بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم هدف ابرقدرتها؛ ايجاد اختلاف بين اقشار ملت روز 22 بهمن روزى بود كه ارتش و ملت به هم پيوستند. و روزى بود كه ارتش از طاغوت به اللّه‌ برگشت، و با تكبير و پشتيبانى امت بر طاغوت غلبه كرد. و اين معنا بايد سرمشق ما باشد در تمام زندگى كه اگر يك ملتى همۀ قشرهايش با هم بودند و يكپارچه بودند، هيچ قدرتى نمى‌تواند در مقابل آنها ايستادگى كند و آسيبى به آنها برساند. كسانى از ابرقدرتها كه مى‌خواهند غلبه به كشورى بكنند و از كشورى بهره‌بردارى كنند، محتاج‌اند به اينكه يا اين كشور با تمام افرادش طرفدار آنها باشد كه از دسته جمعى آنها بهره‌بردارى كند؛ و يا اينكه بازى بدهند گروههايى را كه تفرقه بيندازند بين افراد اين كشور، گروههاى اين كشور. آنها مى‌دانند كه اگر بخواهند بهره‌كشى كنند از يك كشورى، بايد آن كشور و آن ملت سر جاى خودش باشد تا بتوانند بهره‌كشى كنند. آنها مى‌خواهند كه اين كشور را يا هر كشور ديگرى را كه از آن مى‌خواهند بهره بردارند، خود ملت را به يك طورى تسليم كنند؛ نه اينكه ملت از بين بكلى برود. و چنانچه ملت با هم قيام كنند در مقابل تمام قدرتهاى عالم، قدرتهاى عالم به خودشان اجازه نمى‌دهند كه با يك همچو ملتى مقابله كنند؛ براى اينكه آنها براى بهره‌بردارى است؛ وقتى ملت همه مقابلشان ايستادند، براى آنها بهره‌بردارى امكان ندارد. و لهذا كوشش اصيل آنها در اين است كه در خود ملت، بين قشرهاى ملت، اختلاف ايجاد كنند، كه با اختلاف خود ملت، يك طايفه‌اى از آن طرف، يك طايفه‌اى از آن طرف، آنها بتوانند سلطه پيدا كنند. وقتى سلطه پيدا كردند و يك نفر قُلْدر را حاكم كردند و مسلَّط كردند بر كشور، مى‌توانند بهره‌بردارى خودشان را [بكنند] و نتايجى كه از سلطه بر يك كشورى است مى‌توانند آنها آن را به ثمر برسانند. و لهذا ملت ما تجربه كرد اين معنا را، اين واقعيت را، كه با وحدت كلمه و وحدت مقصد غلبه كرد بر همۀ قدرتهايى كه پشتيبانى مى‌كردند از شاه مخلوع ايران، و بعدش از جانشين منحوس او و بعدش هم از آن كسى كه به نخست وزيرى غير قانونى منتخب شد.^۱ فهميدند كه هيچيك از اين قدرتها نمى‌توانند در مقابل ملت كه يكپارچه است ـ در 22 بهمن ثابت شد كه ملت يكپارچه [است] ملتى كه مقصدشان يك مقصد الهى است، نه مقصدشان يك مقصد مادى صرفاً، و همه‌شان با هم يكصدا هستند، يك مقصد هستند ـ نمى‌توانند كه بر اين ملت غلبه كنند، و ديدند كه ملت غلبه كرد بر همۀ آنها. و آن كسى را كه آنها همۀ قدرتهاى خارجى ـ چه ابر قدرتها، چه وابستگان به ابر قدرتها ـ مى‌خواستند او را نگاه دارند نتوانستند نگاه دارند. ارزشهاى 22 بهمن ماه وقتى ديدند ملت همه مى‌گويند كه ما رژيم فاسد طاغوتى را نمى‌خواهيم، آنها تسليم شدند و آن آدم را از اينجا بردند. و شما بيرونش كرديد از اينجا. اين يك درسى است براى ما در طول