[بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم خدمت حضرت مستطاب آيت اللّه‌ العظمى امام خمينى ـ مد ظله العالى با عرض سلام و ادب و احترام، اخيراً دو استفتاء منتشر شده كه در يكى از خريد و فروش آلات لهو سؤال شده و در جواب آمده كه خريد و فروش آلات مشتركه به قصد محللۀ آن اشكال ندارد. و در ديگرى در سؤال مفروض است كه امروز شطرنج بكلى آلت قمار بودن خود را از دست داده و تنها به صورت ورزش فكرى درآمده است و در جواب آمده است كه بر فرض عمل مزبور اگر بُرد و باختى در بين نباشد اشكال ندارد. و آقاى مورد اعتمادى نقل كردند كه در بعضى روزنامه‌ها بر فرض مزبور را ننوشته است. در اينجا سؤالاتى مطرح است. 1ـ خريد و فروش آلات مشتركه مانع ندارد مگر اينكه قصد منفعت حرام در بين باشد. پس چرا در جواب سؤال اول قصد حلال قيد شده است؟ 2ـ در سؤال دوم سائل محترم از كجا ادعا مى‌كند كه امروز شطرنج آلت قماربودن خود را بكلى از دست داده و تنها ورزش فكرى شده است؟ 3ـ در روايت معتبره است از سكونى از حضرت صادق ـ عليه‌السلام: اول ـ قال: قال رسول اللّه‌ (ص) انهاكم عن الزفن و المزمار و عن الكوبات و الكبرات. دوم ـ قال: نهى رسول اللّه‌ (ص) عن اللعب بالشطرنج و انزو... . زفن، به معناى رقص است (مجمع البحرين) مزمار، نامى است كه مطلق نى را شامل مى‌شود و نهى حضرت، حجت بر تحريم است مگر حجتى بر خلاف باشد. و هردو دليل اطلاق دارد. بنابراين استفاده مى‌كنم كه نى زدن حرام است چه نى آلت مختصه باشد يا مشتركه و بازى شطرنج حرام است چه آلت قمار را از دست بدهد يا نه. و دعواى انصراف منشأ صحيحى مى‌خواهد كه به نظر نمى‌رسد و آنچه ممكن است گفته شود مثل غلبه يا آليت در آن زمان منشأ صحيحى نيست. و البته در حد خودم در ادلۀ فحص و به مطالب حضرتعالى هم مراجعه نمودم حجتى بر خلاف اطلاق مزبور نيافتم. ادلۀ ميسر و لهو تطبيق بر آلات منافاتى با اطلاق ندارد و علت منصوصه‌اى هم در ادله نيست و در هر صورت اگر ساحت قدس حضرتعالى از اينگونه مسائل به دور باشد به نظر من بهتر است و ضرورتى در نشر آنها ديده نمى‌شود. ديگر هر طور صلاح مى‌دانيد. از جسارت عذر مى‌خواهم و از خداوند متعال دوام سايۀ بلند پايۀ آن حضرت را مسئلت دارم. والسلام عليكم و رحمة اللّه‌ و بركاته. 4 صفرالخير 1409 ـ محمدحسن قديرى] بسمه تعالى جناب حجت الاسلام آقاى قديرى ـ دامت افاضاته پس از عرض سلام و قبل از پرداختن به دو مورد سؤال و جواب، اينجانب لازم است از برداشت جنابعالى از اخبار و احكام الهى اظهار تأسف كنم. بنا بر نوشتۀ جنابعالى زكات تنها براى مصارف فقرا و ساير امورى است كه ذكرش رفته است و اكنون كه مصارف به صدها مقابل آن رسيده است راهى نيست و «رِهان»^۱ در «سَبْق»^۲ و «رِمايه»^۳ مختص است به تير و كمان و اسب‌دوانى و امثال آن، كه در جنگهاى سابق به كار گرفته مى‌شده است و امروز هم تنها در همان موارد است. و «انفال»^۴ كه بر شيعيان «تحليل»^۵ شده است، امروز هم شيعيان مى‌توانند بدون هيچ مانعى با ماشينهاى كذايى جنگلها را ازبين ببرند و آنچه را كه باعث حفظ و سلامت محيط زيست است را نابود كنند و جان ميليونها انسان را به خطر بيندازند و هيچ‌كس هم حق نداشته باشد مانع آنها باشد، منازل و مساجدى كه در