

بسم اللّه الرحمن الرحيم در كنگرۀ هزارۀ نهجالبلاغه از چه صحبت خواهد شد و از كى معرفى؟ دانشمندان بزرگ جهانى مىخواهند مولا اميرالمؤمنين را معرفى كنند و به ديگران بشناسانند يا كتاب نهجالبلاغه را؟ ما با كدام مؤونه و با چه سرمايهاى مىخواهيم در اين وادى وارد شويم؟ دربارۀ شخصيت علىبنابيطالب، از حقيقت ناشناختۀ او صحبت كنيم، يا با شناخت محجوب و مهجور خود؟ اصلاً على ـ عليهالسلام ـ يك بشر ملكى و دنيايى است كه ملكيان از او سخن گويند يا يك موجود ملكوتى است كه ملكوتيان او را اندازهگيرى كنند؟ اهل عرفان دربارۀ او جز با سطح عرفانى خود و فلاسفه و الهيون جز با علوم محدودۀ خود با چه ابزارى مىخواهند به معرفى او بنشينند؟ تا چه حد او را شناختهاند تا ما مهجوران را آگاه كنند؟ دانشمندان و اهل فضيلت و عارفان و اهل فلسفه با همۀ فضايل و با همۀ دانش ارجمندشان آنچه از آن جلوۀ تام حق دريافت كردهاند، در حجاب وجود خود و در آينۀ محدود نفسانيت خويش است و مولا غير از آن است. پس اولى آن است كه از اين وادى بگذريم و بگوييم علىبنابيطالب فقط بندۀ خدا بود، و اين بزرگترين شاخصۀ اوست كه مىتوان از آن ياد كرد، و پرورش يافته و تربيت شدۀ پيامبر عظيمالشأن است، و اين از بزرگترين افتخارات اوست، كدام شخصيت مىتواند ادعا كند كه عبداللّه است و از همۀ عبوديتها بريده است، جز انبياى عظام و اولياى معظم كه على ـ عليه السلام ـ آن عبد وارسته از غير و پيوسته به دوست كه حجب نور و ظلمت را دريده و به معدن عظمت رسيده است، در صف مقدم است. و كدام شخصيت است كه مىتواند ادعا كند از خردسالى تا آخر عمر رسول اكرم در دامن و پناه و تحت تربيت وحى و حامل آن بوده است جز علىبنابيطالب كه وحى و تربيت صاحب وحى در اعماق روح و جان او ريشه دوانده. پس او بحق عبداللّه است و پرورش يافتۀ عبداللّه اعظم است.۱ و اما كتاب نهجالبلاغه كه نازلۀ روح اوست براى تعليم و تربيت ما خفتگان در بستر منيّت و در حجاب خود و خودخواهى خود، معجونى است براى شفا و مرهمى است براى دردهاى فردى و اجتماعى و مجموعهاى است داراى ابعادى به اندازۀ يك انسان و يك جامعۀ بزرگ انسانى از زمان صدور آن تا هر چه تاريخ به پيش رود و هر چه جامعهها به وجود آيد و دولتها و ملتها متحقق شوند و هرقدر متفكران و فيلسوفان و محققان بيايند و در آن غور كنند و غرق شوند. هان، فيلسوفان و حكمتاندوزان، بيايند و در جملات خطبۀ اول اين كتاب الهى به تحقيق بنشينند و افكار بلند پايۀ خود را به كار گيرند و با كمك اصحاب معرفت و ارباب عرفان اين يك جملۀ كوتاه را به تفسير بپردازند و بخواهند بحق وجدان خود را براى درك واقعى آن ارضا كنند؛ به شرط آنكه بياناتى كه در اين ميدان تاخت و تاز شده است آنان را فريب ندهد و وجدان خود را بدون فهم درست بازى ندهند و نگويند و بگذرند، تا ميدان ديد فرزند وحى را دريافته و به قصور خود و ديگران اعتراف كنند و اين است آن جمله: مع كل شى لا بمقارنة و غير كل شى لا بمزايلة.۲ و اين جمله و نظير آن كه در كلمات اهل بيت وحى آمده است، بيان و تفسير كلاماللّه است كه در سورۀ «حديد» است و براى متفكران آخر زمان آمده است: وَهُوَ مَعَكُمْاَيْنَماكُنْتُمْ.۳ اينك اميد آن است كه شما دانشمندان و متفكران متعهد كه در كنگرۀ ارجمند هزارۀ نهجالبلاغه گرد هم آمديد، ابعاد عرفانى و فلسفى و اخلاقى و تربيتى و اجتماعى و نظامى و فرهنگى و ديگر بعدها را به مقدار ميسور بيان فرماييد و اين كتاب بزرگ را به جوامع بشرى معرفى نموده و عرضه داريد كه اين متاعى است كه مشترى آن انسانها و مغزهاى نورانى است. صلوات و سلام بىپايان به رسول اعظم كه چنين موجودى الهى را در پناه خود تربيت فرمود و به كمال لايق انسانيت رسانيد. و سلام و درود بر مولاى ما كه نمونۀ انسان و قرآن ناطق است و تا ابد نام بزرگ او باقى است و خود الگوى انسانيت و مظهر اسم اعظم است. و سلام و درود بر شما دانشمندان كه با زحمت پر ارج و سودمند خود راه رسيدن به اهداف عالى اين كتاب مقدس را باز مىنماييد. والسلام على عبادالصالحين. روحاللّه الموسوى الخمينى