[بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم] معممين دورنگ را اخيراً شناخته‌ايم «...اما معممينى را كه فرموديد دورنگ هستند، دانه‌دانۀ آنها را، از محرابى و منبرى و روضه‌خوان و واعظهاى شهيرشان را اخيراً شناخته‌ايم كه مزدهاى هنگفتى هم از دولت دريافت مى‌كنند ... . تماس با رژيم شاه ، انتحار روحانيت دربارۀ آقاى كمالوند^۱ هم، ما ايشان را اعزام نكرده بوديم؛ بلكه آقاى كمالوند را دولت طلبيده بوده است؛ و تلفنى از ما استجازه كردند كه در سر راه، اول به قم بيايند. در جوابشان عرض كردم مطلقاً راضى به آمدنشان نيستم و مادامى كه اين دولت عَلم مصدر كار است، داخل هيچ قسم مذاكرۀ صلح و مصالحه‌اى نخواهيم شد؛ زيرا اين دولت به ترتيبى با اهل علم معامله كرده است، كه تماس سران حوزۀ علميه همراه او انتحار روحانيت است؛ و تا آنجا كه اختيار روحانيت با ماست، تن به چنين صلح و اصلاحى نخواهيم داد؛ و دليلى هم محض اصلاح حاضر نمى‌بينيم. مگر ما چه كرده بوديم كه مستحق قلع و قمع عليل‌النفسهايى امثال ايشان باشيم؟ ما موقعى كه يقين پيدا كرديم كه محافل لامذهب بهاييهاى يهودى‌الاصل ايران و امريكا اراده دارند درخواست تساوى حقوق زن و مرد را آلت تجاوز به حريم مذهب رسمى اين مملكت قرار دهند، و دين اسلام را كه موجب بقاى استقلال ظاهرى اين ملك و ملت است، تضعيف كنند؛ دوستانه نامه‌هايى از براى اين دولت نوشتيم كه مواظب باشند. دولتهاى همسايه همواره روابطشان نسبت به شما اينطور روشن نمى‌ماند، و دو دفعه امكان دارد درصدد دست درازى به اين ملك برآيند. در صورتى كه ايمان و اعتقاد مردم به قرآن و قانون اساسى سالم مانده باشد، در برابر اجانب به مراتب بيشتر از ارتش شما ايستادگى مى‌كنند؛ و دين ما و دولت شما محافظت مى‌شود. و درخواست كرديم كه مجملاً از زمزمۀ موهون نمايندگى نسوان ـ كه نقض ظواهر قرآن مى‌باشد ـ دست بردارند. دفعۀ اول اظهار كردند كه دست برداشته‌اند؛ در حالى كه يكى دو ماه بعد درك كرديم كه مى‌خواهند در رفراندم، مقصود دشمنان نواميس اسلام را به نام اصلاح قانون انتخابات تجديد كنند؛ دچار رعشۀ شديدى شده، همراه اهل بصيرت، تبادل نظر كرديم. مابين آنها اشخاصى صلاح را خاموشى دانسته، و تذكر دادند: ديگر وظيفۀ ما انجام شده است؛ هر گاه اعلام مخالفت كنيم موجوديت حوزۀ علميۀ قم به مخاطره مى‌افتد. دقت كردم، ديدم مطلب بعكس استنباط طبقۀ احتياطْ‌كار است. تشكيل اين حوزه و حوزه‌هاى مشهد و كربلا و نجف و مصر ـ روى هم رفته ـ تعليم و تعلم مباحث حلال و حرام ديانتى است، كه به متعلم ما اجازه نمى‌دهد دستگاه، اصل آن دين را نابود كند؛ و در صورت اضمحلال اصل، بقاى فرع، عموماً معنا ندارد. درك خودم را ـ محض طلاب ـ بيان كردم و مصمم شدم مثل حضرت سيدالشهداء از براى حفظ اصل دين، با ايادى دولت ظلم مبارزه كنم، و مادام كه مأمورين آنها از زور و ظلم و ملاعبه با احكام الهى دست برندارند، من نيز از مجاهده دست برنمى‌دارم. مثل اينكه اخيراً اطلاع يافته‌ام وزير دادگسترى اين دولت معلوم‌الحال، لايحه‌اى تنظيم مى‌كند كه مردهاى غيرمسلمان و نيز زنهاى حقوقدان، حق قضاوت در مملكت اسلامى ايران را داشته باشند. در فكر افتادم متقابلاً اعلاميه‌اى انتشار بدهم كه مباينت طرح او را با اسلام متذكر شوم^۲ ... نخير، فقط تبليغ بكنيد. ايام ماه محرّم، موقع مناسبى، به جهت تبليغ است. تصميم دارم مكاتيبى براى اهل منبر و وعاظ خوزستان و شيراز و لرستان و تبريز و يزد بنويسم؛ و متكلمينى هم بفرستم، ماه محرّم مردم را مستبصر و روشن كنند. در تهران هم شما آقايان، نكات تاريك كارهاى ظَلَمه را در منبرها تبليغ بفرماييد. دعاى خير ما، بدرقۀ راه شما خواهد بود ...».

1. ـ آقاى روح‌اللّه‌ كمالوند،از روحانيون لرستان واز مدرسين حوزۀ علميۀ قم. وى درملاقات با شاه به طور بى‌پروا، خواستها و آرمانهاى علما و روحانيون را به اطلاع او رساند اما از آنجا كه تصميم رژيم شاه مبارزه با اسلام و مسلمين بود، اين ديدار نتيجه‌اى به بار نياورد.
2. ـ آقاى نخعى در گزارش خود مى‌نويسد: «مطلب به اينجا كه انجاميد، درخواست كردم مرا مرخص كنند و در صورتى كه‌امرى به من دارند در تهران انجام بدهم». بيانات امام به دنبال اين سخن با «نخير، فقط تبليغ بكنيد» آغاز مى‌شود.