تاريخ كه اگر ما بخواهيم مقاصد خودمان را، كشور خودمان را به آن طورى كه مى‌خواهيم برسانيم؛ يعنى به ثمر برسانيم نتيجۀ اين همه خون و اين همه عليل و اين همه رزمنده، بايد همه با هم باشيم. اين يك درسى است كه ما از 22 بهمن فرا گرفتيم. و بايد اين درس را با تمام قوا دريابيم؛ و با تمام قوا حفظ كنيم اين را. 22 بهمن بايد سرمشق ما باشد در طول زندگى؛ و براى نسلهاى آينده كه همۀ آنها 22 بهمن را، كه غلبۀ ايمان بر كفر و اللّه‌ بر طاغوت و اسلام بر كفر بود، بايد حفظ كنند و بزرگ بشمارند. بزرگ بشمارند روزى را كه خداى تبارك و تعالى بر ملت ما منّت گذاشت و اين ملت را يكپارچه كرد، وملت را غلبه داد. ما از تمام نيروهاى مسلّح ـ چه نيروهاى نظامى و انتظامى و چه ژاندارمرى و سپاه پاسداران ـ يعنى كليۀ قوايى كه الآن در خدمت هستند، و آنها همه‌شان در خدمت اسلام هستند، و اگر استثنايى باشد يك استثناى قليل است كه در اين درياى بى پايان [و] موجهاى بزرگى كه الآن در ايران ايجاد شده است مضمحل هستند، من از تمام اينها متشكرم. و ملت ايران هم به تمام قدرت از قواى مسلَّح، چه آنهايى كه سابق بودند و بعد ملحق شدند به اسلام و از طايفۀ توّابين هستند ـ كه خداى تبارك براى آنها اجر قائل است ـ و چه آنهايى كه از خود ملت جوشيدند، قواى مسلّحى كه از خود ملت جوشيدند، از تمام آنها تشكر مى‌كند و ملت ما نسبت به همۀ آنها وفادار است. و مى‌دانم كه ارتش هم و همۀ قواى مسلّح هم نسبت به ملت و نسبت به اسلام ونسبت به كشور خودشان و ملت خودشان وفادار هستند. حفظ پيروزى؛ مشكل‌تر از پيروزى فتح يك كشورى يا شكست يك قدرت بزرگ خيلى عظمت دارد، لكن اشكالِ بعد فتح و بعد از پيروزى بيشتر از اشكال خود پيروزى است. در خود پيروزى دستجات مختلفى كه در يك كشور هستند، ولو مخالف باشد با آن مقصدى كه ملت و عموم ملت مى‌خواهند، و لو مخالفِ او باشد، يا اظهار مخالفت نمى‌كند؛ يا اگر عاقل باشد موافقت هم مى‌كند؛ چنانچه ديديد كه در اين موج عظيمى كه در ايران برخاست آن وقتها مخالف ظاهرى نداشتيم؛ البته مخالف واقعى داشتيم، لكن آن مخالفتهاى واقعى در آن وقت متوقف شده بود؛ از اين جهت، پيروزى آسانتر بود از حفظ پيروزى، بعد از اينكه شما پيروز شديد و ملت پيروز شد، دستجات مختلفى كه مى‌خواستند بهره‌بردارى بكنند و با شماها يك راه را نداشتند شروع كردند به اظهار وجود كردن؛ و گاهى هم پيروزى را به خودشان نسبت دادند. اينكه گفته شده است، بعضى از اشخاص و بعضى از علماى جامعه‌شناسى گفته‌اند كه اگر پيروز شدند يك ملتى؛ متحد مى‌شوند، و اگر شكست خوردند؛ مختلف مى‌شوند. اين مخالف آن چيزهايى است كه ما در عين مى‌بينيم. بلكه علم اقتضاى اين را مى‌كند كه بعد از اينكه يك ملتى پيروز هم شدند، به واسطۀ اينكه قشرهاى مختلف مقاصد مختلف دارند، بعد از پيروزى شروع به مخالفت مى‌كنند. ما ديديم اين معنا راكه بعد از