

مصاحبهكننده: خبرنگار مجلۀ آلمانى اشترن سؤال: [حضرت آيتاللّه! شما بنيادگذارى يك دولت اسلامى را در ايران اعلام فرمودهايد كه رياست آن را عهدهدار خواهيد شد. آيا اين دولت اسلامى براساس يك رژيم پارلمانى و از نوع رژيمهاى پارلمانى دنياى غرب خواهد بود يا يك نوع حكومت روحانى؟ و آيا مىخواهيد نقش رياست خود را با انتخابات و يا با مراجعه به آراى عمومى به تصويب برسانيد؟ در اين دولت اسلامى آيا احزاب سياسى، روزنامهها و همچنين غيرمعتقدين به دين مىتوانند آزادانه ـ احتمالاً ـ عدم موافقت را با آن حضرت و سياستتان اظهار دارند؟] جواب: من نمىخواهم رياست دولت را داشته باشم. و طرز حكومت، حكومت جمهورى است و تكيه به آراى ملت؛ و قانون، قوانين اسلام است. و احزاب آزادند كه مخالفت با ما يا با هر چيزى بكنند، مادامى كه اقداماتشان مضر به كشور نباشد. ــ [قدرت حضرتعالى بر روى چه نيروى سياسى يا بر چه تشكيلات بنيادى ديگر اتكا خواهد داشت؟ تكيۀ شما مثلاً بر روى «جبهۀ ملى» است يا بر روى روحانيون؟ قبلاً اظهار فرموده بوديد كه اينها فقها و اشخاص ديگرى هستند كه بايد به امور حكومت اشتغال يابند و آيا اين اصل به همان سان كه قبلاً فرمودهايد عمل خواهد شد؟] ــ من چنين چيزى نگفتهام كه روحانيون متكفل حكومت خواهند شد. روحانيون شغلشان چيز ديگرى است. نظارت بر قوانين البته به عهدۀ روحانيون است و اتكاى روحانيون هم به ملت است نه به حزبى. و من هم به ملت اتكا دارم و به حزبى وابسته نيستم. ــ [بنابراين نقل قولهايى كه از جنابعالى در روزنامۀ هرالد تريبون امريكايى منتشر شده، نقل قول و پيام شما نيست؟] ــ بسيارى از روزنامهها برخلاف واقع چيز مىنويسند. و من بايد تعجب كنم از اينكه چطور روزنامهها به خودشان اجازه مىدهند كه حرفهايى كه برخلاف واقع است و من نگفتهام و نكردهام نسبت دهند. ــ [در چه هنگام و در چه شرايطى براى نخستين بار در خود احساس اين رسالت سياسى را فرمودهايد؟ و چرا تودههاى ايرانى را بلافاصله پس از حوادث سال 1963۱ ـ از همان هنگام كه جنابعالى رهبر خلقى بوديد ـ بسيج نفرموديد؟] ــ ما از اول براى اينكه مخالفت با رژيم داشته باشيم، چون رژيم را قانونى نمىدانستيم، درصدد بوديم و لكن بتدريج ملت بيدار شد. يك امرى نبود كه بتوان در همان اوايل اين كار را انجام داد. در اين مدت كم كم مردم بيدار شدند و از يك سال و نيم قبل به اين طرف، اين آگاهى به اوج خود رسيد و منتهى به اين مسائل شد.