اعوذ باللّه‌ من‌الشيطان الرجيم بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم خوشبختى ملتها در گرو صلاحيت هيأت حاكمه بدبختى و خوشبختى ملتها بسته به امورى است كه يكى از مهمات آن صلاحيت داشتن هيأت حاكمه است. اگر چنانچه هيأت حاكمه، كسانى كه مقدرات يك كشور در دست آنهاست، اينها فاسد باشند، مملكت را به فساد مى‌كشند؛ همۀ بُعدهاى مملكت را رو به نيستى و فساد مى‌برند. شما ملاحظه مى‌فرماييد كه در اين پنجاه سالى كه ما بوديم و ديديم كه آنكه در رأس واقع شده بوده است ولو به غير حق، فاسد بوده است و دنبال او مجالسى كه در ايران بوده است اكثراً افراد غير صالح در آن بودند؛ در اوايل امر، خوب عده‌اى هم صالح بودند لكن در اقليت بودند؛ دنبال او دولتها، كه بايد مقدرات كشور را دست بگيرند، غيرصالح بودند؛ و دنبال آن آنهايى كه در رأس ادارات بودند و مقدرات يك اداره را در دست داشتند، آنها هم اكثراً غيرصالح بودند. از اين غيرصالحها نمى‌شود يك مملكت صالح و يك كشور صحيح ايجاد كرد. دستگيريهاى نمايشى! ما ديديم كه در همين دوران آخر پانزده سالۀ نهضتْ اشخاصى سرِ كار بودند؛ پانزده سال در كارهاى حساس كه يكى از آن نخست‌وزيرى بود و يكى سازمان امنيت. بعد از پانزده سال كه اينها هر كارى خواستند كردند، حالا آمدند و اين رئيس سازمان امنيت^۱ را گرفتند به اينكه اين در اين پانزده سال كارهاى خلاف كرده! نخست وزير اين پانزده سال^۲ را هم گرفتند كه اينها چپاول كردند و كارهاى خلاف كردند! خود آقاى شاه هم بعد از اين زمان آمده است اعتراف مى‌كند كه من كار خلاف كردم! خود اينها دارند اعتراف مى‌كنند. خود او آمده است و مى‌گويد كه من اشتباهاتى كردم، خطاهايى كردم. خود اينها رئيس سازمان امن را كه پانزده سال به اين مردم تعدى كرده است، حالا به اعتبار اينكه اختلاس كرده است و خلاف كرده است گرفتند. خود اينها نخست‌وزيرى كه پانزده سال ـ تقريباً ـ در اين مملكت حكومت كرده است، حالا گرفتند و مى‌گويند چه. اگر مهلت دست اينها باشد بعد از پانزده سال ديگر هم اينهايى كه حالا سر كار هستند مى‌آيند مى‌گيرند آنها را. هيأت حاكمۀ بى‌صلاحيت صلاحيت يك هيأت حاكمه و يك اشخاصى كه كارهاى حساس در دستشان هست، اين موجب يك صلاحيتى در عموم مى‌شود. و اگر هيأت حاكمه، و همين طور آنهايى كه مقدرات مملكت دستشان است، آنهايى كه ارتش را اداره مى‌كنند و از رؤساى ارتش هستند، اگر اينها مردم صلاحيتدارى بودند روزگار ما به اينجا نمى‌رسيد؛ و من هم حالا اينجا ننشسته بودم براى شما صحبت كنم؛ شما هم حالا اينجا وقتتان را صرف اين كارها نمى‌كرديد. اينكه من دست از كار خودم برداشتم ـ كه طلبگى بود ـ و آمدم اينجا، براى اين است كه ما يك حكومت صالح نداشتيم و يك قدرت صالحه در كار نبود؛ و مملكت را كشاندند رو به نيستى و تمام چيزهايى كه اميد به آن مى‌شد پيدا بكنى اينها تباه كردند: احكام اسلام را تباه كردند، زراعت ما را از بين بردند، بانكها همه خلافكار بودند، اكثراً، وزارتخانه‌ها دست آدمهاى ناصالح اداره مى‌شد، مجلسها مجلسهاى قلاّبى فرمايشى بود، وكيل مردم نبودند اينها. ما كه آمديم اينجا براى اينكه فرياد خودمان را ـ البته از اول نظر به اين نبود كه من اينجا بيايم لكن اينطور شد، به واسطۀ كجروى خود دولت اينطور شد؛ و بعد هم فهميدند كه صحيح نبوده كارشان، پشيمان شدند، ما كه آمديم اينجا براى اينكه خودمان فرياد خودمان را، به خارج برسانيم و به آنها بفهمانيم كه ما گرفتار چه بوديم، و اين دولتهايى كه حالا هم از شاه طرفدارى دارند مى‌كنند اينها چه مردمى هستند، اينها چه اشخاص كج فكرى هستند، چه اشخاصى هستند كه اصلاً به فكر اينكه يك جمعيت سى و چند ميليونى زير دست و پاى اينها دارد از بين مى‌رود نيستند. الآن هم كه همۀ چيزها فرو ريخته است و ديگر براى شاه چيزى نمانده است، همه گذاشتند و رفتند [و] اين را