بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم اظهار نگرانى از ناسازگارى و اختلاف در ارگانهاى اسلامى من در طول اين مبارزه از قبل از 15 خرداد تا وقتى كه بساط شاهنشاهى به هم خورد، هيچ وقت نگران نبودم؛ براى اينكه من ديدم كه ما مقابل هستيم با يك دستگاه جبار ظالم و اجنبيها و ما هم مكلفيم كوشش بكنيم؛ براى اينكه اين مسائل تبديل بشود و اگر هم پيش نبرديم، پيش من هيچ اهميتى نداشت؛ براى اينكه، ما به تكليفمان عمل كرده بوديم و پيش خدا مسئوليت نداشتيم. بعضى آقايان هم كه در پاريس مى‌آمدند و اظهار مى‌كردند كه نمى‌شود اين كار انجام بگيرد و شما ـ مثلاً ـ بخواهيد بعضى اينها را، اجازه بدهيد بعضى اينها بيايند و فلان. بعد از رفتن شاه هم من به آنها مى‌گفتم كه ما يك تكليفى داريم، داريم عمل مى‌كنيم. كسانى كه تكليف را عمل مى‌كند دنبال اين نيستند كه ببينند آيا غلبه مى‌كنند يا مغلوب مى‌شوند. ما غلبه بكنيم خوب بهتر، اگر مغلوب هم شديم كه حضرت امير ـ سلام‌اللّه‌ عليه ـ هم مغلوب شد در جنگ با معاويه، امام حسين هم كشته شد و مغلوب شد، اما تكليف را عمل كردند و ما هم تكليف را عمل مى‌كنيم. من در تمام اين طول مدت از باب اينكه مقابله بين ما و دستگاه جبار و كفر و اينها بود نگرانى نداشتم، لكن حالا نگرانم. در وقتى كه ما بنا داشتيم جمهورى اسلامى تحقق پيدا بكند و بحمداللّه‌ خيلى چيزهايش هم تحقق پيدا كرد، لكن نگرانى من از داخل خودمان است، از دوجهت كه يك جهتش سبك است، يك جهتش سنگين. آن جهت سبك اين كارهايى است كه مخالفين، توطئه‌ها و دسته‌بنديهايى كه مخالفين دارند؛ اين چيز مهمى به نظر من نيست. آنكه مهم است اين ناسازگارى است كه در ارگانهاى اسلامى هست؛ هر جا بروى با هم توافق ندارند. هى دعوت به توافق مى‌كنند همه، لكن خودشان هم توافق ندارند. اين موجب نگرانى است؛ براى اينكه، اين اسباب اين مى‌شود كه اين كشور به حال تزلزل باقى بماند. و اگر يك مدتى به اين حال تزلزل باقى بماند آسيب از خودش پيدا مى‌شود؛ يعنى، داخل خودش آسيب مى‌بيند. محتاج به اين نيست كه از خارج بيايند و به ما آسيب برسانند. ما خودمان به جان هم مى‌افتيم و خودمان را از بين مى‌بريم. آنى كه الآن نگرانى است اين است كه ما از يك طرف دستمان بسته است؛ براى اينكه ما بخواهيم انگشت بگذاريم روى افراد، بگوييم اين خرابكار است، اين خرابكار است، خوب اين افرادى هستند كه ما نمى‌توانيم بگوييم اينها خرابكار هستند، اينها اشتباه كارند. و نمى‌شود حالا ما اشخاصى كه ـ فرض كنيد ـ استاندارهايى كه در اطراف هستند، يا وزرايى كه در [وزارتخانه‌ها] هستند، يا اشخاص ديگر، و اينها را بگوييم كه نه با اينها مبارزه كنيم ما، اينها از خودمانند ديگر. ما قبلاً مبارزه مى‌كرديم. مبارزه يا شكست است يا پيشرفت، و هر دويش هم ما بُرد داشتيم، اما حالا كه ديگر مبارزه نداريم. ما بايد