مصاحبه كننده: روزنامه تايم سؤال: احساسات ضد امريكايى شديدى كه در ايران ايجاد شده است و احساسات مشابه ضد ايرانى كه در امريكا هست حضرت امام آيندۀ روابط ايران و امريكا را در صورت حل شدن بحران فعلى چطور خواهند ديد؟ آيا دشمنى بين دو كشور براى يك نسل و احساسات تند براى يك نسل ادامه خواهد داشت؟ بسم‌اللّه الرحمن الرحيم جواب: اما اين كه، گفتيد كه در اين جا احساسات ضد امريكا هست اين جا احساسات ضد دولت امريكا هست. اين جا آن وقت هم كه مى‌گويند امريكا مقصودشان دولت امريكاست و احساسات نسبت به ملت امريكا نيست. حالا آن جا چه وضعى دارد نمى‌دانم و من احتمال مى‌دهم كه آنها تبليغات دامنه‌دارى كه همه جا كردند و خصوصاً صهيونيست‌ها تبليغاتى به ضد ما كردند اسباب اين شده است كه يك مقدار از ملت امريكا اذهانشان مشوب شده است و آنها گمان مى‌كنند كه حرف‌هاى آنها صحيح هست. روى اين مسئله ممكن است كه احساسات آنها نسبت به ايران آنطورى است كه گفته مى‌شود كه اگر حقايق فاش بشود و ما بتوانيم به وسيلۀ اشخاص، به وسيلۀ مطبوعات و راديو و تلويزيون و اينها بتوانيم كه برگردانيم و حقايق آنطورى كه هست به آن جا منعكس بكنيم، آن وقت احتمال بسيار هست كه ملت امريكا نظرش برگردد و بشود نظير نظر ما به آنها كه نظر بد نيست، آنها هم نظرشان به ما آن طور بشود. البته اميد اين را نداريم كه دولت امريكا نظرش از ما برگردد و نظر خوب بشود براى اين كه دولت امريكا منافع زياد از دست داده است و بدتر از او آن جوّى كه پيش آمده است، در بسيارى از جاها آن جوّ سياسى كه پيش آمده است، آن حيثيت سياسى‌اش [را] هم امريكا، دولت امريكا از دست داده. بنابراين آنها يك نظر بدى به ما دارند از باب اين كه ما را دشمن خودشان مى‌دانند و ما در عين حالى كه داد مظلومى مى‌زنيم كه ما در ظرف سى و چند سال كه اين شاه بوده در اين جا و آنها اين را در اين جا نصب كردند، چنانكه خود محمدرضا اين را اقرار كرد كه بعد از اين كه متفقين آمدند در اين جا ـ كه آن وقت يكى روزولت بود كه آمد ـ آنها صلاح ديدند كه من و خانواده ما در اين جا باشيم كه از اول همان طور كه پدر او را انگليس‌ها آوردند در ايران، خود اين [را] هم متفقين يعنى اين سه دولت متفق اينها آوردند و مسلط كردند بر ما. خوب ما مى‌بينيم كه دولت امريكا بر ما مسلط كرده است يك كسى را كه تمام حيثيت ما را، چه ذخاير ما را و چه نيروى جوان‌هاى ما را و چه جهات ديگرى كه ما داشتيم اينها ما را تقريباً خلع سلاح كردند، از اين جهت ما نظرمان نسبت به دولت امريكا و ملت ما هم نظرشان به ملت امريكا نظر خوب نيست. خصوصاً كه اخيراً معلوم شد كه امريكا در اين جا، در ايران يك جايى را به اسم سفارت محل جاسوسى قرار داده، نه فقط جاسوسى براى ايران، بلكه جاسوسى براى منطقه و اشخاصى كه جاسوس هستند به اسم اجزاى سفارت در اين جا مشغول جاسوسى شدند. حالا كه ملت ما اين را فهميده است ديگر امريكا، را يعنى دولت امريكا را يك دشمن شماره يك براى خودش حساب مى‌كند و ملت امريكا در نظر ما گناهى ندارند از اين باب، لكن بايد خودشان بدانند كه دولت امريكا همان طور كه به ما ظلم كرده است و بد [كرده است] به ملت [امريكا] هم ظلم كرده است. به ما ظلم كرده از باب اين كه همه چيز كشور ما را به وسيلۀ عاملش كه عبارت از محمدرضاست از بين برده، به آنها ظلم كرده از باب اين كه شرافت آنها را در معرض خطر انداخته. الآن شرق نسبت به ملت امريكا هم