تنها گذاشتند با يك حال وحشتناكى، حالا هم باز دارند تأييد مى‌كنند آن ابرقدرتها. بعض از اين ابرقدرتها حالا هم دارند باز تأييد مى‌كنند؛ مثل اينكه از يك مرده‌اى تأييد كنند! گذشته وقت اينكه ديگر تأييد بشود. فقدان قوانين و مجالس مشروع در دوران پهلوى تمام قوانينى كه در اين پنجاه سال گذشته است و تمام مجالسى كه در اين پنجاه سال تأسيس شده است، هيچ يك از اينها مطابق قوانين نبوده است. هيچ مجلسى تاكنون ما نداشتيم كه موافق قوانين باشد. حتى در اوايل سلطنت رضاخان كه يك قدرى قدرتش كم بود، در تهران فقط ـ كه مركز بود ـ يك آزادى به مردم داده بودند؛ يك آزادى فى‌الجمله كه وكلايى تعيين كنند. و آن وكلاى تهران بودند كه مخالفت مى‌كردند مثل مرحوم مدرس و يك عده‌اى كه تَبَع ايشان بودند؛ لكن در شهرستانهاى ديگر وكلا را خودشان تعيين مى‌كردند و خودشان هم آرا براى مردم درست مى‌كردند و خودشان هم آرا را مى‌ريختند در صندوق! و هرچه بود دست خودشان، دست فرماندارهايى كه در آنجا يا ارتشى كه در آنجا بود، يا شهربانيهايى كه بودند، كه همه عمال خودشان بودند. آرا را شبها درست مى‌كردند و پر مى‌كردند اين صندوقها را از آراى آنى را كه دلشان مى‌خواست. يك مجلسى كه همۀ وكلاى آن ملى باشند و در مقدرات مملكت ما بخواهند دخالت كنند و مصالح و مفاسد را تشخيص بدهند، ما نداشتيم از اول. منتها من از اولِ امر ياد دارم، شماها اين دوره‌هاى اخير را اطلاع داريد. از همين دوره‌هاى اخير دوره‌هاى سابق را هم بفهميد؛ همين بود قصه! الآن كه شما ملاحظه مى‌كنيد مجلس سنا، مجلس شورا، دولت، از اين مسائل صحبت مى‌شود، تمام اينها ياغى‌اند، تمام اينها محاكمه بايد بشوند. وكلاى منصوب سفارتخانه‌ها! اول اشكالى كه بر وكلا هست اين است كه شما كه مى‌دانيد كه ملت دخالت در انتخابات ندارد چرا مجلس مى‌رويد؟ شما كه مى‌دانيد كه منصوب از قِبَل امريكا يا شوروى يا اينها هستيد، شما كه شاه خودش مى‌گويد كه ليست را مى‌فرستادند و حالا براى خودش خيال مى‌كند نمى‌فرستند! [خندۀ حضار] ليست را مى‌فرستادند از طرف سفارتخانه‌ها، و وكلاى ما را خود آنها تعيين مى‌كردند! اين دارد اقرار مى‌كند كه چند سال پيش از اين ـ يعنى زمان پدر من و اوايل زمان من ـ^۳ اين تصديق به اين است، اين اعتراف شاه به اينكه ليستها را... مى‌خواهد از خودش تعريف كند كه نه حالا اينطور نيست! بسيار خوب، حالا اينطور نيست لكن چند قدم جلوتر اينطور بوده! يعنى من در زمانى كه، قبل از اين ـ به اصطلاح ـ «انقلاب سفيد» و قدرتمندى در مقابل همۀ قدرتمندها! قبل از اين، ليست را مى‌فرستادند و ما هم تسليم مى‌شديم! پس شما اول خائنِ اين مملكت هستيد به اعتراف خودتان! كسى كه حفظ مقام را مى‌خواهد بكند با اينكه خيانت هم بكند، اين خيانت به ملت نيست كه ليست سفارت امريكا يا سفارت انگلستان را يا شوروى را قبول مى‌كند و به دولتش هم تحميل مى‌كند به اينكه همينها بايد وكيل بشوند؟ اين خيانت به مملكت نيست؟ اين خيانت به قانون اساسى نيست؟ اولْ اشكال به خود ايشان ـ به حَسَب اعتراف خودش ـ اين است كه شمايى كه آمدى نشستى اينجا و مى‌گويى من اعليحضرت هستم، همۀ كارها را من بايد انجام بدهم، شما ليستها را گرفتيد و مطابق آن دستور اجانب رفتار كرديد، اين خيانت نبوده؟ عذر دارى در مقابل اين خيانت؟ برويد كنار! بگوييد كه من همچو خيانتى نمى‌كنم مى‌روم كنار. احمدشاه در اين [مرحلۀ] آخرى كه گذاشتندش كنار، براى اينكه يك قراردادى بود كه وقتى كه رفت در خارج، در سر ميزِ ـ عرض مى‌كنم ـ مهمانى قرارداد را دادند دستش كه امضا كند، امضا نكرد.^۴ از همانجا اساس بيرون رفتن او و آمدن رضاشاه، از همانجا نقشه‌اش كشيده شد كه اين به درد ما نمى‌خورد كه قرارداد ما را امضا نمى‌كند. شما هم مى‌توانستيد كه اين قرارداد را امضا نكنيد. بيش از اين بود كه برويد؟ كسى كه براى حفظ مقام خودش خيانت به يك ملتى مى‌كند اين لياقت ندارد، نداشته از اول براى سلطنت. اين از اولْ خودش خودش را خلع كرده، اگر ما تصديق كنيم كه سلطنتى بوده است در كار؛ و الاّ ما كه او را تصديق نداريم. وقتى بنا شد كه اينطور باشد، و ما هم مى‌دانيم كه بفرماييد كه خير، حالا ديگر قدرتمند شده است ايشان و در مقابل شوروى و انگلستان و اين امريكا و اينها ايستاده است! و حالا ديگر ليست را از سفارتخانه‌ها نمى‌آورند لكن ليست را شما خودتان تهيه مى‌كنيد و وكلا را هم خودتان تهيه مى‌كنيد. اين وكلاى ملت است؟! اين خيانت به مملكت نيست؟ اين خيانت به قانون اساسى نيست؟ وقتى بنا شد كه مجلس اينطورى باشد، يا به فرمايش سفارتخانه‌ها باشد يا به فرمايش شاه و دار و دستگاه شاه باشد، فرقى نمى‌كند؛ بنا شد اينطور باشد، مجلسِ رسمى نيست، مجلسِ ملى نيست، مجلسِ شوراىِ ملى نيست. مجلس شوراى ملى معنايش اين است كه ملت يك وكلايى را آزادانه تعيين كنند و آنها بنشينند در كارهاى مملكت مشورت كنند. ملت هيچ دخالت نداشته است در تعيين اينها. وقتى ملت دخالت نداشته است، اين مجلسْ مجلسِ فرمايشىِ غيرملى است، غيرقانونى است؛ هر چه در اين مجلس گذشته است غيرقانونى است؛ هر دولتى را اين مجلس تأييد كرده است يا بكند غيرقانونى است. شاه، دولت و مجلس فاسد وقتى كه مقدرات مردم دست خودشان نباشد و هركس را آنها دلشان مى‌خواهد، يك نفر آدم غير صالح اينها را تعيين كرده است. يك نفر از رجال سياسى از يك رجل ارتشى نقل كرد كه اين شاه تخصصى دارد در بد انتخابى! [خندۀ حضار] مى‌گفت كه اگر پنج نفر فاسد در مملكت پيدا بشود، اين انگشت روى هر پنج نفر مى‌گذارد و آنها را مى‌خواهد انتخاب كند! اين براى اين است كه خودش فاسد است. آدم فاسد نمى‌تواند يك نخست‌وزير صالح معرفى كند. نمى‌تواند يك آدم فاسد يك مجلس صالح را تأييد كند براى اينكه اگر مجلس صالح شد، جلوى مفاسد را مى‌گيرد؛ خوب خودِ اين مبدأِ همۀ مفاسد است. اگر يك نخست‌وزير صالحى يا يك دولت صالحى باشد، گوش به حرف شاهى كه بخواهد برخلاف مصالح عمل بكند نمى‌دهد. اگر آدمِ فاسد باشد يك هيأت دولت فاسد درست مى‌كند، يك مجلس فاسد درست مى‌كند. دنبال او فرهنگ فاسد، نظام فاسد، اقتصاد فاسد بد ـ همۀ اينها دنبال بدى آن مرد است ـ از آنجا شروع مى‌شود همۀ اينها. اگر آن مرد، آن كسى كه در آن نقطۀ بالا به خيال خودش واقع شده، يك آدم صلاحيتدارى باشد، يك آدمى باشد كه به فكر ملت باشد، يك آدمى باشد كه بستگى به غير را عار بداند براى خودش، يك نفر مُسْلمى باشد كه ـ مسلمانى باشد كه ـ تحت فرمان خدا باشد، كه نبايد زير بار اجانب برود، نبايد فرمانبردار اجانب باشد؛ اگر يك همچو آدمى رئيس يك مملكت بشود، تمام مملكت را همان اصلاح مى‌كند. تمام مملكت ما كه به فساد كشيده شده، براى اينكه آنكه نخست‌وزير را به حَسَب قانونشان ـ فرض كنيد ـ بايد تعيين بكند يك آدم فاسدى است؛ يك كسى كه به فكر خودش و دنبال فكر خودش باشد تعيين مى‌كند. آن نمى‌تواند يك آدم صالح را در رأس قرار بدهد براى اينكه مخالف با آن چيزى است كه او فكر مى‌كند؛ دزديهايش را مى‌گيرد! او نمى‌تواند يك فرهنگ صحيحى درست بكند و طرفدار يك فرهنگ صحيح باشد براى اينكه فرهنگ صحيحْ مخالف با اين اغراضى است كه آنها دارند. اگر ما يك فرهنگ صحيح داشتيم كه كارمان اينطور نمى‌شد. نمى‌گذارند كه هيچ جهتى از جهات مملكت ما اصلاح بشود. و تمام مفاسدْ زير سر آن نقطۀ اول است. يعنى امريكا يك نفر مأمور كرده براى آن و «مأموريت براى وطنش» داده! اينكه مى‌گويد كتاب «مأموريت براى وطنم» راست مى‌گويد اين را! اين مأمورش كرده براى وطنش كه اين وطن را به اين حال برساند كه حالا مى‌بينيد. كشتارها نتيجۀ حكومت ناصالحان آقا! امروز اطلاع دادند كه نمى‌دانم در تهران كشته، در خراسان كشته، در كجا كشته. اينها افتاده‌اند به جان مردم براى كشتن. اين مردكه آخر