به عرض عالى مى‌رساند، مرقوم محترم كه حاوى مطالبى بود كه نزد اكثر از علوم غريبه است واصل؛ اوضاع وخيمتر از آن است كه بتوان عواقب آن را درست فهميد. اگر نقشه همان نقشۀ تركيه ـ كه تحميل به مصطفى كمال^۱ شد و او نيز قبول كرد و تا توانست اجرا كرد ـ باشد، حساب اين طرفها خصوصاً ايران معلوم است. تركها باز مقاومت كردند ولى ماها گمان نمى‌كنم مقاومتى به خرج دهيم، و دولتها بى مزاحمتْ افكار پليد ديگران را اجرا مى‌كنند ولى با اسم دين مبين اسلام! و ما نيز به همين كلمه دلخوش كرديم يا براى رفع مسئوليت نزد خلق، خود را به دلخوشى مى‌زنيم. اگر اينجا صحبتى شود گفته مى‌شود ملكى^۲ بهتر است و آنجا نيز مجرم اصلى را به حساب نمى‌آورند بلكه بعض تلگرافات كه اخيراً از قِبَل بعضى آقايان شده است متضمن تطهير مجرم اصلى است، و داعى بر نشر هم ظاهراً داشتند كه لابد اينطور صلاح را تشخيص داده‌اند. و بالجمله اكنون دو طايفه بيشتر نيست: يا ساكت و يا ناطقِ مضر؛ «و الاَمرُ الى اللّه‌ تعالى». تحريرالوسيله را به همان نحو كه ملاحظه فرموديد به طبع رسيد، و مقدارى از آن هم به ايران رفت و در آنجا مسائل دفاع را مستقلاً على المحكى، نشر دادند و شايد در اثر آن، تشديد نسبت به منزل اينجانب زيادتر شده است. در نظر اينجانب اين امر اگر به صرفه نباشد مهم نيست؛ آنچه مهم است آن است كه نمى‌دانم با اين وضع آنها و ماها، تكليف چيست. اميدى در ناحيۀ خود ما نيست؛ خداوند اصلاح كند. والسلام عليكم. 8 ربيع‌الاول 1388 ـ روح‌اللّه‌ الموسوى الخمينى

1. ـ مصطفى كمال، معروف به آتاتورك از عوامل اصلى فروپاشى امپراتورى عثمانى، مجرى سياستهاى انگليس و غرب در آسياى صغير، و نخستين رئيس جمهور تركيه.
2. ـ پادشاهى.