عنوان :
...
کتاب :
...
منبع :
...
تاریخ :
...
گوینده :
...
مکان :
...
بسم اللّه الرحمن الرحيم فاطى عزيزم بالأخره بر من نوشتن چند سطر را تحميل كردى و عُذر پيرى و رنجورى و گرفتارى‌ها را نپذيرفتى. اكنون از آفات پيرى و جوانى سخن را آغاز مى‌كنم كه من هر دو مرحله را درك كرده يا بگو به پايان رسانده‌ام، و اكنون در سراشيبى برزخ يا دوزخ با عُمّال حضرت مَلَك‌الموت دست به گريبان هستم، و فردا نامه سياهم بر من عرضه مى‌شود و مُحاسبه عمر تباه شده‌ام را از خودم مى‌خواهند و جوابى ندارم جُز اميد به رحمت آن كه وَسِعَتْ رَحْمَتُهُ كُلَّ شَيْءٍ۱ و لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحمَةِ اللّهِ اِنَّ اللّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً۲ را بر رَحْمَةً لِلْعالَمِين۳ نازل فرموده است. گيرم مشمول اين نحو آيات كريمه شوم لكن عروج به حريم كبريا و صعود به جوار دوست و ورود به ضيافت‌اللّه كه بايد با قدم خود به آن رسيد چه مى‌شود. در جوانى كه نشاط و توان بود با مكايد شيطان و عامل آن كه نفس امّاره است سرگرم به مفاهيم و اصطلاحات پُرزرق و برقى شدم كه نه از آنها جمعيّت حاصل شد نه حال، و هيچ گاه درصدد به دست آوردن روح آنها و برگرداندن ظاهر آنها به باطن و ملك آنها به ملكوت برنيامدم و گفتم: از قيل و قال مدرسه‌ام حاصلى نشد جُز حرف دلخراش پس از آن همه خروش چنان به عمق اصطلاحات و اعتبارات فرو رفتم و به جاى رفع حُجب به جمع كُتب پرداختم كه گويى در كون و مكان خبرى نيست جُز يك مُشت ورق پاره كه به اسم علوم انسانى و معارف الهى و حقايق فلسفى طالب را كه به فطرت‌اللّه مفطور است از مقصد بازداشته و در حجاب اكبر فرو برده. اسفار اربعه۴ با طول و عرضش از سفر به سوى دوست بازم داشت نه از فتوحات۵ فتحى حاصل و نه از فُصوص الحِكَم۶ حكمتى دست داد، چه رسد به غير آنها كه خود داستان غم‌انگيز دارد. و چون به پيرى رسيدم در هر قدم آن مُبتلا به استدراج شدم تا به كهولت و مافوق آن كه الآن با آن دست به گريبانم وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً۷ و چون دخترم از اين مرحله فرسنگ‌ها دورى و طعم آن را نچشيدى كه خدايت به آن برساند با حذف عوارض آن، از من توقع نوشتار و گفتار آن هم نظم و نثر به هم آميخته مى‌كنى و ندانى كه من نه نويسنده‌ام و نه شاعر و نه سخن‌سرا. و تو اى دختر عزيزم كه غوره نشده حلوا شدى بدان كه يك روزى خواهى بر جوانى كه به همين سرگرمى‌ها يا بالاتر از آن از دستت رفت همچون من عقب‌مانده از قافلۀ عُشاق دوست، خُداى نخواسته بار سنگين تأسّف را به دوش مى‌كشى. پس از اين پير بىنوا بشنو كه اين بار را به دوش دارد و زير آن خم شده است، به اين اصطلاحات كه دام بزرگ ابليس است بسنده مكن و در جستجوى او ـ جلّ و علا ـ باش، جوانى‌ها و عيش و نوش‌هاى آن بسيار زودگذر است كه من خود همۀ مراحلش را طى كردم و اكنون با عذاب جهنّمى آن دست به گريبانم و شيطان درونى دست از جانم بر نمى‌دارد تا ـ پناه به خداى تعالى ـ آخر ضربه را بزند. ولى يأس از رحمت واسعۀ خداوند خود از كبائر عظيم است،۸ و خدا نكند كه معصيت كارى، مُبتلاى به آن شود. گويند حجّاج بن يُوسف ـ آن جنايتكار تاريخ ـ در آخر عمرش گفته است كه خدايا مرا بيامرز، گرچه مى‌دانم همه مى‌گويند نمى‌آمرزى، و شافعى۹ كه اين را شنيد گفت: اگر چنين گفته شايد، و من ندانم كه آن شقى توفيق چنين امرى را پيدا كرده يا نه.