

مصاحبه كننده: خبرنگار مجلۀ آلمانى اشپيگل سؤال: [از آغاز سال، صدها هزار نفر از مردم به نام شما به خيابانها ريخته و عليه شاه تظاهرات كردهاند. بيش از هزار نفر انسان در مبارزه با ارتش و پليس، جان خود را از دست دادهاند. آيا شما اين شورش خلقى را سازمان دادهايد؟ و براى چه هدفى؟] جواب: سبب اصلى قيام مردم كشور، شخص شاه و رژيم اوست. اين پدرش و خود اوست كه طى پنجاه و پنج سال، اولاً با اسلام با كينهتوزى دشمنى كردهاند و در هدم اسلام به عنوان حافظ آزادى و استقلال كشور كوشيدهاند. ثانياً تمام آزاديها و حقوق ملت مصرح در قانون اساسى را از ميان بردهاند، و ثالثاً استقلال كشور را بكلى از ميان بردهاند. تمام بنيادهاى اقتصادى، سياسى، اجتماعى و فرهنگى كه اين ملت طى قرون براى زندگانى مستقل خويش فراهم آورده بود، به وسيلۀ اين رژيم از ميان برده شده است. بيشتر از اين، برنامههاى اقتصادى كه امريكاييان به دست اين رژيم، توأم با فساد بسيار اجرا كردهاند، دستگاه اقتصادى را از ميان برده و امروز مردم كشور به صدور نفت و ورود كالا، گذران مىكنند. اما همين گذران، به قيمت انهدام اقتصاد كشور در سالهاى آينده تمام مىشود كه نفت رو به اتمام مىگذارد و درآمد آن كاهش مىپذيرد. مردم كشور بيدار شدند و به حركت آمدند. من حرف مردم را مىزنم. ما همه، يك صف هستيم و يك حرف را مىزنيم. ما مىخواهيم شاه و رژيم سلطنتى نباشد، يعنى آزادى و استقلال باشد. اسلام ضامن وحدت كشور، در عين آزادى و استقلال است. قيام مردم براى اين هدف است. ــ [از زمانى كه شاه، شما را در سال 1963۱ مجبور به ترك ايران كرد، مرتباً گفتهايد شرط بازگشت شما به ايران سرنگونى شاه مىباشد. اين شرط هنوز به جاى خود باقى است؟] ــ به دستور شاه از سال 1964 تا زمان خروجم از عراق به صورت تبعيد در آن كشور به سر مىبردم و فعلاً به ايران بر نمىگردم. ــ [در تهران خبرهاى تأييد نشدهاى شنيده مىشود كه طبق آنها شما با رفتن شاه هم راضى هستيد، و با جانشين او پسر نوزده سالهاش سيروس، تحت شرايطى كار خواهيد كرد. آيا اين خبرها صحيح هستند؟ و شرايط مزبور دقيقاً چه شرايطى است؟] ــ خير، اين خبرها صحيح نيستند، و نيز با ادامۀ سلطنت و حكومت اين خانواده مخالفيم. ــ [خشم ملاهاى محلى و تظاهر كنندگان، غالباً عليه هدفهاى (اماكن) عمومى زيادى متوجه شده و بانكها و سينماها به آتش كشيده شده و مغازههاى بزرگ به تاراج رفته است.] ــ به آتش كشيدن سينماها و بانكها، مسبوق به درخواست ما نبوده است. رژيم شاه اين تأسيسات را براى تخريب اقتصاد و فرهنگ كشور در حد افراط مورد استفاده قرار داده است و به همين جهت هدف مخالفت مردم شده، مردم عصبانى نيستند، آگاه هستند. در غرب اطلاع كافى از نقش تخريبى اين مؤسسات ندارند. نمىدانند كه بانكها بشدت مردم را استثمار كردهاند. زمينۀ توليد مردم زحمتكش را به سود شركتهاى بينالمللى و توسعۀ بازار فرآوردههاى خارجى از بين بردهاند. سينماها كارشان از بين بردن روحيۀ مقاومت در نسل جوان كشور بوده است. امروزه اين امر، مورد اقرار گردانندگان دستگاههاى تبليغاتى خود رژيم هست. البته مردم از راهنماييهاى صميمانه و صادقانۀ ما پيروى مىكنند. ــ [اگر ما شما را درست فهميده باشيم، هدف شما فقط سرنگونى شاه نيست، بلكه از بين بردن رژيم شاهنشاهى است. اما به عقيدۀ شما چه چيز بايد به جاى آن بنشيند؟ يك دموكراسى پارلمانى؟ يك دموكراسى خلقى از نوع ماركسيستى آن؟ يا يك حكومت خدايى آنطور كه حضرت محمد (ص) فرموده است؟] ــ تعيين نظامى سياسى، با آراى خود مردم خواهد بود. ما طرح جمهورى اسلامى را به آراى عمومى مىگذاريم. اينك كشور بر سر دو راهى مرگ و حيات، آزادى و اسارت، استقلال و استعمار، عدالت اقتصادى و استثمار قرار گرفته است. اين حكومت، حيات ملى را بايد نجات دهد. به مردم كشور، آزادى و به كشور استقلال را باز گرداند و به جاى نظام استثمارى، عدالت اقتصادى را برقرار سازد. ــ[چه كسى بايد در ايران كه يك كشور در حال توسعه با كوششى به سوى صنعتى شدن است، خواست ملت را به قدرت سياسى مبدل كند؟ در چنين اجتماعى، با اكثريت شيعى، تكليف اقليتها چه مىشود؟] ــ خواست ملت را نمايندگان منتخب او به تصميم و تدبير سياسى و رهبرى سياسى دور از فساد و خدمتگزار مردم تبديل مىكنند. اقليتهاى مذهبى به بهترين وجه از تمام حقوق خود برخوردار خواهند بود. ــ [از گروه كوچك رهبران سياسى كنونى و سودجويان از اين رژيم كه بگذريم، در چه مواردى كشور ايران در آينده با اوضاع امروز تفاوتهايى خواهد داشت؟] ــ موارد اختلاف ايران فردا را با ايران امروز در پاسخ سؤال پنجم شما دادهام. در اينجا اين نكات را مىافزايم: 1 ـ رهبرى سياسى از سلطۀ بيگانه آزاد مىشود، از فساد مالى و سياسى پاك مىشود. 2 ـ اقتصاد كشور از سلطۀ بيگانه آزاد مىگردد و ديگر برنامههاى اقتصادى، برنامههايى نخواهند بود كه هدفهاى شركتهاى بينالمللى را در ايران به اجرا بگذارد. 3 ـ جامعۀ آينده ما، جامعۀ آزادى خواهد بود و همۀ نهادهاى فشار و اختناق و همچنين استثمار از ميان خواهد رفت. 4ـ انسانى كه امروز در نظام پليسى از فعاليتهاى فكرى و آزادى در كار محروم شده است، تمامى اسباب ترقى واقعى و ابتكار را به دست خواهد آورد. جامعۀ فردا، جامعۀ ارزياب و منتقدى خواهد بود كه در آن تمامى مردم در رهبرى امور خويش شركت خواهند جست. ــ [در بسيارى از كشورهاى خاورميانه و آسيا در سالهاى گذشته، يك موج قوى اتحاد اسلامى به وجود آمده است. بىشك دخالت مذهب در زندگى سياسى در اين كشورها رشد داشته است. تا چه حدودى اوضاع كنونى ايران، با اين «پان اسلاميسم» مربوط مىشود؟] ــ اين پديدۀ جهانى است. در حقيقت بشر امروز دارد به دوران جدايى ماديت از معنويت پايان مىدهد. در همه جا ماديت جاى خود را در اعتلاى معنوى انسان، دارد باز مىيابد. ماديت كه معنى آن در تحصيل قدرت مادى، به هر وسيله و از هر راه، خلاصه مىشد كار بشريت را مواجه با بنبست ساخته است. اينك زمان آن است كه فعاليت مادى، آمادگى براى اعتلاى معنوى انسان تلقى شود و همين تلقى است كه بشريت امروز و فردا را به مذهب باز مىگرداند. اسلام دينى است كه با تنظيم فعاليتهاى مادى راه را به اعتلاى معنوى انسان مىگشايد. ترقى واقعى همين است كه رشد خود انسان هدف فعاليتهاى مادى گردد، و اسلام دين اين ترقى است. ــ [در اولين كنفرانس اتحاد اسلامى در افغانستان در بهار امسال، شوروى نيز با نمايندگان زيادى آمده بود. به نظر شما بين كشورهاى سوسياليستى و حركت جديد اسلامى، مسائل مشتركى وجود دارد؟] ــ اينگونه كنفرانسها به نام اسلام تشكيل مىشود، اما هدف اسلامى ندارد و كسانى كه به نام نمايندۀ مسلمانان در اين كنفرانسها شركت مىكنند، فاقد نمايندگى مردم مىباشند. شوروى نقش شترمرغ را بازى مىكند. از سويى ضد مذهب اسلام است و آزادى مذهبى مردم مسلمان زير سلطه را از ميان برده است، از سوى ديگر نمايندۀ اين مردم مسلمان است! شوروى با روشى كه در عمل پيش گرفته است و ملل مسلمان را به زير سلطۀ خويش درآورده است، ديگر حتى شايستگى دعوى طرفدارى از مظلوميت و مخالفت با استثمار را نيز ندارد. ــ [در ايران نيز حداقل به عنوان هدف عليه دشمن واحد ـ شاه ـ مذاكراتى بين مخالفين مذهبى و ماركسيستها وجود داشته است. براى چه هدفى؟] ــ هيچگونه مذاكرهاى وجود نداشته است. ــ [روزنامههاى فرانسوى خبر دادهاند شما در آيندۀ نزديك، محل اجبارى خويش را در نزديكى پاريس ترك كرده و مبارزه عليه شاه را از افغانستان ادامه خواهيد داد. با اين تعويض محل، چه چيز را در نظر داريد؟] ــ فعلاً دربارۀ ترك فرانسه تصميمى نگرفتهام.