بسم‌اللّه‌ الرحمن الرحيم الحمدللّه‌ ربّ العالمين الذي لا رحمن و لا رحيم غيره، و لا يُعْبَدُ و لا يُستَعانُ إلاّ منه، و لا يُحْمَدُ سِواهُ، و لا رَبَّ و لا مُربيَ إلاّ إيّاه، و هو الهادى إلى الصراط المستقيم و لا هادي و لا مرشد إلاّ هو و لا يُعْرَفُ إلاّ به، هو الأوّل و الآخر و الظاهر و الباطن. و الصلوة و السلام على سيّد الرُّسُل و مُرشِد الكلّ الذي ظَهَر من غيب الوجود إلى عالم الشهود و أتمَّ الدائرة و أَرْجَعها إلى أوَّلِها، و على آل بيته الطاهرين الذين هم مخازن سِرُّاللّه‌ و معادنُ حكمة‌اللّه‌ و هداةُ ما سِوَى اللّه‌.^۱ و بعد اين وصيتى است از پيرى درمانده كه در تمام دورۀ عمر قريب به نود ساله‌اش در غرقاب ضلالت و سُكْر طبيعت به سر برده و اكنون ارذل العُمُر^۲ را به سوى قَعْر جهنم مى‌پيمايد و اميدى به نجات خود ندارد ولى از روح‌الله و رحمته مأيوس نيست و اميدى جز او ندارد و آن چنان در پيچ و خم علوم رسمى ـ كه سر به سر قيل است و قال^۳ ـ خود را عاجز مى‌داند كه جز خداى تبارك و تعالى نتواند احصاى معاصى او كند. اين وصيت به جوانى است كه اميد است به توفيق خداى بزرگ و هدايت هاديان سُبُل^۴ ـ عليهم سلام اللّه‌ ـ راهى به سوى حق پيدا كند و خود از اين منجلاب كه پدرش را فرا گرفته نجات يابد. اى پسر عزيزم احمد ـ سلّمك اللّه‌ تعالى ـ در اين اوراق نظر كن و اُنْظُرْ إلى ما قالَ وَ لاتَنْظُرْ إلى مَنْ قالَ^۵ من خود آن چه به تو مى‌گويم گرچه خودم عارى و برى هستم لكن اميدوارم كه براى تو تنبّهى باشد. بدان كه هيچ موجودى از موجودات از غيب عوالم جبروت و بالاتر و پايين‌تر چيزى ندارد و قدرتى و علمى و فضيلتى را دارا نيست و هر چه هست از او جلّ و علا است، او است كه از ازل تا ابد زمام امور را به دست دارد و احد و صمد است. از اين مخلوقاتِ ميان تهى پوچ و هيچ باكى نداشته باش و چشم اميدى هرگز به آنها مبند كه چشم داشتن به غير او شرك است و باك از غير او ـ جلّ و علا ـ كفر. پسرم! تا نعمت جوانى را از دست ندادى فكر اصلاح خود باش كه در پيرى همه چيز را از دست مى‌دهى، يكى از مكايد^۶ شيطان كه شايد بزرگ‌ترين آن باشد كه پدرت بدان گرفتار بوده و هست ـ مگر رحمت حق تعالى دستگير او باشد ـ استدراج^۷ است. در عهد نوجوانى شيطان باطن كه بزرگ‌ترين دشمنان اوست او را از فكر اصلاح خود باز مى‌دارد و اميد مى‌دهد كه وقت زياد است، اكنون فصل برخوردارى از جوانى است و هر آن و هر ساعت و هر روز كه بر انسان مى‌گذرد درجه درجه او را با وعده‌هاى پوچ از اين فكر باز مى‌دارد تا ايام جوانى را از او بگيرد. و آنگاه كه جوانى رو به اتمام است، او را به اميد اصلاح در پيرى سرخوش مى‌كند و در ايام پيرى نيز اين وسوسۀ شيطانى از او دست نكشد و وعدۀ توبه در آخر عمر مى‌دهد و در آخر عمر و شهود موت، حق تعالى را در نظر او مبغوض‌ترين موجود جلوه مى‌دهد كه محبوب او كه دنيا است از دستش گرفته است. اين حال اشخاصى است كه نور فطرت در آنها بكلى خاموش نشده است و اشخاصى هستند كه غرقاب دنيا آنها را از فكر اصلاح، به دور نگهداشته و غرور دنيا سرتاپاى آنان را فرا گرفته است. من خود چنين اشخاصى را در اهل علم اصطلاحى ديده‌ام و اكنون بعض آنها در قيد حياتند و اديان را هيچ و پوچ مى‌دانند. پسرم! توجه كن كه هيچ يك از ما نمى‌تواند مطمئن باشد كه به اين دام شيطانى نيفتد. عزيزم! ادعيