

مصاحبهكننده: خبرنگار مصرى سؤال: [چگونگى شروع جنبش اسلامى و خواستهاى اساسى اين جنبش را توضيح دهيد. جنبش اخير چگونه شروع شده و چرا؟] جواب: فكر حكومت اسلامى، اينكه بايد اسلام حكومت كند و نه غير اسلام، يك فكرى نيست كه تازگى داشته باشد. در ابتداى اسلام، برنامۀ اسلام اين بوده است كه حكومت الهى همه جا باشد. نهايت اينكه، غفلت مسلمين از مصالح خودشان و اخيراً هم دستهاى استعمار از چند صد سال پيش به اين طرف، موجب شد كه حتى طرح همچون آرمانى نشود. جنبش اسلامى اخير، بيش از پانزده سال است كه به رهبرى علماى ايران با مخالفت با طرحهاى شاه شروع شده است، طرحهايى كه مخالف اسلام و ايران بود و دنبالۀ خيانتهاى گذشتۀ او نيز بود. مردم از علما طرفدارى كردند. اختلافات زياد واقع شد كه اين مطلبى است طولانى. آنچه تقريباً در اين يك سال واقع شد، اينكه كمكم خواستههاى ملت به صورت طرحى درآمد و منتهى به اين شد كه همان خواستههاى صدر اسلام بايستى طرحش ريخته شود. در اين طرح نه فقط ايران از زير بار استعمار و ظلم بيرون مىرود، بلكه سرمشقى باشد براى همۀ كشورهاى اسلامى، چه ايران و چه ساير كشورهايى كه زير فشار و استبداد هستند. نظر ما، كه ملت هم با آن موافق است، اين است كه پس از، از بين رفتن حكومت قلدرى و خلاف اسلامى شاه، يك دولت اسلامى و يك جمهورى اسلامى متكى به قوانين اسلام و آراى مردم كه اكثريت قريب به اتفاق مسْلم هستند، در ايران مستقر بشود و احكام اسلام آنطور كه هست اجرا گردد، و همۀ مطالب ايران و نظام آن بر طبق خواستهاى اسلامى جريان پيدا كند. ــ [به نظر حضرت آيتاللّه، كيفيت و ماهيت حكومت اسلامى كه مطرح فرمودهايد چيست؟ و وجه تمايزش با آن اسلامى كه در قانون اساسى منظور شده است چيست؟ آيا در طرح مسأله حكومت اسلامى، بيشتر نظر به مسائل اجتماعى اسلام است يا مسائل سياسى اسلام؟ آيا منظور از اجراى دقيق احكام اسلام اين است كه فىالمثل دست دزد را از اين به بعد قطع كنيد؟ چگونه برداشتى داريد؟] ــ مطلب مورد نظر اين است كه نظامى كه مخالف نظام اسلام است در همه چيز، هم فرهنگش برخلاف نظام اسلام است، هم ارتشش، و هم اقتصادش، و هم سياستش، بايستى منقلب شود و نظام اسلامى تحقق پيدا كند. پس از اينكه نظام اسلامى تحقق پيدا كرد، آن وقت مجلس هست، آراى وكلاى مجلس هست، تمام اينها هست...، ما مىخواهيم همۀ احكام اسلامى را جارى كنيم و عملاً ثابت خواهيم كرد كه احكام اسلام مترقى است و بهتر از اين است كه دزد را ببرند و دزد بيرون بياورند. ــ [مىخواهيم بفهميم دربارۀ بعضيها كه مىگويند، حضرت آيتاللّه برنامۀ واضحى ندارند و آنچه كه طرح مىكنند يك سرى شعار است و شايد اختلاف شخصى بين شاه و ايشان است؛ مىخواهم دربارۀ تمام اينها صحبت بفرماييد. آيا اختلاف شخصى وجود دارد؟ چرا يك برنامۀ اقتصادى واضحى نداريد؟] ــ اما برنامه: خيال مىكنند برنامه در كار نيست. خير، برنامه هست، اسلام برنامه دارد، ما خودمان هم برنامه داريم، لكن برنامۀ اسلام است و مترقى و بهتر از برنامههايى است كه به دست استعمارگران پياده شده است. اما اينكه اختلاف شخصى در كار باشد، ابداً من اختلاف شخصى با كسى ندارم. اگر اختلاف شخصى مىبود ممكن بود من بگذرم و مىگذشتم. اختلاف، اختلاف اسلامى است و اين شخص با مصالح اسلام و مصالح كشور مسلمين مخالفت و خيانت كرده است و بنابراين، مسأله چيزى نيست كه كسى بتواند از آن بگذرد. ــ [آيا شما برنامۀ اقتصادى معينى داريد؟ من پاسخ مسألۀ خصومت شخصى را فهميدم، ولكن آيا حضرتعالى برنامۀ واضح و مشخصى داريد؟] ــ بلى، برنامۀ مشخص و واضحى داريم. برنامۀ اسلام، مشخص و واضح است. ــ [آيا ما مىتوانيم خطوط اصلى آن را بفهميم؟] ــ فعلاً خير، بايد برويد مطالعه كنيد و خطوط اصلى را دريابيد. در آينده ما تمام خطوط سياسى، اقتصادى و فرهنگى خود را بيان مىكنيم. ــ [اگر چنانچه ارتش همواره در تأييد شاه باقى بماند، آيا حضرتعالى وسيلۀ ديگرى براى رسيدن به اهدافتان داريد؟] ــ وسايلى چون وسايل نظامى كه شاه به آن متوسل شده است، ديگر تأثيرى ندارد. اينها شكست خورده و نمىتوانند كارى انجام دهند و اين ملت را خاموش كنند و قهراً خودشان تسليم خواهند شد. اما اگر شاه پافشارى كند، ما شيوههاى مبارزاتى را متناسب با آن تغيير خواهيم داد. ــ [نسبت به مسائل اقتصادى و اينكه شايد برنامه نباشد، حضرتعالى درخواست بيرون رفتن شاه را از سلطنت داريد، آيا اگر شاه سلطنت را رها كرد و اوضاع اقتصادى به همين شكل باقى ماند، آيا وضع عوض شده است؟] ــ نه. اوضاع اقتصادى عوض خواهد شد و يك اقتصاد صحيح و سالم ما عرضه مىكنيم و الآن اينها اقتصاد ما را ورشكست كرده و از بين بردهاند. اينها خرجهايى كردهاند كه خلاف مصلحت بوده است، دزديهايى كردهاند كه خيانت بوده است و براى حفظ خود به اشخاصى پولهايى بسيار گزاف داده است. ما تمام اينها را از بين مىبريم و اطمينان داريم كه ديگر اقتصادى عقب مانده نخواهيم داشت و به نيازهاى مردم محروممان جواب مثبت خواهيم داد. ــ [چرا حضرتعالى نيروهاى سياسى مخالف ديگر را از همكارى با خود در مبارزه براى رسيدن به هدفهايتان دور مىكنيد؟ مثل كمونيستها كه همان هدف را دارند.] ــ نه، ما نمىتوانيم كمونيستها را بپذيريم، براى اينكه خطر آنان براى كشور ما كمتر از خطر شاه نيست. ما آنها را نمىتوانيم بپذيريم. ــ [راجع به كشورهاى عربى، آيا از بعضى از آنها حق پناهندگى سياسى درخواست كردهايد و موضع آنها چيست؟ انتقادات شما نسبت به عراق چيست؟ و بودن شما در عراق؟ برداشت شما از موضعگيرى حكومت فرانسه نسبت به بودن شما در پاريس چيست؟] ــ اما نظر من نسبت به دوَل عربى، نظر خوبى نيست. دولتهاى عربى نه توانستهاند استقلال خودشان را حفظ كنند و نه توانستهاند يك وحدتى بين خودشان ايجاد نمايند كه اسرائيل را از بين ببرند. اختلافات بين خودشان و خيانت بعضى از سران دولتهاى عربى باعث اين شده است كه صهيونيستها در آنجا باشند و خودشان را تثبيت كنند. و اخيراً هم متأسفانه رئيس مصر اين كار را دارد انجام مىدهد. البته ممكن است بعضيها نسبتاً بد نباشند، لكن روىهم رفته نتوانستهاند يك اتحادى بين خودشان ايجاد كنند كه به واسطۀ آن اتحاد، هم از استعمار نجات پيدا كنند و هم از اذناب استعمار كه از آن جمله اسرائيل است. و اما نسبت به ملت عرب، همه برادر ما هستند و ما با آنها مثل برادر رفتار مىكنيم. اما اينجا، دولت فرانسه فعلاً رفتارى مسالمتآميز دارد.