اينكه ملت ايران پيروز شد، آن جبهه‌ها و آن گروههايى كه در آن وقت مخالفتى نمى‌كردند بعد از پيروزى، براى بهره‌دارى و براى اينكه اين مسئلۀ معجزه‌آميز را هركدام به خودشان نسبت بدهند، آنها به مخالفت برخاستند. در كردستان دمكراتها حساب مى‌كردند كه ما دخالت داشتيم در پيروزى و ما بايد الآن چه بكنيم. و در جاهاى ديگر گروههاى مختلف، چه گروههايى كه در تهران بودند و چه گروههايى كه پخش بودند در همۀ ايران، آنها هم بپاخاستند و مخالفت كردند، و آن وحدت كلمه را شكستند. به اميد اينكه ما عمل كرديم و ما پيروز شديم و ما بهره‌بردارى بايد بكنيم، هر كدام به خيال اين افتادند كه بايد ما از بين ببريم ديگران را و ما باشيم. و اين براى اين است كه اشخاصى كه در آن وقت يا گروههايى كه در آن وقت اظهار وجود نمى‌توانستند بكنند، براى آن موج بزرگ، يا نمى‌خواستند بكنند، براى اينكه آن رژيم ساقط بشود، بعدازاينكه پيروز شد ملت، هر طايفه‌اى سربلند كرد و پيروزى رابه‌اسم خودش مى‌خواست ثبت بكند.يك دسته‌اى مى‌گفتند كه مابوديم‌كه قيام كرديم!در همين دو روزه، در روزنامه‌اى بود يا در خبرگزاريهاى خارجى بود كه اين پيروزى را كمونيستها به دست آوردند!اين براى اين است كه بهره‌بردارها و ميوه‌چينها در بين ملت پخش هستند و خودشان كنار مى‌نشينند و نظر مى‌كنند ببينند كى پيروز شد؛ چنانچه جمهورى اسلامى پيروز شد؛اينها بيايند بگويند كه ما بوديم كه اين جمهورى اسلامى را درست كرديم.و چنانچه اجانب پيروز شدند؛ بگويندكه ما بوديم كه اين پيروزى رابراى شما تحصيل كرديم.اگر شرق پيروز شد؛بگويند ما كمونيست حقيقى هستيم!اگرغرب پيروز شد؛ بگويند كه ما شبيه كمونيست بوديم؛و با شما موافق بوديم! وقتى كه پيروزى حاصل مى‌شود، هم براى اينكه اين نقش بزرگىِ پيروزى را هر طايفه‌اى براى خودشان ثبت كنند، و هم براى اينكه اين‌بهره‌هايى‌كه پيروزى پيدا مى‌كند و آن پيامدهايى كه دنبال پيروزى است براى خودشان ثبت كنند و بهره‌جويى كنند، به مخالفت مى‌ايستند. چنانچه اگراين پيروزى نبود و شكست بود،آن وقت هم يك مخالفتهايى بود. و آن اينكه مى‌خواستند ننگ شكست را به ديگرى نسبت بدهند. لكن اين مخالفت دوم طولانى نمى‌شد، براى اينكه آن ننگ را يكدفعه كه هياهو مى‌كردند كه اين ننگ به عهدۀ مثلاً فلان طايفه است يا به عهدۀ فلان طايفه است، ريشه دار نبود و تمام مى‌شد. لكن در پيروزى طمعها زياد است. در پيروزى آمال و آرزوها زياد است. براى بهره بردارى و براى ثبت پيروزى در تاريخ به اسم خودشان، دمكرات مى‌گويد كه ما بوديم، كمونيست مى‌گويد كه ما بوديم. و اشخاص هم ممكن است كه هر كدام ادعا كنند كه نخير ما پيروزى را تحصيل كرديم. در صورتى كه كسانى كه چشمشان را باز كنند مى‌دانند كه ماها هيچ دخالت نداشتيم. اين ملت و ارتش و سپاه و ساير قوايى بودند كه با هم متحد شدند و اين پيروزى را به دست آوردند. ارتباط خوى