حالا با هم سازش بكنيم، تا اينكه اين مملكتى كه اينطور درهم و برهم است و اينطور از همۀ اطراف به آنها هجوم هست، خودمان اين را پيش ببريم؛ لكن مع‌الأسف آدم مى‌بيند كه هر جا دست مى‌گذارد اختلاف است. اختلاف بين استاندار با كسان ديگر، ژاندارمرى با كسان ديگر، ارتش، پاسدار، چه، همه. همۀ بنگاهها، بنگاههايى است كه با هم اختلافات دارند و ممكن هم هست كه روى اشتباهات باشد بسيارى‌اش؛ لكن اشتباه بزرگتر اين است كه اين اشتباه را رفع نكنند كه مطلب واضح اين است. چنانچه به اين حال باقى بمانيم نمى‌توانيم اداره كنيم اين مملكت را، هيچ كس نمى‌تواند. نظم و هماهنگى در اصلاح امور تا يك نظامى در كار نباشد و يك هماهنگى بين قوه‌ها و بين استانها نباشد، اين مطلب پيش برده نمى‌شود و مع‌الأسف اين معنا تاكنون درست بين مردم، بين آقايان، بين ـ عرض مى‌كنم كه ـ سردمدارها و دولتمندها، به طور دقيق شناخته هم حتى نشده است؛ اگر شده است عمل به آن نشده است. اين يك مسئله نيست كه شما حالا بگوييد ـ فرض كنيد ـ فلان وزارتخانه يك اشكال دارد. هر وزارتخانه‌اى كه برويد الآن در داخل آن يك افرادى، اشخاصى هستند كه با هم سازش ندارند و بين آن وزارتخانه و با وزارتخانۀ ديگر هم ممكن است همانطور باشد و همۀ دستگاهها الآن درهم و برهم است و اين را بايد كى درست كند؟ غير از اين است كه بايد هر كس در هر جا هست آنجا را درست كند. مثلاً، فرض بفرماييد شماها كه در شهرستانها هستيد، در استانها هستيد، بايد كوشش كنيد كه اين استانى كه هستيد، آنجا را درستش كنيد، ذهنتان را متوجه نكنيد كه يك جاى ديگر خراب است. اگر بنا باشد كه متشتت بشود ذهن آدم، شمايى كه استانداريد برويد و بگوييد كه، در ـ فرض كنيد ـ وزارتخانه كجا هم يك همچو اشكالاتى هم هست، شما كار خودتان را هم نمى‌توانيد انجام بدهيد. بايد وزارتخانه‌ها را اشخاصى كه در آن وزارتخانه هستند [اصلاح كنند] بعد كه ان‌شاءاللّه‌ مجلس تحقق پيدا كند به وسيله مجلس بايد اينطور مسائل حل بشود و ان‌شاءاللّه‌ اميد است كه حل بشود. لكن اين مسئله است كه بايد هر كسى مثلاً، يك كسى كه يك اختلافاتى در داخل خانۀ خودش هست، اگر بناباشد كه اين آدم اينجا را كار نداشته باشد،برود سراغ همسايه‌ها كه ببيند همسايه‌ها چه جورهست وضعش، اين نمى‌تواند خانه‌اش را اداره بكند. آن كسى كه در خانه‌اش اختلاف است بايد تمام همّش را صرف بكند كه اين اختلاف خانه‌اش را بردارد و بعد اگر ديد كه يك جاى ديگر هم خرابكارى هست، خوب كار صحيحى است برود آنجا هم امر به معروف كند. شما آقايان استاندارها چنانچه آن استانى كه به منزلۀ خانۀ خودتان است، تمام توجهتان را هم متوجه به آن بكنيد كه اولاً خود استاندارى چه اشخاصى در آن هستند، اشخاص همه اشخاص صحيحند يا غير صحيح، خوب شما خودتان مى‌توانيد آن اشخاص را تغيير بدهيد. شما به عنوان اينكه در وزارت نفت ـ مثلاً ـ يك كسى خراب است، نبايد از كارى كه خودتان الآن در استان خودتان هست غمض عين كنيد و برويد سراغ او. شما همه‌تان ـ هر فردى در هر مقامى كه هست ـ ملاحظه كنيد كه آن محلى كه هست ـ مثل خانۀ خودتان ـ اول همان داخل استاندارى را ببينيد چه جورى است، آنها را تصفيه كنيد ـ بعد جاهاى ديگرى كه تحت نظارت شما هست، مثل فرماندارها و اينها كه هستند. اينها را هم شما بايد وادار كنيد به اينكه درست بكنند. و مسائلى هم كه در ـ فرض كنيد ـ وزارتخانه مى‌گذرد، آقاى كنى^۱ در وزارت كشور هستند، ايشان آن وزارتخانه را ببيند چه جورى است وضعش و اصلاحش بكنند. يك كسى ديگر هم كه در وزارتخانه ديگرى است، باز آن هم دنبال اين بگردد و اصلاح بكند اينان را. اگر هر كسى در هر محلى كه هست همان محل را اصلاح بكند ـ مملكت عبارت از همين جامعه است ـ اگر اين جامعه هر كدام در هر محلى هستند، درصدد اين باشند كه اصلاح بكنند كار را، و همان محلى كه خودشان هستند اين را اصلاحش بكنند، جامعه اصلاح مى‌شود. اختلافات و سوء عملكردها منشأ شكست جمهورى اسلامى در هر صورت آنكه موجب نگرانى است اين است كه جمهورى اسلامى شكست بخورد. ما قبلاً با طاغوت مقابل بوديم. طاغوت ما را شكست مى‌داد؛ بسيار خوب، خيلى جاها طاغوت غلبه كرده است. حالا هم در عالم طاغوت باز غالب است؛ اما جمهورى اسلامى و جايى كه ما ادعاى اين را داريم كه اين اسلام درش است، احكام اسلام در آن است، اين بخواهد شكست بخورد به واسطۀ اشخاصى كه خودى هستند، فرقى نيست مابين ـ فرض كنيد ـ روحانيون همۀ سرتاسر مملكت، اگر روحانيين سرتاسر مملكت، ـ خداى ناخواسته ـ يك كارى بكنند كه ضررش به جمهورى اسلامى باشد، دادگاههاى همۀ مملكت اينها يك كارى بكنند كه ضررش به جمهورى اسلامى برسد، و هكذا وزارتخانه‌ها و همه جا، اگر اينطور بشود آن وقت ما اسلام را به دست خودمان لطمه زده‌ايم. آنچه موجب نگرانى است اين است كه ما خودمان با فعاليت خودمان اسلام را به هم بزنيم. تا حالا داد مى‌زديم كه جمهورى اسلامى، حالا كه جمهورى اسلامى اركانش همه تحقق پيدا كرده است، محتوايش را ما نتوانيم اسلامى بكنيم؛ علاوه بر اين هى به همش بزنيم، هر كسى يك طرف بگيرد آن از آن ور بكشد، اين از آن‌ور بكشد، هر كس هر وقت صحبت مى‌كند به ضد آن ديگرى صحبت بكند، آن يكى اگر صحبت مى‌كند بر ضد آن ديگرى صحبت بكند، اين يك مملكت آشفته‌اى مى‌شود. همه هم گناه را گردن آن ديگرى مى‌گذارند؛ نه، گناه گردن همۀ ما هست، همۀ ما مسئول هستيم پيش خدا؛ كُلُّكُمْ راعٍ وَ كُلُّكُمْ مَسْئول^۲ . همه‌مان بايد مراعات بكنيم و «راع» بكنيم و همۀ ما مسئول هستيم از اين كارى كه مى‌كنيم. نبايد من بگويم كه همۀ گناهها گردن يك كس ديگر است، آن هم بگويد كه گردن آن يكى است. نخير، بايد همه‌مان اعتراف كنيم كه رشيد نيستيم، رشد نداريم. رسالت خطير مسئولان در حفظ نظام اسلامى اين مردم؛ تودۀ مردم، مردمى بودند كه ريختند و كارها را انجام دادند. خوب حالا به عهدۀ شماهاست به عهدۀ ماهاست اينكه اينها گرفتند ما نگهش داريم. توده كه ديگر نمى‌تواند اداره كند مملكت را. توده راه افتاد و همۀ كارها را تودۀ مردم، جمعيت مردم انجام داد و سپرد آن را دست شما آقايان. اينهايى كه در رأس امور واقع هستند، اينها حالا بايد نگهش دارند. اين يك امانت الهى است كه بايد ماها نگهش داريم. اگر بنا باشد كه ما هر كدام در محلى كه هستيم، هر رئيس كه هست با رئيس ديگرش مخالف باشد، هر قدرتى كه هست با قدرت ديگرش ـ از تهران گرفته تا سرحدّات ـ اينطورى باشد، يك مملكت هرج و مرجى است كه محتاج به يك قيّمى است و بعد هم براى ما قيّم معيّن بكنند. اگر ما خودمان رشيد باشيم و حالايى كه ما پيروز شديم نسبت به اين مسائلى كه تا حالا بوده است، اگر بنا باشد كه ما رشد نداشته باشيم كه اداره كنيم مملكتمان را، نتوانيم اداره كنيم مملكتمان را، خودمان نتوانيم كه آن چيزى كه امانت دست ماست حفظش بكنيم، اگر همچو رشدى نداشته باشيم، خوب محتاج به قيّم هستيم؛ در دنيا مى‌گويند اينها قيّم مى‌خواهند؛ يك دسته‌اى هستند قيّم مى‌خواهند، بايد يك كسى بيايد قيمومت كند، يا امريكا باشد يا شوروى باشد. ما بايد از اول متوجه اين معنا باشيم كه خودمان هستيم، خودمان را گم نكنيم؛ خيال نكنيم كه نيستيم ديگر، يك دستۀ ديگر بايد بيايند ما را اداره كنند. الآن خوب، شماها بايد اداره كنيد، شماها كه در استانها هستيد و آقايان ديگرى هم كه هستند در استانها. استانها را بايد شما اداره كنيد و شما درستش بكنيد. و با قدرت درستش بكنيد. يك مطلب نقصى پيدا مى‌شود ـ البته عرضه مى‌كنند به مجلس ـ مجلس درست مى‌كند اينها را. در هر صورت آنى كه موجب نگرانى بزرگ است اين است كه ما يكوقتى نهضتمان شكست بخورد؛ شكست شخص چيزى نيست، كشتن شخص چيزى نيست، اما نهضت را ما كارى بكنيم كه با اعمال ما اين نهضت به هم بخورد، اين را بايد يك كارش بكنيم. تفاهم و برادرى در اصلاح امور كشور همۀ شما، هر كس به كشورش اعتقاد دارد، هر كس به ديانتش اعتقاد دارد، به خدا اعتقاد دارد، امروز بايد اين را حفظش بكند و اختلافات جزئى كه بين افراد هست اينها را كنار بگذارند و آنطور نباشد كه تمام همِّ ما صرف اين بشود كه او را عقب بزنيم؛ خودم جلو بيايم و آن چه بشود، آن آلوده بشود، آن چه بشود، اين نباشد. همۀ ما همّمان صرف اين باشد كه اگر يك كسى هم خطا مى‌كند برادرانه بروند بهش حالى كنند كه اين كار درست نبوده است، تو بايد چه بكنى، اگر باورش نيامد و ديديد كه آدم صحيحى نيست، آن وقت بايد به مراكزى كه هستش گفته بشود تا جلويش را بگيرند. در هر صورت، اين من را نگران كرده، من مدتهاست كه براى اين جهت نگرانم و به همۀ آقايان هم اين نگرانى را اظهار كردم و گفتم كه ما نمى‌توانيم كه حالا هم به صورت مبارزه