

بسم اللّه الرحمن الرحيم شاه در انديشۀ انتقام الآن به من اطلاع دادهاند كه شاه تصميم گرفته است كه فردا در اين اعتصاباتى كه مسلمانها، براى آن كشتههايى كه دادهاند بنا دارند كه اعتصاب كنند، مىخواهد يك قتلعام بزرگى بكند. من اين را كراراً گفتهام كه اين آدمْ اعصاب خودش را از دست داده، الآن به طور جنونآميز دارد زندگى مىكند؛ و چون اواخر عمرش را دارد مىگذراند، از اين جهت مىخواهد كه انتقام بگيرد از ملت ايران. تا حال هر چه جنايت بوده است كرده است؛ حالا هم كه مردم ايستادهاند و مىگويند كه بايد بروى، احساس اين را كرده است كه بايد برود و به طور جنون آميز مىخواهد كه مردم را قتلعام كند و برود. در يكى از حرفهايش گفته بود كه من اگر بنا شد بروم، ايران را به يك تلِّ خاك برمىگردانم و مىروم، يك تلّ خاكش مىكنم ايران را و مىروم. حالا معلوم مىشود كه مىخواهد عمل كند به اين. امروز مطلع شدم؛ يعنى گفتند كه تلفن شده است از ايران كه آمادگى دارد پيدا مىكند براى اينكه مردم را يك كشتار عظيمى بكند. شاه خواهد رفت و ما نمىدانيم كه بايد با اين دستگاه چه بكنيم؟ ملت مظلوم ايران نمىدانند كه با اين آدمى كه الآن جنون پيدا كرده است و اعصابش از بين رفته است بايد چه بكنند؟ بايد چه فكرى ما بكنيم؟ من ناراحتم از فردا كه مبادا اين مطلب صحيح باشد و اين مردم را به مسلسل ببندد و به تانك و توپ ببندد و تلافى كند و آخرى كه مىخواهد برود ديگر كسى را نگذارد و برود. ما گرفتار يك همچو موجودى هستيم و بايد دعا كنيم. بايد دعا كنيم كه خداوند به خير بگذراند اين كار را، كه اگر چنانچه عملى بشود، يك مصيبت بزرگى بر ايران وارد مىشود. گرچه رفتن اين، همۀ مصيبتها را جبران مىكند، لكن چرا بايد ما مجال به اين داده باشيم كه اين كارها را بكند. البته مسلسلهاى امريكا و سلاحهاى امريكا پشت سر اين است و الاّ همچو مجالى مردم به او و دولت او نمىدادند؛ اما حالا هست. الآن باز مستشارهاى امريكايى هستند و اين هم آخر عمرش هست و او خواهد رفت. آن چيزى كه مىخواستم به آقايان بگويم و فردا هم اگر چنانچه مجلسى داشتيم، فردا هم باز تذكر مىدهم و قبل از اين تذكر، اين را عرض بكنم كه فردا مجلسى كه ما داريم مال همۀ دانشجويان و كسانى كه در اينجا، در خارج، اقامت دارند از ايرانىهاى خودمان؛ اين مجلس مال همه است و مثل منزل من مىماند كه منزل همۀ آقايان است و درِ آن باز است براى اينكه هر كس بيايد، مجلس هم اگر چنانچه فردا اشكالى پيدا نكند، آن هم مجلس خود آقايان است و كسى در اين دخالت ندارد؛ توهّمى شده است كه كسى دخالت دارد، كسى مثلاً كنترل مىكند. نه، همه با هم هستيم، همه با هم برادر هستيم، و كس معَينى بناى بر اين كار نيست كه دخالت داشته باشد. همۀ آقايان منزل خودشان است. آنجا هم اگر مجلسى باشد، همۀ آقايان با آن علىالسواء هستند؛ همۀ ما نسبت به همه علىالسواء هستيم؛ به همهتان علاقه دارم، دعا براى همهتان مىكنم و صنف خاصى دخالت ندارند. توهّم اين نشود كه يك صنف خاصى در اين امور دخالت دارند يا من با يك صنف خاصى رفاقت دارم؛ نه، با همۀ شما رفاقت داريم و همۀ شما را دعا مىكنيم. فاجعۀ نشناختن اسلام در همۀ ابعاد آنكه مىخواستم تذكر بدهم، و اگر فردا هم مهلت پيدا بكنم و بشود كه صحبت بكنم تفصيلش را بيشتر مىدهم، اين است كه يك فاجعهاى براى اسلام از اول تا حالا بوده، و آن فاجعه اينكه اسلام را نشناختهاند. كسانى كه بحث از اسلام كردند، چه در سابق و چه در لاحِق، اينها اسلام را با همۀ ابعادش نشناختند. هر كسى يك بُعدى از ابعاد اسلام را در آن نظر كرده است و همۀ مطالبى كه در اسلام بوده است و در قرآن كريم بوده است، به همان معنايى كه خودش ادراك كرده، برگردانده. سابق ـ در قرنهاى سابق ـ يك دسته متكلمين بودهاند كه اينها روى فهم تكلم خودشان، روى فهم ادراك خودشان، اسلام را آنطور توجيه مىكردند كه خودشان فهميده بودند. يك دسته فلاسفه بودند كه روى فلسفهاى كه آنها مىدانستند، اسلام را به صورت يك فلسفه ادراك مىكردند، خيال مىكردند كه مكتب فلسفى است. يك دسته عرفا و اين طايفه بودند كه اسلام را به فهم عرفانى توجيه مىكردند، و اسلام را كاَنه يك مكتب عرفانى مىدانستند تا اين زمانهاى آخر. از آن وقت تا اين زمانهاى آخر، اسلام چندين بعدش شناخته نشده بوده است و بعضِ از ابعادش را، البته شناخت تمام نه؛ اما خوب مقدارى هر طايفه روى ادراك خودش، روى علم خودش، اسلام را مطالعه مىكرده و همۀ آيات قرآن را و همۀ اخبار پيغمبر و ائمه ـ عليهم السلام ـ را روى آن ادراك خودش، برداشتى كه خودش كرده بوده است از اسلام، روى آن برداشت حساب مىكرده؛ همۀ اوراق را برمىگردانده به آن ورقى كه خودش فهميده است و لهذا از اين بُعدى كه اسلام دارد، كه بُعد دنيايىاش و حكومتش است، آنجا وقتى كه ببينيد، هيچ خبرى نيست؛ همۀ آن، مسائل فلسفى و عرفانى است؛ اما وظيفۀ مردم حالا كه دارند زندگى مىكنند، چه است و كيفيت حكومت اسلام چه حكومتى است، و مردم چه جور بايد برخورد داشته باشند با طبيعت، هيچ در كلمات آنها ديده نمىشود. آنها همهاش راجع به مسائل مابعدالطبيعه و مسائل عرفانى و فلسفى و اينطور چيزها بحث كردهاند، تا آمده است و رسيده است نوبت به اين قشر متأخر. اينها عكس آنها عمل كردند؛ يعنى آن ابعادى كه اسلام در معنويات داشته است، در فلسفيات داشته است، در عرفانيات داشته است، آنها را بكلى كنار گذاشتهاند و همين ورق ظاهر را ديدهاند؛ يعنى اسلام را يك مكتب مادى تصور كردهاند. آنطورى كه آنها يك مكتب معنوى كه از مادۀ اصلش كأنّه جداست، تصور كرده بودند و حتى آياتى كه راجع به قتال واقع شده بود، به قتال با مشركين واقع شده بود، آنها را هم توجيه كرده بودند به قتال با نفس و امثال ذلك. در مقابل آنها الآن از چند سالى پيش، در اين وقتى كه مثلاً علوم غرب به ما رسيده است و عرض مىكنم كه آن تبليغات اينها رسيده است، اينها در عين حالى كه مسلمانند، در عين حالى كه همان طور كه آنها بودهاند، در عين