيار خوب خواهد شد. ــ [حتماً رژيم كنونى به دفاع از خويش ادامه خواهد داد. اين رژيم بر چه تكيه خواهد كرد؟ چه كسانى از آن پشتيبانى مىكنند و چه چيزى به وى مىتواند امكان دهد مخالفين را درهم بكوبد؟] ــ در درون كشور هيچ نيرويى براى حمايت از ديكتاتورى شاه نيست. كافى است نگاهى به آنچه در كشور مىگذرد بيندازيم، تا متوجه اين امر شويم. و اين كار سادهاى است. در خارج، ايالات متحده بخصوص از رژيم شاه حمايت مىكند. اگر آنها دست از حمايت او بردارند، رژيم شاه بلافاصله فرو خواهد ريخت. ــ [على رغم همۀ اينها، شاه مىتواند روى ارتش و بر يك رژيم زور حساب كند، اين احتمالى اساسى است.] ــ در مورد ارتش آنچه اساسى است ساخت آن است كه با رهبرى و سلسله مراتبش مشخص مىشود، و تاكنون ارتش تحت رهبرىاى است كه در واقع امريكايى است. اين ارتش حتى در كادرهاى بالا توسط مستشاران و تكنيسينهاى امريكايى اداره و تربيت شده است، ولى در ميان افسران و سربازان تاكنون نشانههاى بارزى از بيدارى در برابر مبارزات مردمى ديده شده است. فراموش نكنيد كه اينها قبل از هر چيز ايرانى هستند و به هنگام زد و خورد، روياروى آنان، ايرانىهاى ديگرى قرار دارند. در مواردى ديده شده است كه تظاهركنندگان به جاى آنكه به سوى سربازان سنگ پرتاب كنند، گل هديه كردند و بسيارى از سربازان را ديدهاند كه پس از آنكه به آنان گل هديه شده، گريستهاند و در چند مورد سربازان پس از تيراندازى به سوى تظاهركنندگان خودكشى كردهاند. تا وقتى كه ارتش ايران زير چتر امريكا قرار گرفته است، همواره اين وضعيت غمانگيز و تراژدى ادامه خواهد يافت.