بسم اللّه‌ الرحمن الرحيم نصيحت به رئيس جمهور و مسئولان اين روز مبارك عيد سعيد فطر را بر همۀ ملت ايران و همۀ مستضعفان جهان و مسلمين كشورهاى اسلامى و خصوص حضار اين مجلس تبريك عرض مى‌كنم. من آنچه كه لازم است به طور نصيحت به آقاى رئيس جمهور و به همۀ دست اندركاران جمهورى اسلامى از لشكرى و كشورى عرض كنم اين است كه آنچه كه به سر انسان مى‌آيد از خير و شر، از خود آدم است. آنچه كه انسان را به مراتب عالى انسانيت مى‌رساند، كوشش خود انسان است و آنچه كه انسان را به تباهى در دنيا و آخرت مى‌كشد، خود انسان و اعمال خود انسان است. اين انسان است كه خداى تبارك و تعالى به طورى خلق فرموده است كه راه راست و كج را مى‌تواند انتخاب كند. و تمام انبيا از صدر عالم تا آخر براى اين آمده‌اند كه اين آدم را از آن راه كج و راههاى باطل هدايت كنند به صراط مستقيم انسانيت؛ يك سرش اينجاست و سر ديگرش عنداللّه‌ است. ما خودمان را اگر توانستيم اصلاح كنيم، كنترل كنيم و تربيت كنيم خودمان را، مراقبت كنيم از خودمان، در همۀ امور موفق خواهيم شد. و چنانچه ـ خداى نخواسته ـ در آن مقاصد اسلامى يا انسانى كه داريم، موفق نشويم، مع‌ذلك، آن توفيق الهى كه براى اشخاص صحيح و متعهد هست، براى ما هم هست. ما نبايد نگران اين باشيم كه آيا در كارهايى كه انجام مى‌دهيم، چه كارهاى شخصى و در بين خودمان و خداى خودمان و چه در كارهاى اجتماعى كه به عهدۀ كسانى هست، نبايد نگران باشيم كه مبادا شكست بخوريم، بايد نگران باشيم كه مبادا به تكليف عمل نكنيم؛ نگرانى از خود ماست. اگر ما به تكاليفى كه خداى تبارك و تعالى براى ما تعيين فرموده است عمل بكنيم، باكى از اين نداريم كه شكست بخوريم، چه از شرق و چه از غرب و چه از داخل چه از خارج و اگر به تكاليف خودمان عمل نكنيم، شكست خورده هستيم؛ خودمان، خودمان را شكست داديم. تأثيرناپذيرى از مقام و رياستها امروز بايد همان طورى كه در سابق به رئيس جمهور سابق^۱ بعضى مطالب را تذكر دادم، به آقاى رجائى هم تذكراتى بدهم كه قضيه مقام و رياست هرچه باشد، اين وقتى كه نظر انسان يك نظر محدود دنيايى باشد، اين مقامات، انسان را از خودش بيخود مى‌كند، اينها را مقام مى‌داند. شما حساب كنيد كه اين سياره‌اى كه ما در آن زندگى مى‌كنيم به اسم زمين، در مقابل منظومۀ شمسى چه قدر است و اين منظومۀ شمسى كه ما يكى از سيارات كوچكش را در آن زندگى مى‌كنيم، در مقابل كهكشان چه قدر است و اين كهكشانهايى كه تا كنون كشف شده است كه گفته مى‌شود كه تا آن قدرى كه از ستاره‌هاى نورانى كشف شده است به مقدار شش ميليارد سال نورى است؛ يعنى، اگر نور آن ستاره‌اى كه در آخر است بخواهد بيايد به پيش ما، شش ميليارد سال نورى طول مى‌كشد و آن چيزى كه ماوراى اينهاست و باز كشف نشده است، حتماً بدانيد كه بيش از اين معانى است، اينها هم در مقابل عظمت خالق ناچيزند، ما بايد چقدر ضعيف باشيم كه در اين ذره‌اى كه خودش و آن منظومه‌اى كه اين يكى از ستاره‌هاى كوچكش است، اصلاً به حساب نمى‌آيد و اگر گم بشود نمى‌تواند پيدايش بكنند در اين غائله بزرگ عالم. ما چه قدر از اين سياره در اختيارمان هست؟ يك ايران، ايران يك قطعۀ كوچكى است در مقابل اين سياره، و حكومت ايران هم يك حكومت ناچيز كوچكى است در اين سياره و سيارۀ ما هم يك چيز كوچكى است در مقابل منظومۀ شمسى و منظومۀ شمسى ما هم يك چيز بسيار كوچكى است در مقابل منظومه‌هاى ديگر و همۀ آنها از خداست و خالق او خداست. ما اگر بندگى خدا را بپذيريم و قلب ما منور بشود به نور بندگى خدا و عبوديت، اين امر ناچيزى كه به حساب در عالم نمى‌آيد، در ما تأثير نبايد بكند. شما^۲ ديروز نخست وزير بوديد و پريروز وزير بوديد و قبل از او معلم بوديد و قبل از او هم يك شاگردى بوديد و بعد از اين هم معلوم نيست كى از اينجا برويد. ممكن است ـ خداى نخواسته ـ همين حالا كه بيرون رفتيد و يا همين حالا يك بمبى اينجا باز منفجر بشود و فاتحۀ همه را بخواند وقتى مطلب اين است چرا بايد انسان قبل از رياست جمهور و بعدش فرق بكند؟ مگر رياست جمهور چه هست؟ كسى كه دلش به نور توحيد روشن است مگر عالم چه هست؟ همۀ عالم چه هست؟ همۀ عالم در مقابل عظمت خداى تبارك و تعالى چيزى نيست. تمام اين عالم مادى در مقابل عالمهاى معنوى كه هست قدر محسوسى ندارد. آن وقت ما براى يك كدخداى ده يا يك كدخداى شهر، يا كدخداى يك كشور خيال بكنيم كه خير، ما الآن يك چيزى هستيم و ديگران به نظرمان كوچك بيايند و خودمان را بزرگ. اگر شما ملاحظه كرديد در نفس خودتان كه غير از خدا از او كسى اطلاع ندارد و خودتان هم تا يك حدودى اطلاع داريد، اگر ديديد كه اين مقامى كه خداى تبارك و تعالى، مردم را دلشان را متوجه كرده است به شما و به شما رأى داده‌اند، اين مقام شما را محكوم خودش مى‌كند و شما مركوب او و او راكب شما هست، برويد خودتان را تصفيه كنيد و بدانيد اين را كه با دست خودتان ـ خداى نخواسته ـ خودتان را در دنيا و آخرت تباه نكنيد. مسئوليت رئيس جمهور در مقابل آراى ملت خداى تبارك و تعالى حاضر است، همۀ اين عالم در محضر حق تعالى است و تمام خطرات قلبى ما و تمام لحظات عمر ما و تمام آنچه كه در باطن ما مى‌گذرد در مغز ما مى‌گذرد در محضر حق تعالى است و ما بايد برگرديم به محضر حق تعالى و آنجا در آن محضر ديگر حساب پس بدهيم. هر چه آرا زيادتر باشد مسئوليت زيادتر است. اگر آراى شما پنج ميليون بود مسئوليتتان كمتر بود. حالا كه سيزده ميليون بيشتر است، مسئوليت شما حجمش زيادتر است؛ براى اينكه شما جواب يكى‌يكى از اين افرادى كه به شما رأى دادند و شما را به عنوان رئيس جمهور اسلام، رئيس جمهورى كشور اسلامى تعيين كردند هر يك از اينها فردا مى‌آيند شما را مى‌گيرند، جواب از شما مى‌خواهند. من شما را تعيين كردم رئيس جمهورى اسلامى باشيد و اسلام را در اين كشور تأييد كنيد و پياده كنيد و ـ خداى نخواسته ـ شما نكرديد، اقلاً سيزده ميليون و هزار و چند صد نفر مى‌آيند سراغ شما، ببينيد كه مى‌توانيد جواب اين را پيش خدا بدهيد؟ اين جمعيتى كه آنجا در حساب جمع شدند و از شما بازخواست مى‌كنند، اگر مى‌توانيد، جواب بدهيد و نمى‌توانيد و ما هيچ نمى‌توانيم. بايد بنابراين بگذاريد كه ديروز شما و امروزتان با هم فرقى نداشته باشد، هر دو براى خدمت به اين مردم، اينهايى كه زحمت كشيدند و جان دادند، مال دادند، رنج كشيدند و شما آقايان را به اين مقام رساندند. يك وقت نخست وزير بوديد حالا هم رئيس جمهوريد، جواب مى‌خواهند اينها. اگر شما پايتان را كج بگذاريد، همين سيزده ميليونى كه به شما امروز رأى دادند فردا «مرده باد» مى‌گويند. انقلاب اين‌طور است، وضع انقلاب اين طور است؛ طورى است كه مردم ديگر سربسته و در بسته تسليم كسى نمى‌شوند، مردم هر يكيشان نظر دارند. شما مى‌بينيد كه وقتى كه در تلويزيون نظرخواهى مى‌كنند از افراد، از زن، از مرد، از جوان، از پير، همه نظر مى‌دهند، اين طور نيست كه بى‌تفاوت باشند. اگر هر يك ما تخطى كنيم از آن خواستى كه ملت دارد و آن خواستش اسلام است و احكام اسلام، اگر هر يك از ما تخطى كنيم علاوه بر آنكه در محضر خداى تبارك و تعالى در آن روزى كه همه وارد مى‌شوند و حساب است در كار، جوابى نداريم، همين مردم هم در همين جا به حساب مى‌رسند. اينها نمى‌گذارند كه ـ آنجا حسابش على حده [است] ـ همين مردم در همين جا، شمايى كه الآن به مقام رياست جمهور رسيديد اگر فردا ـ خداى نخواسته ـ تخطى كنيد از آن راهى كه راه ملت است و راهى كه اسلام پيش پاى همه ما گذاشته است، همين سيزده ميليون و زيادتر كه به شما رأى دادند و اعتماد به شما كردند بر مى‌گردند. آنجا هم حسابش، بدتر است. اينجا وقتى برمى‌گشتند خوب، شما مى‌رويد منزلتان مى‌نشينيد، اما آنجا كار مشكل است، بايد شما حساب آنجا را بكنيد. چنانچه ما نفوسمان اين قدر به دنيا متوجه است و منكوس هستيم و استقامت نداريم، اگر ما اين‌طور باشيم و خودمان را دنبال اصلاحش نباشيم، اين اخلاد الى الارض و توجه به ارض و رو كردن به مرتبۀ پايين و پشت كردن به معانى و معنويات اثرش اين است كه انسان در آن عالم، يك حيوان اين‌طور منكوس. همان طورى كه اينجاكرده است نقشه‌اش آنجاست، تمام چيزهايى كه در اينجا واقع مى‌شود يك صورتى در آنجا دارد. انسان مستقيم القامه اگر تمام يك توجهش به طبيعت شد، اين استقامت قامتش را در آن طرف از دست مى‌دهد، مثل يك حيواناتى كه سرشان رو به زمين است و تمام عذابهايى كه در آن عالم است از خود ماست. خداوند تبارك و تعالى مهيا نكرده يك چيزى را كه ماوراى خود ما به ما بدهند، همۀ اينها آنى است كه ما خودمان به دست خودمان تهيه مى‌كنيم و به آن مى‌رسيم، اعمال ماست رد به ما مى‌شود. شايد چندين آيه در قرآن كريم به اين معنا اشاره بفرمايد كه اينها اعمال خودتان است، از خارج به شما هيچ چى نرسيده است. در روايات معراج هم هست كه پيغمبر اكرم ديدند بعضى از ملائكه‌اى كه در آنجا هستند دارند يك كارهايى را انجام مى‌دهند. درختهايى را مى‌كارند، چه مى‌كنند، گاهى هم مى‌ايستند. اين را پرسيدند، جبرئيل عرض كرد ـ به حسب آن طور كه نقل شده است ـ كه اينها اعمالى است كه مصالحش را خودشان دارند مى‌فرستند، اينها اينجا درست مى‌كنند، وقتى آنها مشغول كار خير هستند اينها هم مشغول هستند، مصالح مى‌رسد.