حالى كه خوبند لكن شناختشان از اسلام همان شناخت ماديت اسلام است. آنها دعوت به باطن مىكردند و از ظاهر و از طبيعت غافل بودند، اينها دعوت به ماديت مىكنند و از معنويت غافلند، و اين هر دو اشتباه است؛ اسلام نه محصور در آن معنوياتى است كه آنها مىگويند، دارد معنويات؛ اما محصور نيست و نه در محصور اين مادياتى است كه اينها مىگويند؛ يعنى ماديات را دارد لكن محصور به اين نيست. اسلام، مكتبى انسان ساز اسلام يك مكتبى است كه براى انسان سازى آمده، و ما بايد ببينيم كه اين انسان، كه به قول بعضى ماهيتِ ناشناخته است، اين انسان چه ابعادى دارد و چه احتياجاتى دارد؟ و اسلام كه براى انسان سازى آمده است، آيا جهت حيوانى اين را فقط مىخواهد بسازد، يا جهت معنوى او را مىخواهد بسازد، يا انسان مىخواهد بسازد؟ انسان مثل ساير موجودات نيست. ساير موجوداتْ مثل ـ مثلاً ـ حيوانات كه حالا در درجۀ بعد از نباتات و معادن [و] اينها واقع شده است؛ حيوان همان حال طبيعى دارد و از ماوراءالطبيعه يك چيز كمى، يك احساسى، يك ادراكى؛ اما ادراك ناقص دارد و ديگر مراتب ندارد ماوراءالطبيعهاش؛ انسان، از اين نقطۀ اول طبيعت تا آن آخرى كه يك موجود الهى مىشود مراتب انسان است؛ يعنى يك انسان مىتواند سير بكند از عالم طبيعت تا ماوراى طبيعت، و از ماوراى طبيعت تا مرتبۀ الوهيّت سير بكند تا برسد به اينكه آنجا را ادراك بكند. انسان، موجود جامع انسان يك موجود جامع است نه يك موجود يك بُعدى يا دو بُعدى. موجودات ديگر بعضىشان يك بُعدىاند، بعضى دو بُعدىاند، بعضى چند بُعدىاند، لكن همۀ ابعاد وجود در ساير موجودات نيست. فقط انسان است در بين همۀ موجودات كه يك موجود چندين بُعدى است كه براى هر بُعدش احتياجات دارد. براى رشد هر بُعد او، احتياج دارد، احتياجات دارد؛ و مكتبهايى كه در عالم هست، در عالم طبيعت هست، هر مكتبى را كه شما برويد ملاحظه بكنيد، به استثناى مكتب اسلام و مكتب توحيدى و مكتب انبيا، كه درست دست ما نيست و از بين رفته است اما حالا اسلام محفوظ است، هر مكتبى را به استثناى مكتب اسلام كه ملاحظه كنيد، يك مكتب مادى [است] كه انسان را حيوان تصور كرده است، يك موجودى كه [كارش] همان خوردن و خوابيدن است، منتها بهتر خوردن و بهتر خوابيدن. حيوانات هم مشتركند با ما در خوردن و خوابيدن، لكن اين مكتبها مىخواهند انسان را يك حيوانى، اينطور ادراك كردهاند از انسان كه اين هم مثل ساير حيوانات هست كه تمام چيزها و رشدهايى كه دارد در همان ادراكات مادى دور مىزند، در امور مادى دور مىزند. اسم آن را گفتهاند «امور عينى»؛ خيال مىكنند كه امر عينى عبارت از همين عالم طبيعت است، و حال آنكه عوالم ديگرى هست كه اينها ادراكش نكردهاند؛ و آنها [از] عوالم عينى بيشتر؛ يعنى از عينيتْ بيشتر حظ دارند تا عالم طبيعت. عالم طبيعت در آخرِ موجوداتِ عالمِ وجود واقع شده است؛ در آن آخرش واقع شده؛ يعنى منتهى اليه عالَمْ ـ عالَم وجود ـ عالَم طبيعت است؛ پستترين