۱۰ و مى‌دانم كه از هر چه بدتر يأس است و تو اى دخترم مغرور به رحمت مباش كه غفلت از دوست كنى و مأيوس مباش كه خَسِرالدنيا و الآخره شوى. خداوندا! به حق اصحاب پنج گانه كسا، احمد و فاطى و حسن و رضا (ياسر) و على را كه از دودمان رسول گرامى و وصىّ اويند و به اين افتخار مى‌كنم و مى‌كنند، از شرور شيطانى و هواهاى نفسانى مصون دار، در اينجا كلام من ختم شد و حُجّت حق بر من تمام، والسلام. اينك چون تو با اصرار خاص به خودت از من شعر خواستى بايد به حق بگويم كه نه در جوانى كه فصل شعر و شعور است و اكنون سپرى شده، و نه در فصل پيرى كه آن را هم پشت سر گذاشته‌ام، و نه در حال ارذل العُمُر۱۱ كه اكنون با آن دست به گريبانم قدرت شعرگويى نداشتم، گويند كسى گفت كه من قوّه‌ام در جوانى و پيرى فرق نكرده، زيرا اين سنگ را نه در جوانى توانسته‌ام بلند كنم و نه در پيرى، من نيز همين را مى‌گويم كه من در شعر و ادب فرقى نكردم كه در جوانى شعر نتوانستم گفتن و نيز در پيرى. اينك گويم: شاعر اگر سعدى شيرازى است بافته‌هاى من و تو بازى است اكنون كه با شعر نمى‌توانم، با مِعر تو را بازى دهم و به اصرارت جامۀ عمل پوشم. احمد است از مُحمّد مختار كه حميدش نگاهدار بُوَد فاطى از عرش بطن فاطمه است فاطِر آسمانش يار بُوَد حسن اين ميوۀ درخت حسن محسِنش يار پايدار بُوَد ياسر از آل پاك سبطين است سرّ احسان وِرا نثار بُوَد على از بوستان آل على است على عاليش شعار بُوَد پنج تن از سُلالۀ احمد شافع جُمله هشت و چار بُوَد دخترم شعر تازه خواست ز من مِعر گفتم كه يادگار بُودَ باز شعر خواستى و باز هم شعر، اين هم پريشان گويى ديگر: عاشقم عاشق و جُز وصل تو درمانش نيست كيست زين آتش افروخته در جانش نيست جُز تو در محفل دلسوختگان ذكرى نيست اين حديثى است كه آغازش و پايانش نيست راز دل را نتوان پيش كسى باز نمود جُز بر دوست كه خود حاضر و پنهانش نيست با كه گويم كه به جز دوست نبيند هرگز آنكه انديشه و ديدار، بفرمانش نيست گوشه چشم گُشا بر من مسكين بنگر ناز كُن ناز كه اين باديه سامانش نيست سرِ خُم باز كُن و ساغر لبريزم ده كه به جز تو سرِ پيمانه و پيمانش نيست نتوان بست زبانش ز پريشان گويى آنكه در سينه به جز قلب پريشانش نيست پاره كُن دفتر و بشكن قلم و دَم دربند كه كسى نيست كه سرگشته و حيرانش نيست آذرماه 1365 ربيع‌الثانى 1407
عنوان :
لزوم توجه به حقایق و پرهیز از استغراق در اصطلاحات و اعتبارات
مرجع :
صحیفه امام (۲۰) صفحه ۱۸۰
مکان :
تهران، جماران
تاریخ :
۱۳۶۵-۰۹-۰۱
مخاطبین :
فاطمه طباطبایى