^۳ وقتى آنها نه، در جهنم هم همين است و اگر جهنم و بهشت را هم ـ خداى نخواسته ـ ما قائل نباشيم، اين دنيا مجازات ما را مى‌دهد، همين جا. معذور نبودن مسئولان در خدمت به مردم بايد شما توجه كنيد كه مسئوليت شما از باب اينكه آرائتان خيلى زياد است، مسئوليتتان خيلى زياد است. همچو نيست كه آن آقايان ديگر نداشته باشند، آنها هم مسئوليت دارند، همۀ ما در مقابل اسلام مسئوليم. اين اسلامى كه با خون اوليا و بزرگان به دست ما سپرده شده است و الآن ما مسئول او هستيم، اين اسلام را ما بايد به نسل آتيه برسانيم. يك روزى بود كه ما بعضيمان عذر داشتيم يا همه‌مان كه نمى‌گذارند كه ما عمل كنيم به اسلام، در رژيم سابق، خوب، خيليها مى‌گفتند كه از ما نمى‌آيد، اگر مى‌آمد، مى‌كرديم. امروز اين طور نيست، امروز دست همه باز است، مجلس دستش باز است و هيچ كس آقا بالا سر او نيست. دولت هم دستش باز است و مجلس هم تأييدش مى‌كند. رئيس جمهور هم دستش باز است و ملت تأييدش كرده‌اند. هيچ عذرى براى ما نيست امروز. چنانچه يك خرابى در مملكت واقع بشود و دنبال اصلاحش نرويم، عذرى نداريم. همۀ ما، چه آنهايى كه لشكرى هستند و اينجا هستند و نيستند و چه آنهايى كه در كشور خدمت مى‌كنند و چه مردم ديگر، همۀ ما مسئول هستيم؛ كُلُّكُمْ راعٍ وَ كُلُكُّم مَسْئول. وقتى همۀ ما مسئول هستيم و همۀ ما در مقابل خدا جواب بايد بدهيم، بايد فكر اين كشور باشيم، فكر اين اسلام كه در كشور ما تشريف آورده‌اند و قدمشان روى چشم، باشيم، نرويم سراغ اينكه حالا كه من شدم رئيس جمهور بايد چه بشود و چه بشود و من هم بايد مقامم چه باشد، خير، اين از ضعف نفس انسان است، از تنگى چشم و قلب انسان است كه خيال مى‌كند اين يك چيزى است. اين يك چيز اعتبارى است كه امروز دادند فردا هم تمام است، مى‌گيرندش مى‌رود سراغ كارش. شما براى اين ملتى كه در اين چند سال آن‌قدر در طول تاريخ زحمت ديده، در مرئى و منظر ما اين همه جديت كرده و جوان داده و مال داده و جان داده است تا اينكه آن رژيم را كنار گذاشته است و شما را روى كار آورده است، شما براى اين ملت بايد كار بكنيد. اين مملكتى كه به دست شما افتاده است، بايد ارتش براى اين كشور كار بكند، سپاه پاسداران، ژاندارمرى، همۀ قواى مسلح بايد براى اين مملكت خدمت بكنند، اين امانتى است دست شما. مسئله، مسئله اينجا نيست تنها، اينجا هم اگر ـ خداى نخواسته ـ ارتش يك سستى بكند و ـ خداى نخواسته ـ يك غلبه‌اى واقع بشود از غير ـ كه نخواهد شد ـ آن هم در همين دنيا ننگش بر پيشانى همه است. و مسئله، مسئله اينجا نيست. مسئله جاى ديگرى است كه ما از آن غافل هستيم. تمام اعمال شما، تمام