بسم اللّه الرحمن الرحيم مسلمين در صدر اسلام من ابتدائاً تشكر مى‌كنم از اينكه آقايان آمدند اينجا، و از شعب۱ آنها هم تشكر مى‌كنم. و بعد ما بايد ببينيم كه چه شد كه اسلام در صدر اول با يك جمعيت كمى و با يك دست خالى، كه هيچ ساز و برگ جنگى نداشتند، قريب نيم قرن گذشت و معموره۲ را فتح كردند، و چه شد كه مسلمين بعدها با اينكه جمعيتهايشان خيلى زياد و ساز و برگ جنگى هم دارند و از حيث ذخاير هم غنى هستند و مع‌ذلك همه چيزشان را از دست داده‌اند. اين چه شد كه آنها آن‌طور، و ما اين‌طور؟ علت اين است كه در صدر اسلام افرادى كه با رسول اكرم ـ صلى‌اللّه عليه و آله و سلم ـ بيعت كرده‌اند و افراد كمى بوده‌اند، لكن متعهد به مسلك خودشان و معتقد به اسلام و براى آنها مطرح نبود اينكه زندگى بكنند، ولو با هر ذلت و زحمت، اينها شهادت را براى خودشان سعادت مى‌دانستند، و اين روحيه كه در آنها بود آنها را غلبه داد بر روم و ايران، دو امپراتورى بسيار بزرگ ـ كه آن دو امپراتورى روم و ايران هر دو قويتر از حالاى اين دو معموره است. و بعدها مسلمين كم‌كم آن قدرت ايمان را از دست دادند، و وارد شدند در شئون دنيا و دلبستگى به همين ماديات. و آنهايى هم كه مى‌نشستند و صحبت مى‌كردند، و حالا هم كه ما اجتماع مى‌كنيم و صحبت مى‌كنيم، بحثهاى عددى است؛ يك بحثهايى نيست كه سازنده باشد. در اين ممالك اسلامى، كه ممالك بسيار وسيعى هستند و قدرتهايى هم دارند، وقتى كه انسان ملاحظه مى‌كند مى‌بيند كه مسئلۀ شعر و خطابه و فلسفه؛ و آنهايى كه ديگر خيلى چيز هستند، عرفان و امثال اينها مطرح است؛ آن چيزى كه در صدر اسلام رمز پيروزى بود اصلاً مطرح نمى‌شود. اگر آنكه در صدر اسلام در اصحاب رسول خدا ـ صلى‌اللّه عليه و آله و سلم ـ و لشكر اسلام بود، عشر او در اين ممالك اسلامى بود، قدرتى بودند كه بر تمام ابرقدرتها مقدّم بودند، لكن بكلى آن روحيۀ ايمان را از دست دادند و آن كه خيلى مؤمن بود آن بود كه مسجد برود، و از مسجد برگردد منزل و دعا بخواند. ديگر آن جهاتى كه در صدر اسلام مطرح بود اصلاً در بين ممالك اسلامى مطرح نيست، الآن هم مطرح نيست. آفت گفتار بدون عمل الآن هم وقتى كه مجالسى كه تهيه مى‌شود براى اينكه ببينند بايد چه بكنيم، از حدود نطق ـ و هر كه بهتر نطق بكند ـ معلوم نيست بيشتر باشد، همچو نيست كه واقعاً رسيدگى بكنند به اينكه چرا ما عقب افتاده هستيم، و چرا و چه چيز ممكن است كه ما را از اين عقب افتادگى نجات بدهد، طرح بكنيم و دنبالش برويم؛ عمل بكنيم. نه در هر سالى، هر چند سال، يك جلسه‌اى درست بكنيم، و هر كس هم از هر جا بيايد يك مقدارى خطابه و شعر و يك مقدار هم از مسائل اسلامى و احتياجات مسلمين. و بعد هم كه از آن مجلس خارج شدند، ديگر اصلاً همه چيزها مغفولٌ عنه بمانند. بايد بگوييم كه دشمنهاى اسلام، ممالكى كه به اسلام سلطه پيدا كردند و به مسلمين، آنها مرد عمل بودند، نه حرف، و مسلمين در اين، بعد از صدر اول، مرد حرف بودند نه عمل. خيلى خوب شعر مى‌گفتند، خيلى خوب خطابه مى‌خواندند، وقتى هم طرح مشكلات مى‌شد، خيلى هم خوب طرح مى‌كردند، اما از حدود