ممكن است كه بدبين بشوند و اين را كارتر دارد اين كار را مى‌كند و بايد ملت امريكا خودش را دريابد، بفهمد اين معنا را كه با بودن كارتر در رأس رياست جمهورى، رئيس جمهور بودن او براى امريكا يك خطر بزرگى است و آن خطر اين كه شرافت ملت امريكا به دست اين آدم از بين برود. بنابراين راجع به بعد از اين قضايا و حل [آن]، بايد ما ببينيم چه جور حل مى‌شود قضايا. الآن ما نمى‌توانيم حدس بزنيم كه چه جور حل مى‌شود تا پيش‌بينى كنيم كه اگر حل شد چه خواهد شد. يك وقت مى‌بينيد كه حل مى‌شود به اين كه ايشان نظامى مى‌آورد و ـ عرض مى‌كنم كه ـ فرض كنيد حصار اقتصادى و انحصار اقتصادى، ما را به مضيقه قرار مى‌دهد و بعد هم با قلدرى و با زور و با وادار كردن همۀ كشورهايى كه با او دوست هستند ما را منزوى مى‌كند و حل اين نيست، اين عقده زيادتر است، حل شدنى نيست به اين معنا. يك وقت اين طور مى‌شود كه آخرش ما نمى‌توانيم، قدرت نداريم كه آن كارى را كه مى‌خواهيم انجام بدهيم، اگر آن طور بشود، اين عقده باقى مى‌ماند و ديگر تا آخر هم قابل حل نيست و اگر اينها درست توجه بكنند به اين كه كار خطا بوده است تا حالا، بردن يك نفر جانى را در امريكا يك خطا بوده، اين خطاى اولش را بايد حساب كنيم، نصب كردن يك جانى را بر يك ملتى اين يك خطا بوده، اين كه مى‌گوييم جانى براى اينكه اين پسر رضاخان بود كه همه مى‌دانستند چكاره هست و بچۀ گرگ هم گرگ است. يك خطا اين بوده است كه اين را به ما تحميل كردند، به ملت ما تحميل كردند. يك خطاى ديگر اين بوده است كه همه‌شان تا آخر دنبالۀ همان عمل اول را گرفتند و به وسيله او ما را غارت كردند اين هم يك خطا بوده. يك خطا اين بوده است كه بعد از اين كه ما مى‌خواستيم ايشان را ساقط كنيم يعنى ملت ما، بنابراين گذاشته بود كه اين رژيم نباشد و اين محمدرضا نباشد، اينها پافشارى مى‌كردند كه اين باشد، زياد هم پافشارى مى‌كردند. اين هم يك خطا، يك خطا اين كه حالا بعد از اين كه ملت غلبه كرد و اينها نتوانستند نگهش دارند و رفت به خارج، اينها اين آدم جانى كه ديدند كه يك ملتى با او مخالف است و اين طور مخالفت كرده، خطاى بزرگ اين بوده است كه اين را برداشتند بردند به اسم انساندوستى به امريكا. گمان ندارم كه حتى ملت خودشان هم باورشان بيايد كه قضيه، قضيۀ انساندوستى است. انسان پيش آنها اصلاً مطرح نيست، انساندوستى پيش اينها اصلاً مطرح نيست. اينها حاضرند كه براى خاطر يك استفاده‌اى يك مملكت را از بين ببرند، اينها يك بمب بيندازند يك جايى دويست هزار نفر را بكشند براى اين كه يك نفعى ببرند. اينهايى كه وضع‌شان اين طور است ... كسى باورش نمى‌آيد به اين كه اينها انساندوستند و حالا هم براى انساندوستى اين آدم را بردند. اينها براى اين است كه اين را تقريباً بايد بگوييم دزديدند بردند كه مبادا گرفتار بشود به دست ما، نه از باب اين كه اگر گرفتار شده است ... مثلاً مردم مى‌كشندش نه، اين هم مطرح نيست پيش آنها، آن مطرح هست كه معلوم بشود كه اين به دست كى اين كارها را كرده، وقتى كه بيايد اين جا ما او را محاكمه كنيم و محاكمه كرديم معلوم بشود كارهايى كه انجام گرفته است به دست او و به دست رؤساى جمهور و به دست خود آقاى كارتر، اينها كشف بشود. اينها نگران كشف اين مطلب هستند و آن هم كشف اين مطلب ممكن است نتيجه‌اش به نظر آنها اين باشد كه اگر معلوم شد كه يك رئيس جمهورى اين طور كارهاى خلاف را مى‌كند ملت امريكا ديگر به