عالَمها عالَم طبيعت است؛ و اينطور نيست كه انسان فقط خودش باشد و همين طبيعت، و مرتبهاى نداشته باشد. انسان مراتب دارد. آن كسى كه رفته سراغ آن مرتبۀ بالاى انسان و از اين مراتب غافل شده، اشتباه كرده. آن كسى كه چسبيده است به اين عالَم ماده، و مرتبۀ طبيعت را ديده و غافل از ماوراى طبيعت است، اين هم اشتباه كرده. توجه اسلام به همۀ ابعاد انسان اسلام براى اين انسانى كه همه چيز است؛ يعنى از طبيعت تا ماوراى طبيعت تا عالم الهيت مراتب دارد، اسلام تز دارد، برنامه دارد اسلام. اسلام مىخواهد انسان را يك انسانى بسازد جامع؛ يعنى رشد به آنطور كه هست بدهد. حظّ طبيعت دارد، رشد طبيعى به او بدهد؛ حظّ برزخيت دارد، رشد برزخيت به او بدهد؛ حظّ روحانيت دارد، رشد روحانيت به او بدهد؛ حظّ عقلانيت دارد، رشد عقلانيت به او بدهد؛ حظّ الهيت دارد، رشد الهيت به او بدهد. همۀ حظوظى كه انسان دارد و به طور نقص است، الآن نرسيده است؛ اديان آمدهاند كه اين ميوۀ نارس را رسيدهاش كنند؛ اين ميوۀ ناقص را كاملش كنند. نبايد آقايان كه در اين غرب واقع شدهاند و غرب هم غرق در طبيعت دنياست و هيچ ملتفت به ماوراى طبيعت نيست؛ آقايان از اين مكتبها گول بخورند و خيال كنند كه انسان غير از اينكه مىخورد و مىخوابد و اينها، چيز ديگرى نيست، همين است، چيز ديگرى در كار نيست. اين اشتباهى است كه اسلام را بد شناختهاند آنهايى كه همهاش توجهشان به اين است و همۀ آيات و اخبارى كه در اسلام براى رشد انسان آمده برگرداندند به اين؛ و هم آنها در اشتباه بودند كه همۀ آيات و اخبار را برگرداندند به آن. بايد هر چيزى سر جاى خودش عمل بشود؛ يعنى انسانْ رشد طبيعى داشته باشد به هر مقدار كه ممكن است؛ حظّ طبيعى داشته باشد به هر مقدار كه سالم است؛ البته روى موازين عفت و سلامت، و اين مرتبه را رشد كه پيدا كرد، مرتبۀ بعدش هم رشد داشته باشد، مرتبۀ بعدش هم رشد داشته باشد و همۀ ابعادش بسيج بشود تا يك انسان بشود. انسان شدن كار مشكلى است لكن لازم است براى انسان. مقصود من از اين حرف اين است كه شما خيال نكنيد كه اسلام آمده حيوان تربيت كند، آمده است كه خواب و خوراك براى حيوان درست كند. اين يكىاش است؛ اين را هم درست مىكند لكن اين يك بُعد است، آن هم بُعد آخرش است. بُعدهاى ديگرى دارد كه آنها هم همهاش از اسلام است و براى تربيت انسان است، و انسان را مىخواهد يك موجود رشيدى كه همۀ اين ابعاد را داشته باشد تربيت كند. و براى همۀ اينها هم دستور دارد اسلام؛ نسبت به يك جهتْ دونِ جهت ديگرى نيست؛ براى حكومت اسلامى دستور دارد، براى تشكيلاتش دستور دارد؛ براى مقاتله با دشمنان دستور دارد، براى تحرك جامعه دستور دارد، براى رسيدن به ماوراى طبيعت دستور دارد، همۀ اينها را دارد. يك بُعدى نيست كه انسان خيال كند من اسلام را شناختم، و شناختم اين است كه مثلاً تاريخش چه جور بوده و فرض كنيد كه زندگى بشرىاش چه جور بوده و كذا چه بوده، دستورات طبيعىاش چه بوده و اينها. مسأله