گفتار خارج نمى‌شد؛ به عمل نمى‌رسيد. اگر از حدود گفتار خارج مى‌شد، نمى‌تواند انسان باورش بيايد كه بيشتر از صد ميليون عرب در مقابل اسرائيل آن‌طور زبون باشند. و انسان نمى‌تواند باور كند كه با داشتن همه چيز، و احتياج غرب در بسيارى از امور به ممالك اسلامى، اينها همه تحت سلطه آنها باشند، با داشتن جمعيتهاى زياد و ذخاير زياد، اين نيست جز اينكه آن روحيه‌اى كه در صدر اسلام بود و منشأ غلبه شد، آن روحيه را ما از دست داديم. دليل براينكه يك همچو روحيه‌اى مى‌تواند غلبه كند بر مشكلاتش، قصۀ ايران است. اگر در ايران هم مثل سابق، مثل سالهاى گذشته، تمام مسائل برمى‌گشت به اينكه مشكلات گفته بشود و هيچ عمل نشود، مصيبتها را ذكر بكنند و بروند منزلشان بخوابند! اگر اين‌طور بود، الآن هم زيربار همان رژيم و همان گرفتاريها بوديم، لكن خداوند خواست كه اين ملت از حد حرف به حد عمل بيايد و آن روحيه‌اى كه در صدر اسلام بين مسلمين بود تا حدودى در اين ملت پيدا شد، و همان، رمز پيروزى يك مشت فاقدِ همه چيز بر يك قدرتهاى شيطانى بزرگ [شد] همان روحيه كه در صدر اسلام بود ـ مسلمين دنبال شهادت مى‌رفتند، جنگ مى‌رفتند ـ اين تا يك حدودى در ايران پيدا شد، به‌طورى كه جوانهاى برومندى كه اول جوانيشان بود و هست، چه در آن‌وقت كه من نجف بودم و چه حالا كه ايران هستم، و چه قبل از اين پيروزى و چه بعد، اينها از من مى‌خواهند كه دعا كنم شهيد بشوند، و جدّاً دعا مى‌خواهند، و بعضيها اظهار تأسف مى‌كنند كه ما نشديم. ضرورت تحوّل در روحيۀ مسلمين اين روحيه تا در مسلمين پيدا نشود همين‌اند كه هستند. مجلسها اثرى ندارد، اجتماعات اثرى ندارد، كنفرانسهاى دولتهاى مختلف و اجتماعاتشان اثرى ندارد، صحبت است. دل خوش كردن به اين چيزها، موجب تحول ما شده است و مى‌شود. مسلمين فكرى بكنند كه اين تحول در آنها حاصل بشود: تحول از خوف به شجاعت، و تحول از توجه به دنيا به ايمان به خدا. منشأ همۀ پيروزيها همين يك كلمه است. ما متحول بشويم به يك موجودى اسلامى ـ انسانى با ايمانى كه خداى تبارك و تعالى از ما خواسته است. والاّ شما تشريف مى‌آوريد اينجا با ما صحبت مى‌كنيد، ما هم با شما صحبت مى‌كنيم، دردها را مى‌گوييم، درمانش هم گاهى گفته مى‌شود، لكن شما كه مى‌رويد و ما كه اينجا هستيم، هيچ ديگر در فكر اين نيستيم كه يك عمل انجام بگيرد. دولتهاى اسلامى، منشأ بسيارى از مصيبتها اضافه بر همۀ اين مسائل، قضيۀ دولتهاى اسلامى است، كه مصيبت مسلمين بسيارش از دولتهاى اسلامى سرچشمه مى‌گيرد. دولتهاى اسلامى كه بايد با هم همصدا باشند، همفكر باشند، همه از يك ديانت، صاحب يك كتاب، و همه هم مى‌بينند كه با اختلافاتى كه بينشان هست ديگران نتيجه مى‌گيرند، درد را مى‌دانند، لكن دنبال دوا نمى‌روند؛ بلكه هر روز اختلافاتشان بيشتر مى‌شود و جدايى از هم بيشتر پيدا مى‌كنند. و دولتهاى بزرگ هم حرفشان همين است كه ماها از هم جدا باشيم، و بلكه با هم دشمن باشيم و اشتغال پيدا كنيم به حال هم، و آنها استفاده كنند. بايد مسلمين فكر اساسى براى خودشان بكنند و دولتهاى اسلامى فكر اساسى بكنند، فكر اين نباشند