او رأى ندهند. تمام مقصد آقاى كارتر به نظر ما اين است كه مى‌خواهد دفعه ثانى هم رئيس جمهور بشود و ايشان براى خاطر يك پنج سال مثلاً يا شش سال رئيس جمهور شدن دارد اين كارها را مى‌كند؛ اولاً حيثيت امريكا را دارد از بين مى‌برد و ثانياً در دنيا همچو منعكس بشود كه اينها اين قدر جانى هستند كه يك نفر جانى‌اى كه تمام حيثيت يك مملكت را در سى و چند سال از بين برده اين را بردند نگه داشتند و مى‌گويند كه نه، اين بايد اين جا باشد و آن وقت هم آقاى انساندوست ما را در مضيقه حصر اقتصادى مى‌خواهد قرار بدهد كه يك ملتى مثلاً فدا بشوند از باب اين كه يك مريضى زنده بماند! ما نمى‌توانيم اين را باور كنيم اين اگر انساندوست بود خوب! اين سى و پنج ميليون هم انسانند، ويتنام هم انسان بودند و ساير جاها هم انسانند، لبنان هم همين طور، خوب! ما مى‌بينيم كه اينها با چه جناياتى الآن در لبنان دارند [سركوب] مى‌كنند و به تأييد آقا هست، ايشان هست. بنابراين، مسائل اين است، حل شدن به آن معنايى كه ما مى‌خواهيم كه نمى‌شود به اين طور راحت. ما آن طورى كه مى‌خواهيم اين است كه ايشان اين را بفرستند اين جا و آن جناياتى كه به ما وارد شده به دست آنها، آن را جبران بكنند و چيزهايى كه از ما بردند جبران بكنند، البته يك چيزهايش هم قابل جبران نيست براى اين كه ما قريب صدهزار نفر شايد كشته داده باشيم اين ديگر قابل جبران نيست كه بيايند آن را جبرانش بكنند نيروى جوانى ما را، نيروى انسانى ما را از بين بردند اين جبران شدنى نيست. لكن آن مقدارى كه مى‌توانند جبران كنند آنهايى كه از ايران به يغما بردند آنها را مى‌توانند جبران بكنند اگر جبران بكنند و توجه به اين داشته باشند كه ديگر، اين عصر، عصر سابق نيست و ايران در اين زمان غير ايران است تا زمان رژيم سابق [ممكن است اختلاف حل شود]. ايران تحول پيدا كرده است يك جور ديگر شده است و اين يك معجزى بوده است كه واقع شده است. انسان‌هايى بودند كه بازارها را با يك نفر پاسبان اينها مى‌توانستند ببندند، بازارها را مى‌توانستند امر كنند كه بيرق بزنيد براى فرض كنيد كه 4 آبان، يك پاسبان كه مى‌آمد مردم هيچ نمى‌توانستند در مقابلش كارى بكنند لكن معجزه‌اى واقع شد و متحول شدند اين مردم به يك مردمى كه با مشت گره كرده جلوى تانك رفتند و جلوى توپ رفتند الآن هم حاضرند. الآن هم كفن مى‌پوشند و مى‌آيند به اين جاها كه ما مى‌خواهيم شهادت بدهيم، شهادت را مى‌خواهيم يك ملتى كه اين طور شد ديگر نمى‌شود به او تحميل كرد. از اشتباهات آقاى كارتر يكى هم اين است كه عمق اين تحولى كه در ايران پيدا شده نتوانسته ادراك كند، خيال مى‌كند كه اين ملت همان ملت است كه يكى را بگذارند ... مأمورش كنند مى‌تواند ديگر اين جا زندگى كند يا اگر فرض كنيد كه يك شلوغى‌اى پيدا بشود و بریزند اين جا و يك نفر را تحميل به ما كنند خيال مى‌كنند كه مى‌شود آن ديگر اين جا زندگى بكند. اين را اگر بفهمند كه نه، ايران وضعش وضعى شده است كه ديگر زير بار اين طور مصائب نمى‌رود، آن وقت ممكن است كه تعديل كنند افكار خودشان را، متنزل بشوند از آن چيزى كه دارند و ـ دولت امريكا ـ ملت امريكا هم كارترى كه ما با او خوب نيستيم كنار بگذارند و يك رئيس جمهور صحيحى سر كار بياورند آن وقت ممكن است كه ايران هم وقتى ديد آنها نمى‌خواهند كه به آن ظلمى بكنند با آنها هم روابط داشته باشد مثل اين كه با ساير جاها روابط دارد. من ديگر جوابى ندارم.