اين نيست؛ مسائل اسلام بالاتر از اين معانى است و ابعادْ زياد دارد؛ و بايد كسى كه مىخواهد بشناسد اسلام را، درست نگاه كند به قرآن كه مبدأ اصلى است و همۀ ابعادى كه در قرآن هست، همه را ملاحظه كند. خيال نكند كه من فقط آن آياتى را قبول دارم كه مربوط به طبيعت است و مربوط به حكومت است، آن آياتى كه مربوط به قيامت است قبول ندارم. براى اينكه نمىداند اين آدمْ قيامت يعنى چه و آن روزى كه مىآيد چه روزى هست. او خيال مىكند خيالى است؛ نخير، عينى است و عينيتش از عينيت اين طبيعت زيادتر است، منتها حالا ما به آن نرسيديم. محصور نكردن اسلام در هر صورت، مىخواستم اين سفارش را به همه محصلينى كه در اروپا [هستند] ـ خداوند همه را توفيق بدهد ـ بكنم كه اسلام را محصورش نكنيد در يك محفظهاى كه خيال كنيد مكتبْ مثل مكتب كمونيست است، مطلبْ مثل مكتب ماركسيست است، مكتبْ مثل مكاتب ديگر است؛ اين جورها نيست در كار. كسانى كه نمىدانند اسلام چيست، خيال مىكنند يك همچو مطلبى است. وظيفۀ ما در قبال ايران ناآرام و مطلب ديگر اين است كه خوب ما الآن موظف هستيم به وظايفى؛ الآن ما همه كه اينجا آرام نشستيم، ايران ناآرام است. الآن ما فرداى ايران را از آن نگران هستيم؛ نمىدانم فردا در ايران چه خواهد شد. بايد فكرى ما بكنيم. حالا من هم در فكرش هستم كه بايد چه بكنم؛ اما همان طورى كه ملاحظه مىكنيد تا حالا، الآن قريب يك سال است كه آرامش از ايران رفته است. هر گوشهاش را كه مىبينيد يك انقلابى هست. هر طرفِ شهرى از شهرهايش را كه مىبينيد يك ـ عرض مىكنم كه ـ اعتصابى هست. حالا كه در اين چند روز آخر و تقريباً چندين روز آخر است كه اعتصاب تمام ايران را فراگرفته است. همۀ كارخانهها، همۀ روزنامهها، همۀ ـ عرض مىكنم كه ـ عمال دولتى و غير دولتى در اعتصاب الآن هستند ـ تقريباً در اعتصاب هستند. مردم هم همه در مصيبت و اعتصاب هستند؛ و ما كه در اينجا هستيم و آرام هستيم نبايد فراموش كنيم آنها را. ما بايد به آن اندازهاى كه مىتوانيم، به آنها كمك بكنيم. با قلم مىتوانيم با قلم كمك كنيم؛ مىتوانيم در مطبوعات اينجا يك چيزى را از حالات ايرانىها و از ظلمى كه دارد بر ايشان مىشود و از جناياتى كه اين رژيم بر آنها كرده است، بتوانيم در مطبوعات اينجا يك چيزى را منعكس كنيم، بايد منعكس كنيم. هر كارى از شما مىآيد بكنيد؛ هر كه ازش كار نمىآيد لااقل دعا كند به اينها كه فردا گرفتار اين رژيم منحط هستند. ان شاءاللّه خداوند همۀ شما را موفق كند؛ و اگر فردا توانستم من، و مجال داده شد، ان شاءاللّه فردا هم چند كلمهاى با شما صحبت مىكنم. [صلوات حضار]؛ و من از اينكه، هم دير مىآيم، هم كم مىتوانم اينجا بنشينم، از آقايان معذرت مىخواهم؛ براى اينكه سنّ من را مىدانيد حدودِ قريبِ هشتاد سال است؛ و شما الحمدللّه جوان هستيد، قدرت داريد كه مقاومت كنيد، بنشينيد؛ من همچو قدرتى ندارم. از اين جهت من معذرت مىخواهم كه نمىتوانم زياد پيش شما بنشينم. [تكبير حضار].