كه چند روزى كه هستند مرفَّه باشند و داراى سلطه بر كشور خودشان و اين درد تفرُّق را خودشان دوا كنند؛ والاّ هيچ علاجى ديگر نيست در كار، و هيچ مجلس و هيچ كنفرانس و هيچ اجتماعى نخواهد داشت. من از خداى تبارك و تعالى خواستارم كه مسلمين را عموماً و دولتهاى اسلامى را خصوصاً بيدار كند؛ و بر مشكلات خودشان غالب بشوند و اسلام آن‌طور كه هست در ممالك اسلامى تحقق پيدا بكند، آن‌طور كه در صدر اسلام بود. مردمى نبودن دولتهاى اسلامى بله، يكى از مشكلات كه باز مسلمين گرفتارش هستند، مشكلۀ دولت و ملت است و دولتها ـ در آنقدرى كه ما اطلاع داريم و شما هم مطلع هستيد ـ دولتهايى هستند كه با ملتشان تفاهم ندارند. معامله دولتها با ملتها، معاملۀ دشمن با دشمن است. ملت پشت مى‌كند بر دولت؛ و دولت مى‌خواهد تحميل كند بر ملت. از اين جهت، ملتها پشتوانه دولتها نيستند؛ بلكه معامله دشمن با دشمن مى‌كنند، و اين موجب ضعف دولتهاست. ما ديديم كه اين پدر و پسر، كه در ايران حكومت كردند، حكومت جابرانه، هم در زمان پدر همچو ملت پشت به او كرده بود كه وقتى متفقين آمدند و همۀ جهات مملكت ما در خطر بود، وقتى كه رضاشاه رفت، مردم شادى كردند و شكست او را در جنگ با شادى تلقى كردند، براى اينكه او را هم دشمن خودشان مى‌دانستند. و محمدرضا وقتى كه با قدرت مردم بيرون رفت، مردم در روز رفتن او مثل عيد رفتار مى‌كردند و عيد گرفتند و اين يك مطلبى است كه در اكثر دولتهاى اسلامى ـ اگر نگويم در همه ـ هست كه دولتهاى اسلامى ما با ملتشان هيچ تفاهم ندارند، معامله دشمن با دشمن است، ملت از آنها فرار مى‌كنند. آنها مى‌خواهند به ملت تحميل كنند. و اين هم يكى از مشكلاتى است كه در ممالك ما هست. و شايد حلش به اين زوديها امكان نداشته باشد. ما الآن كه يك دولتى داريم كه با مردم تفاهم دارد، الآن تظاهرات مردم در خيابانها لَهِ اوست؛ در عين حالى كه خيلى نتوانستند تاكنون براى ملت كارى بكنند، لكن ملت با او موافق است؛ با دولتشان موافقند، پشتيبان‌اند؛ يعنى يك دولت ملى است؛ يعنى دولتى است كه يك ملت پشت سرش هست، و اما اگر حساب بكنيد در ساير ممالك اكثراً ـ اگر همه نباشند ـ مسئله اين‌طور نيست. مردم با رضاى نفس از آنها پشتيبانى ندارند، آنها هم مصالح مردم را نمى‌خواهند، مصالح خودشان را مى‌خواهند، و تا اين مشكله هست، باز ما به همين حال هستيم. باز من از خداى تبارك و تعالى مى‌خواهم كه اين مشكله حل بشود. رمز غلبۀ ملت ايران بر طاغوت دولتها توجه بكنند به اينكه چه شد كه اين قدرت شيطانى از بين رفت و ملت ما غلبه كرد. اين براى اين بود كه ارتش او هم وقتى كه ملت را ديد يك طرف مى‌رود، پشت به او كرد، قواى خودش بر خود او پشت كرد، چون كه ديدند كه ملت را ديد يك طرف مى‌رود، پشت به او كرد، قواى خودش بر خود او پشت كرد؛ چون كه ديدند كه ملت يك راهى دارد و آنها راه مخالف. از اين جهت، اينها غلبه كردند و دولتها اگر چنانچه با مردم تفاهم‌كنند و خدمتگزار مردم باشند، مردم پشتيبان آنها هستند و شكست براى آنها ديگر نيست، لكن مع‌الأسف هم دستهاى خارجى نمى‌گذارد، و هم عدم رشد خود آنها.