درآييم و با اشخاصى كه داخل در خود جمعيت خودمان هست مبارزه كنيم. مبارزه با خارج، مبارزه با طاغوت صحيح است، اما ديگر مبارزه كنيد با خودمان! ... با هم بنشينيم تفاهم كنيم، با هم بنشينيم برادر باشيم، همه‌مان اهل يك مملكت، همه‌مان اهل يك ملت، همه‌مان اسلامى، ارادت به اسلام داريم. اينطور نباشد كه هى هر كدام بگوييم خير ما اسلامى هستيم و ديگران نيستند، نخير، اگر ما هيچ كداممان كه كارهايى كه محول به خودمان هست آن را به طور صحيح انجام ندهيم ما اسلامى نيستيم، ما طاغوتيم؛ طاغوت هم عيبش همين بود كه كارها را برخلاف مصالح كشور خودش مى‌كرد. حالا هم اگر بنا شد كه هر كداممان در يك محلى برخلاف مصلحت كشور خودمان [عمل كنيم] ـ آنكه در تهران هست، آنكه در شهرستان است ـ اگر بنا باشد اينطور باشد، بايد ما كمر ببنديم به نابودى اين، نابودى كه نهضتمان نابود بشود. خودمان نابود بشويم هيچ اشكال ندارد، نهضتمان نبايد نابود بشود. در هر صورت من اميدوارم كه اين مسائلى كه، اشكالاتى كه داريد خودتان كوشش كنيد براى رفعش. و آنى كه ان‌شاءاللّه‌ مجلس وقتى كه به كار افتاد، مسائل در مجلس برود و از مجلس ساير جاها الهام بگيرند و قواى اجرايى هم اجرا بكنند تا ان‌شاءاللّه‌ همۀ مسائل حل بشود. اميدوارم كه حل بشود مسائل. در هر صورت حالا من همه‌اش را روضه خوانى نكنم. اينها را به شما عرض مى‌كنم كه شما اين تودۀ جمعيت سى و چند ميليونى، اينها قيام كردند و يك قدرت بزرگى را شكستند. قدرتهاى ديگر نتوانستند هيچ كارى بكنند، با اينكه همه به فكر اينند كه اينجا را چه بكنند. دنيا ما را پيروز دانست و الآن هم همان امريكايى كه دارد هى ـ عرض مى‌كنم كه ـ عربده مى‌كشد ديگران الآن توى دهان او دارند مى‌زنند. و هيچ، از هيچ چيز نترسيد كه شما پيروزيد ان‌شاءاللّه‌ و اميدوارم كه با همين پيروزى جلو برويد و كسى نتواند در اين مملكت به شماها تعدى بكند و يك مملكت اسلامى باشد، محتوا اسلامى باشد. كوشش كنيد به اينكه محتوايش را اسلامى كنيد، كار نداشته باشيد كه در ـ فرض كنيد ـ بندر و كجا يك مسئلۀ اسلامى نيست. شما همان كارى كه داريد آنجا را اسلامى‌اش كنيد. اگر ما هر كدام هر جايى كه هستيم آنجا را تصحيح كنيم همه جا درست مى‌شود ان‌شاءاللّه‌، و ان‌شاءاللّه‌ اميدوارم كه با قدرت و قوّت شماها پيش برويد. و مملكت هم مال خودتان هست، خودتان اصلاحش بكنيد؛ در مفسده‌اش و در مصلحتش خودتان هستيد، ديگر يك آقا بالاسرى نيست كه بيايد به شما تحكيم كند كه چه باشد. وقتى اينطور شد مملكت مال خودتان، خانۀ خودتان است. خانۀ خودتان را بايد خودتان اداره‌اش بكنيد. خداوند همۀ شما را... . والسلام عليكم و رحمة‌اللّه‌ و بركاته

1. - آقاى محمدرضا مهدوى كنى، سرپرست وزارت كشور در كابينۀ شوراى انقلاب.
2. - بحار الانوار، ج72، ص38: « هر يك از شما شبان سرپرست و هر يك از شما مسئوليد» .