ديكتاتورى و سوء تربيت و يك نكته‌اى را كه بايد به شما آقايان و همۀ ارتشيها و همۀ قواى مسلّح و همۀ كسانى كه دست‌اندركار هستند در اين كشور تذكر بدهم؛ اين است كه هيچ چيز، هيچ صفتى در انسان از آن وقتى كه متولد شده است، اين صفاتى كه بعدها بروز مى‌كند، آن وقت نبوده. هيچ فردى از افراد انسان، ـ مگر آنهايى كه [از] خداى تبارك و تعالى [هستند] مثل انبيا ـ اول كه متولد شدند عالِم نبودند. بعد براى مجاهدت خودشان كم‌كم تحصيل كردند، و هر كسى يك علمى را انتخاب كرد. ديكتاتورى هم از آن امورى است كه بچه وقتى متولد شد ديكتاتور نيست. وقتى هم كه بزرگ مى‌شود كم‌كم، آن طور نيست كه آن ديكتاتوريهاى بزرگ را داشته باشد. لكن با تربيتهاى اعوجاجى، در همان محيط كوچكى كه خودش دارد، كم‌كم ديكتاتورى در او ظهور مى‌كند. اگر تربيت صحيح باشد براى اين بچه، آن ديكتاتوريش رو به ضعف مى‌رود. و اگر تربيت فاسد باشد، آن ديكتاتورى كه كم بود رشد مى‌كند. آنهايى هم كه در قواى مسلّح و دست [اندركارند در] كارهايى كه در مملكت ما يا ساير ممالك هستند اين طور نيست كه ابتدائاً؛ اينها ديكتاتور بودند. ديكتاتورى كم‌كم بروز مى‌كند در انسان. از اول خيال مى‌كند كه خودش يك آدمى است كه با ديكتاتورى مخالف است. لكن بعضى وقتها كه اتفاق مى‌افتد، در آراء ودر اقوال شروع مى‌كند تحميل كردن. رأى خودش را مى‌خواهد تحميل كند بر ديگرى. نه اينكه با برهان ثابت كند؛ تحميل مى‌خواهد بكند بر ديگران. اين يك ديكتاتورى است كه انسان بخواهد آن چيزى را كه خودش فكر كرده است ديگران از او بى‌جهت قبول بكنند. يك وقت يك آدم مُنْصِفى است كه مى‌گويد بياييد بنشينيم با هم صحبت كنيم، بدانيم حرف شما درست است، يا حرف من درست است. يك وقت اين طور است كه در روحش چون يك ديكتاتورى هست و خودش آگاه نيست، مى‌خواهد كه آن مطلبى را كه مى‌فهمد به همه تحميل كند و ديگران را وادار كند به اينكه قبول بكنند. از اينجا شروع مى‌شود. بعد كم‌كم يك قدرت وقتى برايش پيدا شد، از اينجا يك قدمى بالاتر مى‌گذارد و نسبت به مثلاً آن محيطى كه دارد، نسبت به آن مقدارى از قدرتى كه دارد، كم‌كم شروع مى‌كند ديكتاتورى كردن. كم‌كم وقتى كه انسان وارد جامعه شد، كم‌كم وقتى وارد جامعه شد، وارد نظام شد، يك نظامى شد، يك سر كردۀ نظامى شد، يك فرماندۀ نظامى شد، كم‌كم آن خويى كه در باطنش بوده است رو به رشد مى‌رود. اول هم خودش ناآگاه است از مطلب، نمى‌داند كه اين رويّه رويّۀ ديكتاتورى است؛ خيال مى‌كند كه رويّه رويّۀ انسانى و اسلامى است. لكن هِى جلو مى‌رود. هر چه جلو مى‌رود، اين خو در او زياد مى‌شود. شما خيال نكنيد كه اول رضاخان يك ديكتاتورى بود، يا هيتلر يك ديكتاتور بود، آن وقتى كه رضا خان در آن محلى كه متولد شد ديكتاتور نبوده است. هيتلر هم نبوده ديكتاتور. كم‌كم كه وارد جامعه شدند و قدرت پيدا كردند هرچه قدرت زيادتر