هم كه دارد نفس آخر را مى‌كشد مى‌خواهد برود، باز تا يك قتل‌عامهايى نكند دلش آرام نمى‌گيرد. وقتى بنا شد يك مملكتى به اين صورت درآمد كه آنهايى كه مقدرات اين مملكت در دستشان است صلاحيت براى اين مقام ندارند، وكيلْ صلاحيت براى اين مقام ندارد؛ وكلايى كه شاه تعيين كند كه نمى‌تواند آدم باشد آن وكيل! نمى‌تواند صالح باشد او. اگر به انتخاب مردم باشد مردمْ آدمِ خوب مى‌خواهند، مردمْ آدمِ صالح مى‌خواهند. اگر مردم آزاد باشند خودشان يك شخصى كه بدانند كه مرد صالح خوبى است تعيين مى‌كنند. آنها ديگر نمى‌روند دنبال بدها. آنكه دنبال بد مى‌رود آنى است كه بد است؛ بد دنبال بد! يعنى آن كسى كه چيزهاى خودش، استفاده‌هاى خودش بسته به اين است كه مأمور بد داشته باشد، اگر مأمور خوب داشته باشد ممكن نيست كه بتواند كارهايش را اجرا بكند. اجراى دستورهايى كه مطابق با ميل خودش است، براى استفاده‌هاى خودش يا استفاده‌هاى اجانب، نمى‌شود الاّ به مأمورهاى بد؛ انتخاب مى‌كند بدها را. غير صالحها را سرِ كار مى‌گذارند. مجلس را انتخاب كردند، اشخاصى را گذاشتند غيرصالح؛ قهراً مجلس غيرصالح به دولت غيرصالح رأى خواهند داد. مجلسى كه براى مملكت و مصلحت مملكت ما نيست، دولتى [را] كه براى مصلحت ما نيست پيش مى‌آورد. نمى‌شود... محال است غير از اين. تا اساس اصلاح نشود، تا آن نقطۀ اول يعنى تا اين سلسله نرود فايده ندارد؛ بايد اينها بروند سراغ كارشان. بروند [سراغ] دزديهايى كه كرده‌اند در آن جزيره كه خريده! تازه خريدند. هشت هكتار خريدند و برايش همه چيز درست كردند. همۀ دار و دسته‌اش هم آنجا هستند؛ يعنى عائله‌اش آنجا هستند. خودش هم حالا مى‌خواهد برود آنجا و يك زندگىِ به خيال مردمْ اشرافى و به حَسَب واقعْ مرگوار! مردم صالحند و حكومت صالح مى‌خواهند تا اينطور نشود و مقدرات مملكت شما دست خودتان نيفتد، آزادانه نتوانيد براى خودتان يك رئيس درست كنيد؛ قهراً ملت اگر بخواهد رئيس جمهور درست كند رضاخان را قرار نمى‌دهد، محمدرضا را قرار نمى‌دهد ـ نمى‌دانم ـ امثال اينها را قرار نمى‌دهد؛ قهراً مى‌گردد دنبال يك نفر آدم صالح كه به درد مملكتش بخورد، به درد دل مردم برسد. يك همچو آدمى را قرار مى‌دهد. قهراً وقتى كه رئيس جمهور يك مملكتى آدم صالح شد دنبال اين مى‌رود كه مملكت را به صلاح بكشد. اگر هيأت دولتى مى‌خواهد درست بكند قهراً آدم صالح، آدم صالح را مى‌خواهد. نمى‌خواهد دزدى كند تا اينكه يك دزدى را بياورد كه با او رفيق بشود؛ مى‌خواهد يك مملكت را اصلاح كند؛ مى‌گردد دنبال اشخاصى كه صالح هستند با خودش همدست بكند تا اينكه مملكت را اصلاح بكند. قهراً وقتى يك دولت صالح پيش آمد، مردم را آزاد مى‌گذارند براى انتخابات؛ قهراً وقتى انتخابات آزاد شد مردم ـ مردمْ كه همه غيرصالح نيستند، مردم اكثرشان صالحند، مردمِ خوبى‌اند، دلشان مى‌خواهد مملكتشان صحيح باشد، سالم باشد، اقتصادشان صحيح باشد، همه چيز را دلشان مى‌خواهد، از خدا مى‌خواهند كه صُلَحايى بالاى سرشان باشد ـ قهراً وقتى كه انتخابات آزاد شد و اين اشخاص غيرصالح دخالت در آن نكردند، در مجلسْ اشخاص صالح مى‌روند. وقتى اشخاص صالح در يك مجلسى رفتند، دولتِ صالح بپا شد، رئيس جمهورْ صالح شد، اين مخالف مصلحت مملكت عمل نخواهد كرد. از اينجا بايد شروع كرد. از اين بالا بايد شروع كرد. اختيار مملكت را به دست يك نفر آدمى [بايد داد] كه براى مملكت خدمت مى‌خواهد بكند نه براى جيب خودش خدمت كند. اينها براى جيبشان خدمت كردند. شما ملاحظه كرديد اين ليستى را كه بانك ملى ـ بانكها منتشر كردند. اين، همۀ آن نيست؛ اين يك قدرى از آن است؛ خيلى از آن را اينها هم اطلاع ندارند ـ ظاهراً قلمى كه مربوط به خود ايشان باشد سه بيليارد است! سه بيليارد و هفتصد ميليون چقدر دلار! اين آنهايى است كه تازه بردند؛ تازه بردند! آنهايى كه قديم برده بودند نمى‌دانم چقدر هست! من و شما نمى‌توانيم تا آخر هم مطلع بشويم. اگر يك نفر آدم صالح را ما دنبالش رفتيم، هى مى‌گويند كه خوب چه مى‌خواهيد بكنيد! ما مى‌خواهيم اين كار را بكنيم. اين كارى است كه ما مى‌خواهيم بكنيم. ما مى‌خواهيم كه اختيار تعيين رئيس جمهورْ دست مملكت، خودِ اجزاىِ مملكت باشد. نتيجه چه مى‌شود؟ نتيجه اين مى‌شود كه اهالى يك مملكتى با خودشان دشمن نيستند؛ اجانب هم نمى‌توانند تمام اهالى مملكت را تحت ... قرار بدهند. اجانب اين كار را مى‌كنند كه يك شاهِ دزد بالاى سر اينها مى‌گذارند، آن هم يك دولت فاسد بالاى سر اينها مى‌گذارد، مجلس را هم يك مجلس فاسد درست مى‌كنند، ادارات هم آنهايى كه بايد اينها درست بكنند اشخاص فاسد هستند. البته مردم بسيار، صالح زياد است در ادارات؛ بعضى از آنها [هم] هستند كه جيبها را پر كردند؛ وقتى اينطور شد فاسد مى‌شود. ما مى‌گوييم نه. رجوع به آراى عمومى برنامۀ ما اين است كه رجوع كنيم به آراى عمومى، به آراى مردم. قواى انتظامى را كنار بگذاريم؛ خود مردم را، محول كنيم تنظيم انتخابات را به دست خود جوانهاى مردم. در هر شهرى جوانها خودشان؛ كه قواى انتظامى، شهربانى، شهردارى همه كنار بروند. آن كسى كه دخالت مى‌خواهد بكند براى حفظ صندوق آرا و امثال ذلك، خود ملت باشد. در هر شهرى به حَسَب اقتضاى آن شهر عده‌اى را معتمدين آن شهر، مطلعين و دلسوزهاى براى مملكت، عده‌اى را تعيين كنند كه نظارت كنند در اين. حفاظت كنند اين صندوقها را و نظارت كنند آرا را. مردم يكى را تعيين كنند براى اينكه رئيس جمهور باشد، ما هم رأيمان را علناً به مردم اظهار مى‌كنيم كه آقا آنكه من مى‌خواهم اين است؛ شما ميل داريد به اين رأى بدهيد، ميل داريد هم خودتان آزاديد. قهراً مردم وقتى آزاد هستند يك نفر صالح را انتخاب مى‌كنند و آراى عمومى نمى‌شود خطا بكند. يكوقت يكى مى‌خواهد يك كارى بكند اشتباه مى‌كند، يكوقت يك مملكت سى ميليونى نمى‌شود اشتباه بكند. كسى بگويد خوب لَعلَّ^۵ يك آدمِ غلطى را گذاشتند؛ اگر غلطى را گذاشتند، قدم اول را كه برداشت همين ملت عزلش مى‌كنند تمام مى‌شود. ما مى‌گوييم كه بايد رئيس يك مملكتى را خود ما، خود جمعيت، خود ملت تعيين كند. قهراً وقتى كه يك ملتى مى‌خواهد يك كسى را براى سرنوشت مملكت خودش تعيين كند، اين يك آدم صحيح را تعيين مى‌كند نه يك آدم فاسدى را؛ و قهراً اشتباه در سى ميليون جمعيت نخواهد شد. ما هم تبليغات خودمان را در وقت انتخابات مى‌كنيم. ما هم كانديداى خودمان را مى‌گوييم در باب رئيس جمهور. مى‌گرديم پيدا مى‌كنيم؛ مراجعه مى‌كنيم به همه جا؛ پيدا مى‌كنيم يك نفرى كه صالح است براى اين كار يعنى دزد نيست، نمى‌خواهد كه جيب خودش را پر بكند، امتحان داده در كارهايى كه كرده است، شناخت داريم نسبت به او؛ او را معرفى مى‌كنيم كه آقا اين ولو از طايفۀ حمالها باشد، صحيح باشد. البته مطلع هم بايد باشد ولو از طبقۀ سوم باشد. دنبال اشراف نمى‌رويم كه اشراف را تعيين كنيم، دنبال آدم صالح مى‌رويم. اين آدم صالح وقتى كه در رأس واقع شد، اين آدم صالحْ دولتِ صالح پيش مى‌آورد؛ دولتِ غلط نمى‌آورد پيش، دولت فاسد نمى‌آورد. انتخابات مجلسيْن هم آزادْ دست مردم، و خود مردم نظارت مى‌كنند در آن. يك مجلس ملى كه نه مربوط به سفارت شوروى باشد، نه مربوط به سفارت انگليس باشد، نه مربوط به سفارت امريكا باشد؛ نه براى منافع او سينه بزند نه براى منافع او. يك همچو مجلسى را به وجود مى‌آوريم ان شاءاللّه‌ [ان شاءاللّه‌ حضار]؛ و بعدش كه يك همچو مجلسى به وجود آمد قهراً اگر يك مطلبى بخواهد در آن، در يك همچو مجلسى مثلاً دويست نفرى بگذرد ـ دويست تا آدم صالحى كه براى مملكت ما دلسوز است، دزد نيست، نمى‌خواهد جيبش را پر بكند، نمى‌خواهد عنوان پيدا بكند، مى‌خواهد كه خدمت بكند به اين مردم؛ اگر چنانچه يك همچو مجلسى براى ما پيدا شد مصالح مملكت را