ـ اشاره است به روايتى از رسول‌اللّه صلى‌اللّه عليه و آله: ما عَبَدْناك حَقَّ عِبادَتِكَ وَ ما عَرَفْناكَ حَقَّ مَعْرِفَتِكَ.
مرآة العقول 8 : 146.
ـ سورۀ روم، آيۀ 30: «فطرت الهى كه مردم را بر آن آفريد، آفرينش خدا را دگرگونى نيست».
ـ سورۀ اسراء، آيۀ 44: «هيچ موجودى نيست جز آن كه او را به پاكى مى‌ستايد، ولى شما تسبيحشان را نمى‌فهميد».
ـ مثنوى معنوى، دفتر سوم: 433 / 1019.
ـ سورۀ روم، آيۀ 30: «در آفرينش خدا تغييرى نيست و اين است آيين استوار حق».
ـ بارالها، بريدگى كامل از متعلقات را براى توجه به خودت ارزانيم فرما، و چشم دلهايمان را به فروغ نظر كردن به
خودت روشن گردان تا ديدگان دل پرده‌هاى نور را دريده، به معدن عظمت و جلال برسد و جانهايمان به عزّ قدس تو تعلق يابند.
الها، مرا در شمار آنان قرار ده كه صدايشان زدى پس پاسخت دادند و نيم نگاهى به آنان كردى پس در برابر جلال تو مدهوش شدند در نتيجه با آنان راز و نياز سرّى كردى. إقبال الأعمال: 687.
ـ بخشش.
ـ حالت بيهوشى و از خود بيخودىِ سالك.
ـ نيم‌نگاه.
ـ مرتبه و مقام فناى صفاتى است كه پيش از فناى ذاتى و فناى مطلق حاصل شود.
ـ سورۀ نجم، آيۀ 8: «آنگاه نزديك و نزديكتر شد».
ـ اشاره به مضمون آيۀ 143 سورۀ أعراف: «فَلَمّا تَجَلّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكّاً وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً» چون
پروردگارش بر كوه تجلّى كرد، كوه را خُرد كرد و موسى بيهوش افتاد.
ـ علم خود بزرگترين حجاب است.
ـ علم نورى است كه خدا در دل هر كه بخواهد مى‌افكند. بحارالأنوار 1: 225/17.
ـ سورۀ نمل، آيۀ 18: «مورچه‌اى گفت: اى مورچگان به خانه‌هاى خود اندر شويد مبادا سليمان و سپاهيانش ندانسته شما را پايمال كنند».
ـ سورۀ نمل، آيۀ 22: «من بر آنچه تو از آن آگاه نشده‌اى آگاهى يافتم».
ـ سورۀ اسراء، آيۀ 44: «هيچ موجودى نيست مگر آنكه ستايش او تسبيح‌گويى خداست، لكن شما تسبيح آنها را فهم
نمى‌كنيد».
ـ سورۀ جمعه، آيۀ 5: «وصف حال آنان كه تحمل علم تورات كرده و خلاف آن عمل نمودند در مَثَل به درازگوش مانند».
ـ سورۀ اعراف، آيۀ 179: «مانند چهارپايانند بلكه گمراه‌ترند».
ـ سوره ص، آيۀ 82: «به عزت تو سوگند كه همگى آنها را گمراه خواهم كرد».
ـ مردم در خوابند و چون بميرند بيدار شوند. بحارالأنوار 4: 43/18.
ـ پرده، حجاب.
ـ سورۀ توبه، آيۀ 49 و سورۀ عنكبوت، آيۀ 54: «همانا، جهنم فراگيرندۀ كافران است».
ـ اين مدعيان در طلبش بى‌خبرانندكانرا كه خبر شد خبرى بازنيامدكليات سعدى: 30، ديباچه گلستان.
ـ سورۀ محمد، آيۀ 24: «آيا در قرآن انديشه و تدبر نمى‌كنند يا بر دلهايشان قفلها است».
ـ سورۀ واقعه، آيات 77ـ79: «آن چه بر تو خوانديم قرآنى است گرامى، در كتابى پوشيده، كه جز پاكان كس بدان دست نزند».
ـ واگذارى.
ـ كلّيات سعدى: 40، باب اول، حكايت 4.
ـ يعنى همۀ آفرينش، قائم به حق و صرف وابستگى به او هستند.
ـ سورۀ نور، آيۀ 35: «خدا نور آسمانها و زمين است».
ـ سورۀ حديد، آيۀ 3: «اوست اول و آخر و پيدا و پنهان».
ـ سورۀ فاتحه، آيۀ 5: «پروردگارا فقط تو را مى‌پرستيم و از تو يارى مى‌جوييم».
ـ مثنوى معنوى، دفتر سوم: 576/3907.
ـ علم اليقين 2: 1002؛ مسند أحمد 2: 371.
ـ الفتوحات المكّية 1: 298؛ علم اليقين 2: 1002.
ـ إنّ الصِّراطَ جِسْرٌ عَلى مَتْنِ جَهَنَّم يَمُرُّ عَلَيْهِ الْخَلائق. علم اليقين 2: 967.
39 و 40ـ سورۀ فاتحه، آيات 5ـ7: «پروردگارا ما را به راه راست هدايت فرما، راه آنان كه به آنها نعمت دادى، نه راه كسانى كه بر آنها خشم فرمودى و نه راه گمگشتگان».
ـ بحارالأنوار 8: 64 ـ 71. حِدَّت: تيزى.
ـ ما از جهنّم عبور كرديم در حالى كه جهنّم خاموش بود. علم اليقين 2: 971.
ـ به گفته بنگر نه به گوينده. غررالحكم و درر الكلم 1: 394/11.
ـ تمام اين شعر جامى اينچنين است:
در رفع حجب كوش نه در جمع كتب از جمع كتب نمى‌شود رفع حجب
ـ سورۀ جمعه، آيۀ 5: «مَثَل كسانى كه تورات به آنها داده شده و بدان عمل نمى‌كنند مَثَل آن خر است كه كتابهايى را حمل مى‌كند».
ـ اشاره است به روايتى از رسول اللّه ـ صلّى اللّه عليه و آله ـ كه در آن آمده است: «و إنَّ أَهْلَ النّارِ لَيَتَأَذَّوْنَ بِرِيحِ العالِمِ
التارِكِ لِعِلْمِهِ ...». اُصول كافى 1: 44/1.
ـ ضربتى كه على ـ عليه السلام ـ در روز خندق ـ بر عمرو بن عبدود ـ وارد كرد برتر از عبادت جنّ و انس است. بحارالأنوار 39: 1 ـ 2.
ـ فقرۀ آخر «حديث حقيقت» روايت شده از كميل بن زياد كه از على ـ عليه‌السلام ـ پرسيد: حقيقت چيست و چون
پس از چند پرسش و پاسخ مطلب را دريافت، عرض كرد: أَطْفِىء ادْفَع السِّراجَ فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْح. چراغ را خاموش كن كه صبح طلوع كرد و آشكار شد. جامع الأسرار و منبع الأنوار: 29.
ـ اى معبودم و آقايم و مولايم و پروردگارم، گيرم كه صبر كردم بر عذابت، اما چگونه صبر كنم بر فراقت. إقبال الأعمال: 708.
50 و 51 ـ سورۀ هُمَزه، آيۀ 6ـ7: «آتش برافروختۀ خدا، كه بر دلها سر بر مى‌كشد».
ـ كتاب منازل السائرين كتابى است در عرفان و سير و سلوك عملى از خواجه عبداللّه أنصارى 396 ـ 481. اين كتاب داراى دو شرح مهم مى‌باشد از ملاّ عبدالرزاق كاشانى و عفيف الدّين تلمسانى، كه هر دو به طبع رسيده‌اند.
ـ مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة كتابى است در معارف و مواعظ و أخلاق، مشتمل بر صد باب كه هر باب با جملۀ «قال الصادق عليه‌السلام» شروع مى‌شود.
دربارۀ اعتبار و مؤلف آن، أقوال مختلفى ذكر شده است، جمعى از بزرگان اماميه از جمله: سيد بن طاووس، ابن فهد حلّي، علامه مجلسى، شهيد ثانى، ملاّ محسن فيض كاشانى، كفعمى، ملاّ مهدى نراقى ـ رضوان اللّه تعالى عليهم ـ بدان رجوع و استناد كرده‌اند.
ـ نقد صوفى نه همه صافىِ بى‌غش باشد اى بسا خرقه كه مستوجب آتش باشد
ديوان حافظ: 280.
ـ شرح منازل السائرين، عبدالرزاق كاشانى: 34.
ـ مادر بُتها بُتِ نفس شماست زان كه آن بُت مار و اين بُت اژدهاست
مثنوى معنوى دفتر اوّل: 49.
ـ «شيطان من، به دست من ايمان آورد». روايت شده كه پيغمبر اكرم ـ صلّى اللّه عليه و آله ـ فرمود: «ما مِنْكُمْ إلاّ وَ لَهُ شيطان» هر يك از شما شيطانى دارد، از حضرت پرسيدند: آيا تو نيز شيطان دارى؟ فرمود: «من نيز شيطان دارم لكن شيطان من، بدست من ايمان آورد». علم اليقين 1: 282، كنز العمّال 1: 247/1243.
ـ سورۀ بقره، آيۀ 36: «فرود آييد».
ـ سورۀ بقره، آيۀ 37: «پس آدم از خداى خود كلماتى آموخت كه موجب پذيرفتن توبۀ او گرديد».
ـ سورۀ أعراف، آيۀ 22: «چون از آن درخت چشيدند».
ـ عيب چيزى را آشكار كردن وبدى آن را گفتن.
ـ سورۀ حجرات، آيۀ 12: «غيبت يكديگر نكنيد آيا هيچ يك از شما دوست دارد گوشت برادر مردۀ خود را بخورد».
ـ از غيبت بپرهيز كه خورش سگهاى جهنم است، سپس فرمود: اى نوف! دروغ مى‌گويد كسى كه با غيبت، گوشت مردم را مى‌خورد و خود را حلال‌زاده مى‌داند. بحارالأنوار 72: 248/13.
ـ آيا روز قيامت مردمان را چيزى جز آنچه كه زبانشان درو كرده در آتش مى‌افكند. اصول كافى 2: 115/4.