جديتهاى شما ثبت است و همۀ عالم اين چيزها را ثبت مى‌كند در خودش و ما بايد جواب بدهيم؛ ارتشى بايد جواب بدهد ـ اگر خداى نخواسته ـ كوتاهى بكند، و آنهايى هم كه متكفل امور كشور هستند، آنها هم بايد جواب بدهند. شما بايد براى اين پا برهنه‌ها و مستضعفين كه در طول تاريخ به استضعاف كشيده شده بودند و اينها را حساب نمى‌آوردند و فقط آن طبقه بالا را راضى نگاه داشتند و به اصطلاح كدخدا را مى‌ديدند و ده را مى‌چاپيدند، شما بايد توجهتان به اين توده‌هاى مستضعفى كه با زحمت خودشان و رنج خودشان الآن در جبهه‌ها مشغول فداكارى هستند كه خداوند تأييدشان كند و در پشت جبهه هم مشغول فداكارى هستند و مستضعف‌اند، آن بالاها اينها را ضعيف مى‌شمارند و مى‌شمردند و اينها به حساب نمى‌آمدند و در رژيم سابق براى اينها كارى نشده بود، براى اينها كار كنيد. قانع نشويد به اينكه بعضى جاها كار شده است، مى‌دانم شده است، خيلى هم شده است، اما نبايد قانع شد، بايد همه دست به دست هم بدهيد كه ان‌شاءاللّه‌، براى اينها يك زندگى مرفهى، يك وضع صحيحى پيش بيايد، درست بشود. اينها حق دارند به ما و به شما، خيلى حق دارند. سيزده ميليون رأى به شما داده‌اند، اينها حق دارند به شما، باقى هم حق دارند به شما و همين طور وقتى دولتى پيش مى‌آيد، آن هم دولتى است كه مردم به آن حق دارند. اگر نبودند اين مردم، شما هم شايد حالا در حبس بوديد و آن زجرها را مى‌كشيديد و ديگران هم كه متعهد بودند، آنها هم در حبس بودند يا در جاهاى ديگر. اين ملت حق دارد، دست شما را گرفته آورده اين بالا نشانده، شما بايد خدمت كنيد به اين مردم؛ شما، ما، همه بايد خدمتگزار اينها باشيم. و شرافت همۀ ما به اين است كه خدمت به خلق خدا بكنيم. اينها بندگان خدا هستند، خداى تبارك و تعالى، علاقه دارد به اين بندگان و ما مسئوليم، بايد خدمت بكنيم و من اميدوارم كه شما به حسب آن روحيه‌اى كه داريد، آقاى رجايى به حسب آن روحيه‌اى كه دارند، اين مقام ايشان را بازى ندهد شما سوار مقام بشو، مقام سوار شما نشود، اين دو تا مثل راكب و مركوبند. اگر انسان روحيه‌اش طورى باشد كه سوار بشود بر هر مقامى كه براى او پيش مى‌آيد و مهار كند او را، اين به سعادت نزديك مى‌شود و اگر روحيه ضعيف باشد و وقتى كه به يك مقامى رسيد او سوار آدم بشود، او هر جا دلش بخواهد انسان را مى‌برد تا به هلاكت مى‌رساند. من از خداى تبارك و تعالى استدعا مى‌كنم كه شما را موفق كند به اينكه خدمت بكنيد به اين خلق و همۀ كسانى كه دست‌اندركار هستند، در هر جا، در مجلس هستند، در قوۀ قضائيه هستند، دولت هست، هر كس هست و همين طور قواى مسلح، اينها همه ان‌شاءاللّه‌، موفق بشوند. و مايى كه امروز در هجوم همه جانبۀ داخل و خارج هستيم و بحمداللّه‌ داخلش ديگر داخل آدم نيست، بله ما بايد دست به هم بدهيم و اين مملكت را نجات بدهيم. و اين اشخاصى كه حالا هم باز يك فسادهاى دزدكى مى‌كنند، مثل دزدها كه مى‌روند و يك چيزى برمى‌دارند