در نظر مى‌گيرد ـ اگر يك چيزى آوردند بگذرد، يك قراردادى مابين يك دولتى با دولت ما آوردند بگذرد، مى‌برند آن را آنجا نگاه مى‌كند؛ اول خود دولتِ صالح نظر مى‌كند اگر چنانچه فاسد باشد ردش مى‌كند. بعد اگر چنانچه او ندانست، نتوانست بفهمد و آورد در مجلس، در مجلس نظر مى‌كنند و مصلحت و مَفْسَدۀ ملت را مى‌خواهند به جا بياورند درست مى‌كنند. اين مصالح مملكت ما يا صددرصد يا صد در نود حاصل خواهد شد. ما يك همچو چيزى مى‌خواهيم. يك چيزى دور از [واقع ]نيست. قوانين موافق شرع قانون اساسى ما هم قانونى است كه خدا به ما گفته قانون اساسى. در همين قانون اساسى فعلى هم كه هست، متمم قانون اساسى مى‌گويد هر قانونى كه برخلاف قوانين شرعيه باشد قانون نيست. ما هم همين را مى‌خواهيم درستش كنيم؛ منتها عمل نشده، ما مى‌خواهيم عمل كنيم. يك مملكتى درست مى‌كنيم كه صُلَحا در آن مملكت... افلاطون مى‌گويد كه كسى كه بايد دولتها را اداره كند فيلسوفها بايد باشند؛ فيلسوف به نظر ايشان. فيلسوف هم البته لابد صالح است. ما مى‌گوييم اشخاص صالح همان است. ما مى‌گوييم كسى كه مى‌خواهد يك مملكتى را اداره بكند، كسى كه ما مى‌خواهيم مقدراتمان را دستش بدهيم بايد آدمى باشد كه مردم انتخاب كنند و با انتخاب مردم پيش بيايد. قهراً وقتى با انتخاب مردم پيش آمد صالح است. دنبال او همين طورى كه الآن ملاحظه مى‌كنيد كه يك بز كچل يك ملت را كچل كرده [خندۀ حضار] يك آدم صالح، يك انسان، يك مملكت را به سلامت مى‌كِشد. دانشگاهمان دانشگاه صحيح مى‌شود نه دانشگاهى كه بعد از پنجاه سال، بعد از چند سال حالا مى‌خواهد يك ـ فرض كنيد كه ـ لوزه‌اى را عمل بكند، بايد از خارج بياورد يك كسى را عمل كند. آقا اين ننگ است براى ما كه ما پنجاه سال يا كمتر دانشگاه داريم و اين دانشگاه تا حالا نتوانسته است كه يك طبيب صحيحى دست ما بدهد به اقرار خودشان. اينها خودشان هم مى‌فرستند، وقتى كه يكى مريض مى‌شود مى‌گويند برود انگلستان معالجه كند! چرا؟ براى اينكه فرهنگ درست نيست. آفتابِ شرق فرهنگ را نگذاشتند؛ نه اينكه استعداد ندارد شرقى. غلط است اين. شرقْ آفتاب دارد؛ كشورهاى آفتابى است؛ غربْ بى‌آفتاب است مثل اينجا كه مى‌بينيد. منتها اينها رؤسايشان صلاحيتْ يك مقدارى داشتند، دنبال مصالح خودشان بودند. البته صلاحيت براى خودشان، ولو براى ما مضر بودند خيلى از آنها. اينها تربيت كردند بچه‌هايشان را. اگر ما يك دانشگاه صحيحى داشتيم در آفتابِ شرق شكوفا مى‌شود قدرتها، شكوفا مى‌شود استعدادها. آنكه ما مى‌خواهيم اين است. رفتن شاه و حاكميت ملت اينكه مى‌گويند كه بله فلانى مى‌گويد بايد شاه نباشد، بعدش چه؟ بعدش چه! مگر شاه كه برود چه خواهد شد؟ كجاى دنيا به هم مى‌خورد؟ مگر چه براى ما مى‌كند جز اينكه آدم مى‌كشد؟ الآن چه خدمتى ايشان بر مملكت ما مى‌كند كه اگر او برود خلأ مى‌شود؟ بله خلأ مى‌شود يعنى كشتار نيست ديگر! ما مى‌خواهيم يك همچو مملكتى پيش بيايد كه به دست خود مردمْ مقدرات باشد؛ نتواند يك رئيس جمهورى، اگر هم يكوقتى فرض كنيد اول صالح بود و قرار دادند بعد وقتى كه رسيد به [قدرت] چه بشود، نتواند. براى اينكه همين رئيس جمهورْ دستِ مردم است اختيارش؛ هر روزى مردم گفتند نه، نه مى‌شود. مثل حالا نيست كه سرنيزه باشد. حالا يك سال است فرياد توى خيابانها مى‌زنند كه نه، باز هم يكى مى‌گويد كه مردم كه نمى‌گويند! مردم چه چيز مى‌خواهى بگويند؟ مردم جز اينكه شبها بروند تا صبح داد بزنند كه ما شاه نمى‌خواهيم؟ باز هم يك آدم منحرفى مى‌گويد كه مردم كه نمى‌گويند! چطور، چطور نمى‌گويند؟! به كى بگويند؟ به كجا بگويند؟ خيابان مى‌روى مى‌گويند نه؛ پشت‌بامها، شبها، نصف شبها، روزها، الآن يك سال است فرياد مى‌زنند كه ما شاه را نمى‌خواهيم؛ ديگر چه چيز بگويند؟ پيش كى بروند بگويند؟ ما يك همچو مطلبى مى‌خواهيم كه اين مرد برود سراغ كارش؛ اين دولتها دست از سر ما بردارند، ما برسيم به زندگى خودمان. يك نفر صالح... و نه او بترسد كه ما طرفدار او هستيم نه اين بترسد كه... ما نه طرفدار اين طرفى هستيم نه طرفدار آن طرفى. دخالت شوروى ممكن نيست حالا تبليغات شروع شده كه اين نهضتى كه هست شوروى‌ها دخالت دارند! شوروى كيست كه دخالت[كند؟] [خندۀ حضار] به ما چكار دارد او؟ داخل مملكت يك كسى را نمى‌تواند او دخالت بكند. يك شوروى مى‌گويد همه بگوييد كه اسلام، اسلام؟! او با اسلام مخالف است، چطور همچو حرفى مى‌زند؟ بى‌عقلى است اين حرفها. يك طايفه‌اى كه همه ايستاده‌اند مى‌گويند ما حكومت اسلامى مى‌خواهيم، هيچ چيز ديگر نمى‌خواهيم جز حكومت اسلامى، اين را بايد گفت كه كفار به اينها گفته‌اند كه شما اسلام را بخواهيد؟! نه اوست و نه او ـ هيچ كدام. خودمان مى‌خواهيم اين كارها را؛ مردم حالا مى‌گويند خودمان مى‌خواهيم اين كارها را اداره كنيم. اصلاح جوانان و توجه به اسلام و بعد از اينكه يك همچو چيزى توجه كرديد به آن، ما شما جوانها را لازم داريم، در صورتى كه اصلاح كنيد خودتان را. كوشش كنيد براى اينكه خودتان را اصلاح كنيد. كوشش كنيد براى اينكه خائن بار نياييد. آن كسى كه مى‌رود توى، مثلاً بازار اينها، توى فروشگاههاى اينها، خداى نخواسته كسِ مُعْوَجى است يك چيزى برمى‌دارد به منطق اينكه اينها از ما خورده‌اند، اين خائن است. اين به درد مملكت ما نمى‌خورد. خودتان را اصلاح كنيد. آن كسى كه كارش را با خدا درست نكند نمى‌تواند در خلق، مردم را اداره كند. بايد كارتان را با خدا درست بكنيد تا بتوانيد. ما جوانهايمان را لازم داريم كه تربيت بشوند به تربيت انسانى، يعنى تربيت اسلامى. انسان بار بيايند نه يك كسى كه هرچه شد شد! ديگر هرچه؛ هرچه بار آمد، شهوت و نمى‌دانم هرچه. ما يك مملكتى مى‌خواهيم كه مملكت انسانى اسلامى [باشد]. اسلامى يعنى انسانى؛ قرآن كتاب انسان‌سازى است، اسلام مكتب انسان‌سازى است ـ انسان را به همۀ ابعادى كه دارد. اگر يك كسى مكتب اسلام را آنطورى كه هست در خودش پياده كرد محال است كه خطا بكند، محال است كه كار غلط بكند ـ عمداً؛ البته محال است كه خيانت به برادرش بكند. ما يك همچو مكتبى مى‌خواهيم كه انسانها را از اول كه دارد بار مى‌آورد، رو به رشد كمال انسانى دارد مى‌برد. شما ملاحظه كنيد در عالَم يك همچو مكتبى پيدا مى‌كنيد كه براى درست كردن يك انسان از قبل از اينكه پدر و مادرش ازدواج بكنند فعاليت بكند، دستور بدهد؟ تمام مكاتبى كه در عالَم هست به اين آدمى كه حالا دارد راه مى‌رود توى [جامعه] و به رشد رسيده، با آنها كار دارد. اسلام قبل از اينكه ازدواج بشود بين دو نفر، به او مى‌گويد چه جور آدمى انتخاب كن؛ به او مى‌گويد چه جور شوهرى انتخاب كن. چه جورش را آنجا مى‌گويد. چرا؟ براى اينكه اين شوهر و زن مبدأ يك فرد است يا فردها، اسلام مى‌خواهد اين فرد را كه به جامعه مى‌خواهد تحويل بدهد صالح تحويل بدهد. قبل از اينكه اينها ازدواج كنند زن چه جور بايد باشد، شوهر چه جور بايد باشد، اخلاقش چه باشد، اعمالش چه باشد، او اخلاقش چه باشد، اعمالش؛ در چه خانواده‌اى تربيت شده باشد. بعد از اينكه ازدواج شد چه جور معامله كنند اين دو نفر با هم؛ بعد از آنكه براى حمل پيدا شدند چه آدابى هست؛ براى زمان حمل چه آدابى هست، براى زاييدن چه آدابى هست، براى بچه‌دارى چه آدابى هست. همۀ اينها براى اين است كه اين موجودى كه مى‌خواهد از اين دو موجود حاصل بشود، اين يك موجود صالح در اين جمعيت پيدا بشود تا صلاحيت در همۀ عالَم پيدا بشود. اسلام اين كار است اسلامْ انسان مى‌خواهد درست كند و از قبل از اينكه ازدواج بشود شروع كرده است؛ از آنجا شروع كرده است، دستور داده است كه چه كن، چه كن، چه كن؛ تا آنجايى كه بچه به دنيا آمده؛ زمان شير خوردن بايد چه بكند، بعد در دامن پدر و مادر بايد با اين چه جور عمل