شد، آن ملكه‌اى كه در باطنش بود هى زيادتر شد. و همين طور بتدريج قوّت پيدا كرد، تايك وقت يك ديكتاتورى شد مثل هيتلر؛ يا در مملكت ما يك ديكتاتورى شد مثل رضاخان. محمدرضا ديكتاتور بود، منتها به يك صورتى غير صورتى كه پدرش عمل مى‌كرد. اين ديكتاتور بود، و مردم را با ديكتاتورى زير بار ذلت خودش آورد. و آنها هم كه اين را وادار كردند به اينكه اين كشور را به تباهى بكشد. آنها هم راجع به پدرش خوب، مى‌دانستند كه ديكتاتور است. راجع به پسر هم تعهداتى لابُد داده است كه قبولش كردند .و اينها اين طور نبوده كه از اول ديكتاتور زاييده شده باشند؛ يا از اول آزاديخواه كسى زاييده شده باشد. اول اينها همه بالقُوّه است. كم‌كم كه انسان وارد مى‌شود مى‌بيند كه يك وقت به دام خودش افتاد؛ يعنى اين دام ديكتاتورى. ويژگى‌ها و مفاسد ديكتاتورى شما كه از الآن مى‌خواهيد ان‌شاءاللّه‌ در نظامْ رو به توانايى برويد و رو به قدرت برويد اين جهت را بايد خيلى توجه كنيد كه آيا داريد وقتى كه قدرت پيدا مى‌كنيد، وقتى رئيس يك فوج مى‌شويد، رئيس يك پادگان مى‌شويد، در خودتان توجه كنيد كه مى‌خواهيد هدايت كنيد پرسنل خودتان را؛ يا مى‌خواهيد تحميل كنيد ولو باطل باشد. يك مطلبى را كه مى‌گوييد چنانچه خطايش را فهميديد، حاضريد به اينكه بگوييد من خطا كردم، اشتباه كردم؛ يا همان خطا را مى‌خواهيد تا آخر به پيش ببريد. از مفاسدى كه ديكتاتورى دارد و ديكتاتور مبتلا به آن هست اين است كه يك مطلبى را كه القا مى‌كند، بعدش نمى‌تواند، قدرت ندارد بر خودش كه اين مطلبى كه القاكرده است اگر خلاف مصلحت است، اگر خلاف مصالح، فرض كنيد، كشور خودش هم هست، خلاف مصلحت ارتش هم هست، نمى‌تواند كه از قولش برگردد؛ مى‌گويد: گفتم، و بايد بشود! اين بزرگترين ديكتاتوريهاست كه انسان به آن مبتلا هست كه «چيزى كه گفتم بايد بشود» ولو اينكه يك كشور به تباهى كشيده بشود. اين ديكتاتورى هيتلر و امثال اينها از اين قماش ديكتاتورى بود كه وقتى مثلاً مشاهده اين معنا را مى‌كند كه خطا كرده است و نبايد اين طور حمله را به مثلاً شوروى بكند، اين را اظهار نمى‌كند؛ عقيده‌اش اين است كه «بايد اين كار بشود» «گفتم و بايد بكنم». ديديد كه اين شخص كه گفت «بايد بشود» آن طور به مذلت كشيده شد. شماها كه ان‌شاءاللّه‌ بعدها يك چهره‌هاى فعّالى براى اين مملكت مى‌شويد و يك چهره‌هاى اسلامى براى اين مملكت مى‌شويد بدانيد كه اين چيزهايى كه در نفس خودتان هست، اين اوصافى كه در نفس خودتان هست، اگر مهار نكنيد يك وقت يك ديكتاتور از كار در مى‌آييد. اين طور نباشد كه آن قدر خودتان را ببينيد كه هرچه مى‌گوييد همان درست است؛ و آن قدر خودبين باشيد كه اگر نادرستى را فهميديد هم، حاضر به تسليم نباشيد. انسان كامل آن است كه اگر فهميد كه حرفش حق است با برهان اظهار كند ومطالبش را برهانى بفهماند. اينكه در قرآن كريم دارد كه لا إِكْراهَ فِى الدِّينِ^۲ براى اينكه تحميل عقايد نمى‌شود كرد. امكان ندارد كه همين طورى يك كسى تحميل عقايد بكند. اين بايد با يك توطئه‌هايى [باشد] كه بد را به ديگران به عنوان خوب جلوه بدهد. يا اينكه اگر انسان باشد و اگر تربيت شده باشد با برهان آن مطلبى را كه دارد به مردم بفهماند. تحميل نباشد. آگاه كند مردم را بر اينكه راه اين است، نه اينكه تحميل كند به مردم كه بايد از اين راه برويد. شما توجه به اين معنا داشته باشيد كه چنانچه ان‌شاءاللّه‌ رئيس و فرماندار شديد، اين خوى را كه در انسان هست اين خوى را از خودتان زايل كنيد. و از الآن توجه به اين معنا داشته باشيد كه مبادا مبتلا به اين خودخواهى عظيم باشيد كه منشأ ديكتاتورى و منشأ همۀ مفاسد است. اگر يك چيزى را ديديد كه واقعاً خلاف كرديد، اعتراف كنيد. اين اعتراف، شما را در نظر ملتها بزرگ مى‌كند؛ نه اينكه اعتراف به خطا شما را كوچك مى‌كند. پايبند بودن به خطا، انسان را خيلى منحط مى‌كند. انسان يك حرفى زده است و خطا گفته است؛ بعد كه ديد خطا گفته است، اگر پايبند به اين خطا باشد و دنبال اين باشد كه اين خطاى خودش را به كرسى بنشاند، اين همان ديكتاتورى بسيار فاسد است ولودر صورت غيرديكتاتورى باشد، لكن ديكتاتورى است. و اين مى‌رسد به آنجايى كه انسان را هيتلر از كار در مى‌آورد، رضاخان از كار در مى‌آورد. شما كه در مدارس نظام تحصيل مى‌كنيد بايد اين مسائل را، اين مطلب را توجه داشته باشيد كه مبادا تحصيلات شما همه‌اش براى اين باشد كه خودتان را برسانيد به مقامى. براى اين باشد كه آن مقام وسيله براى رشد ملت، براى استقلال ملت، براى آزادى ملت، براى حفظ حدود و ثغور ملت باشد. نه اينكه مقصد اين باشد كه من برسم به فرماندهى وملت هر چه مى‌خواهد بشود. ديكتاتورها اين صفت را دارند كه مى‌خواهند خودشان برسند به يك قدرت بزرگ ولو اينكه يك ملت تباه بشود، ولو اينكه يك ارتش از بين برود. شما بايد توجه كنيد كه اين صفت ديكتاتورى در شما رشد نكند، ان‌شاءاللّه‌ از اول هم نباشد. لكن اگر خداى نخواسته يك وقتى بود؛ رشد نكند كه ديكتاتورى بدترين صفاتى است كه انسان را منحط مى‌كند از انسانيت و كشور را به تباهى مى‌كشد. خداوند ان‌شاءاللّه‌ همۀ شما قواى مسلّح را با هم منسجم كند بيشتر از حالا. و شما را با ملت منسجم كند بيشتر از حالا كه با انسجام و با وحدت كلمه و با وحدت مقصد كه همان مقصد الهى است، ودر مقصد الهى هم استقلال كشور است و هم آزادى افراد است وهم همۀ آمالى است كه انسانها دارند[به نتيجه مى‌رسيم]. ان شاء اللّه‌ شما همه با هم و ملت ما ـ زن و مرد، بزرگ و كوچك ـ با هم منسجم باشند تا اينكه اين كشور را به آنجايى كه خداى تبارك و تعالى مى‌خواهد برسانند. و السلام عليكم و رحمة اللّه‌ و بركاته

1. - شاپور بختيار، آخرين نخست وزير رژيم پهلوى.
2. ـ سورۀ بقره، آيۀ 256: «در دين هيچ اجبارى نيست».