و فرار مى‌كنند، اين جورى نباشد. ان‌شاءاللّه‌، اميدوارم موفق بشويد خدمت بكنيم به اين جامعه. و من واقعاً متأسفم از اينكه اين مسائل پيش آمد و من در مدتهاى طولانى زحمت كشيدم كه اين كارها پيش نيايد و نشود اين‌طور، لكن شد و «اَلْخَيرُ فى ما وَقَعَ»^۴ . خداوند ان‌شاءاللّه‌، همۀ شما را حفظ كند، مؤيد كند، موفق باشيد همه. نصيحت به كارشكنان و خلافكاران و من سفارش مى‌كنم به همۀ اشخاصى كه در كنار رفتند و دارند كارهاى خلاف مى‌كنند، ما علاقه داريم كه شما بياييد خدمت كنيد به مملكت خودتان. ما ميل داريم كه همه خدمتگزار به اين كشور باشند، كشورى كه از اطراف به آن هجوم آورده‌اند و دهانهاى ابرقدرتها باز است براى بلعيدن او. شمايى كه مى‌گوييد ما علاقه داريم به اين مملكت و علاقه داريم به اين كشور، خوب دست به دست هم بدهيد، با هم بسازيد اين كشور را. چرا با هم جنگ و دعوا مى‌كنيد؟ خوب، كشتن يك دسته مردمى كه دارند خدمت مى‌كنند به اين مملكت، خدمت مى‌كنند به اين كشور، اين طريقى است كه خدمت به خلق است؟ اين آقاى محترم كه حالا با زحمت تشريف آوردند و من خيلى خوشحال شدم از اينكه آقاى خامنه‌اى ـ سلمه‌اللّه‌ ـ آمدند و حاضرند، ايشان آخر چه كرده بود؟ خوب بگوييد آخر، يك كارى، يك كار خلافى، چه كرده بود ايشان كه مى‌خواستيد ايشان را بكُشيد و موفق نشديد بحمداللّه‌. ديگرانى كه شما كشتيد و از بين برديد، اينها چه كرده بودند، جز يك هو و جنجالى شما مى‌كرديد كه چه و چه و چه، انحصار طلب، و انحصار طلب. و مسئله اين طورها نبوده، ما هم ريشه‌هايش را مى‌دانيم، لكن از خداى تبارك و تعالى مى‌خواهيم كه همه را خدا هدايت كند و همه برگردند به دامن اسلام و همه خدمتگزار باشند. و من ميل ندارم اينهايى كه از ايران رفتند، بيشتر از اين خودشان را مفتضح كنند. آنها هم نروند با آن انگلهايى كه رفتند و فرار كردند بروند با هم بنشينند و صحبت كنند، آنها هم بفهمند كه وظيفه اين است كه به اين كشور خدمت بكنند، وظيفه اين است كه اين مملكت را حفظ بكنند. شايد بعد از ده ـ بيست سال ديگر شما برگشتيد به ايران، يك راهى داشته باشيد، همچو جدا نشويد از ملت و برويد سراغ كارتان، حالا برويد با بختيار و نمى‌دانم چه. گرچه بختيار گفته من نمى‌پذيرم، اما لازم نيست شما برويد. شما همه‌تان خدمتگزار باشيد و برگرديد به اين مملكت، مملكت شما را قبول مى‌كند. من از خداى تبارك و تعالى خواهانم كه همۀ ما را به راه راست و به صراط مستقيم هدايت بفرمايد، و اين جمهورى اسلامى را به ثمر برساند و ما را خدمتگزار اين كشور قرار بدهد. و همه‌مان نسبت به هم محبت داشته باشيم و در محيط دوستى، خدمت به اين مملكت بكنيم. دشمنى براى چه؟ چرا دشمن باشيم با هم؟ با هم دوست باشيم در ساختن كشور. والسلام عليكم و رحمة‌اللّه‌ و بركاته

1. ـ آقاى ابوالحسن بنى‌صدر.
2. ـ شهيد محمد على رجايى.
3. ـ بحارالانوار، ج 8، ص 123، ح 19.
4. ـ خير و نيكى در آن چيزى است كه پيش مى‌آيد.