بكنند، بعد در اين مكتبخانه‌هاى كوچك ـ در اين دبستانها ـ چه بايد بكنند بعد در دبيرستانها، و معلمها چه جور اشخاصى بايد باشند، مربى اطفال چه اشخاصى بايد باشند. بعد كه رسيد به آنجايى كه مستقل شد، خودش با خودش سر و كار دارد كه چه جور بايد باشى، چه اعمالى بايد بكنى، چه اعمالى بايد نكنى. اين براى اين است كه مى‌خواهد يك افرادى در يك جامعه‌اى پيدا بشوند همه صالح باشند، صحيح باشند. اگر آنكه اسلام مى‌خواست مى‌شد ـ خوب يك مقدار شده يك مقدار نشده، بيشتر آن نشده ـ اگر آنى كه اسلام مى‌خواست مى‌شد، نه دزدى تو كار بود نه خيانت تو كار بود، هيچ يك از اين چيزهايى كه هست حالا نبود، هيچ كس تعدى به ديگرى نمى‌كرد. ما مى‌خواهيم كه يك همچو مطالبى پيدا بشود. حكوت اسلامى مدافع حقوق زنان و اقليتهاى مذهبى ما مى‌گوييم حكومت اسلامى؛ شما خيال نكنيد كه ما حكومت اسلامى كه درست كرديم شمشير را برمى‌داريم گردن همه را مى‌زنيم! زنها را هم همه را كنار مى‌زنيم، مى‌پيچيمشان توى كفن يا مى‌كنيمشان توى [خانه]! اين كىْ ربطى به اسلام... به اسلام مربوط نيست. اينكه ما مى‌گوييم حكومت اسلامى، آنها از آن طرف مى‌گويند كه يهوديها را تا آخر مى‌كُشند، نصارا هم تا آخر مى‌كُشند! حرفهايى است كه البته شاه بايد براى نگهداشتن تاج و تخت فاسد خودش اين عمالش را وادار كند كه اين مسائل، اين حرفها را بزنند و به هر چه دلش مى‌خواهد تشبث بكند. ما تمام يهوديها و نصرانيهايى، زرتشتيها و ساير مللى كه در مملكتمان زندگى مى‌كنيم، حكم اسلام است كه با اينها بايد درست، خوب رفتار كرد، به عدالت رفتار كرد. ما تَبَع آنيم كه وقتى يك خلخال را از پاى يك زن يهودى مى‌كشند، مى‌گويد اگر انسان بميرد بهتر است... عيبش نمى‌كند اگر انسان [از ]غصه بميرد كه يك همچو چيزى شده. ما مى‌خواهيم يك همچو موجودى را اطاعت كنيم. ما برنامه داريم ما برنامه داريم؛ ما همين طورى ننشسته‌ايم اينجا كه آن نه، تمام بشود؛ ما برنامه داريم، يك برنامۀ عُقَلايى دنياپسند. البته آقاى كارتر نمى‌پسندند اين را! اما دنيا مى‌پسندد. دنياى امريكا هم نمى‌پسندد اين را. آنهايى كه مى‌خواهند مملكت ما را غارت كنند آنها نمى‌پسندند؛ اما آنهايى كه اينطور [منافع] ندارند، آن روزى كه آن مى‌گويد كه حرفهاى ديگرى مى‌زنند و ـ عرض مى‌كنم ـ در كجا چه مى‌كنند، خوب فيلسوفشان آنجا كاغذ به من مى‌نويسد، يعنى آن كس كه از علمايشان است، كاغذ به من مى‌نويسد و اظهار تشكر از كارها و اينكه طرفدارى از ملت ايران و اينها. اينطور نيست كه امريكايى‌ها خودشان مخالف با اين مصالح ما باشند، آنها موافقند با ما؛ آنها هم متأسفند از كارهايى كه مى‌كنند آنجا. اين دولتها هستند كه فاسد هستند. مثل اين مى‌ماند كه يك كسى خيال كند كه حالايى كه محمدرضاخان اينطورى است، پس ملت ايران اينطورى است! ملت ايران جداست از اينها؛ ربطى به هم ندارند. آنكه مى‌خواهم به شما عرض بكنم ـ و هميشه بايد عرض بكنم ـ اين است كه آقا خودتان را اصلاح كنيد. دنبال اين باشيد كه تهذيب كنيد خودتان را. اعمالتان را موافق با دستور كنيد، اخلاقتان را موافق با دستور اسلام كنيد ـ دستورى كه خدا داده است. خدا مطلع است كه بايد اين چه جور عمل بشود، اين چه جور بار بيايد. دستور او وقتى عمل شد، يك مرد صالح مى‌آيد در دنيا؛ وزير بشود صالح است، وكيل بشود صالح است، رئيس جمهور بشود صالح است، كاسب بشود صالح است. هرجا برود صالح است، خوب است. آدم خوب هر جا برود محيط خودش را خوب مى‌كند. خداوند ان شاءاللّه‌ به همۀ شما توفيق عنايت كند. همۀ شما موفق بشويد به اينكه اصلاح كنيد خودتان را؛ اصلاح كنيد مملكتتان را [آمين حضار].

1. ـ نعمت‌اللّه‌ نصيرى، رئيس ساواك.
2. ـ اميرعباس هويدا.
3. ـ عبارت به نقل از محمدرضا پهلوى است.
4. ـ قرارداد 1919 م. وثوق‌الدوله، كه در واقع فروش ايران به انگليس بود.
5. ـ شايد.