خيابان‌كِشيها براى حل معضل ترافيك و حفظ جان هزاران نفر مورد احتياج است، نبايد تخريب گردد و امثال آن. و بالجمله آنگونه كه جنابعالى از اخبار و روايات برداشت داريد، تمدن جديد بكلى بايد از بين برود و مردم كوخ‌نشين بوده و يا براى هميشه در صحراها زندگى نمايند. و اما راجع به دو سؤال، يكى بازى با شطرنج در صورتى كه ازآلت قمار بودن بكلى خارج شده باشد، بايد عرض كنم كه شما مراجعه كنيد به كتاب جامع المدارك مرحوم آيت اللّه‌ آقاى حاج سيد احمد خونسارى كه بازى با شطرنج را بدون رهن جايز مى‌داند و در تمام ادله خدشه مى‌كند، در صورتى كه مقام احتياط و تقواى ايشان و نيز مقام علميت و دقت نظرشان معلوم است، اما اينكه نوشته‌ايد از كجا سائل به دست آورده كه شطرنج بكلى آلت قمار نيست، اين از شما عجيب است، چون سؤالها و جوابها فرض است و بنابراين آنچه را من جواب داده‌ام در فرض مذكور است كه اشكالى متوجه نيست و در صورت عدم احراز بايد بازى نكنند. و عجيبتر آنكه نوشته‌ايد چرا به جاى «قصد حرام نباشد»، «قصد حلال» نوشته شده؟ گـويى عمل شخص متوجه و قاصد بدون قصد هم مى‌شود، در اين صورت «قصد حلال» مساوق است با نبودن «قصد حرام». و اما در قضيۀ خريد و فروش آلات مشتركه براى مقصد حلال، اشتباه بزرگى كرده‌ايد كه گمان كرده‌ايد خريد و فروش براى منفعت حلال، يعنى استفادۀ حرام كردن و اين برخلاف آنچه نوشته شده است مى‌باشد. البته در اين زمينه‌ها مسائل زيادى است كه حال و وقت من اجازۀ تعقيب آنها را ندارد. از جنابعالى كه فردى تحصيلكرده و زحمت كشيده‌اى مى‌باشيد، توقع نبود كه اينگونه برداشت كرده و آن را به اسلام نسبت دهيد. شما خود مى‌دانيد كه من به شما علاقه داشته و شما را مفيد مى‌دانم، ولى شما را نصيحت پدرانه مى‌كنم كه سعى كنيد تنها خدا را درنظر بگيريد و تحت‌تأثير مقدس‌نماها و آخوندهاى بيسواد واقع نشويد، چرا كه اگر بنا است با اعلام و نشر حكم خدا به مقام و موقعيتمان نزد مقدس نماهاى احمق و آخوندهاى بيسواد صدمه‌اى بخورد، بگذار هرچه بيشتر بخورد. از خداوند متعال توفيق جنابعالى را در خدمت به اسلام و مسلمين چون گذشته خواهانم. والسلام عليكم و رحمة‌اللّه‌. 2/7/67 روح اللّه‌ الموسوى الخمينى

1. ـ گرو بستن، شرط بستن.
2. ـ گرو و شرط بندى در مسابقۀ تيراندازى يا اسب‌دوانى.
3. ـ تيرانداختن، تيراندازى.
4. ـ انفال به فتح همزه، جمع نَفَل: به معنى غنيمت، بهره، هبه. در قرآن كريم، سورۀ «انفال»، واژۀ «انفال» اينچنين معنا شده است: «لَيَسْئَلُونَكَ عَنِ الاَْنْفالِ قُلِ الاَْنْفالُ للّه‌ِ وَالرَّسوُلِ فَاتَّقُوااللّه‌َ وَ اَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ اَطيعُوااللّه‌َ وَ رَسُولَهُ اِنْ كُنْتُمْ مؤمِنينَ» (اى رسول ما) چون امت از حكم انفال (غنايم رسيده به دست مسلمانان بدون جنگ و زحمت از قبيل معادن بيشه، زمين خراب بدون مالك و قطايع ملوك و غيره) را بپرسند، جواب دِه كه «انفال» مخصوص خدا و رسول است (كه رسول و جانشينانش به هركس و به هر قدر كه صلاح باشد بخشند) در اين صورت شما مؤمنان بايد از خدا بترسيد (و در مورد انفال از طمع ونزاع و تفرقه بپرهيزيد) و بين خودتان صلح و آشتى برقرار كرده و خدا و رسولش را اطاعت كنيد اگر اهل ايمانيد.
5. ـ حلال.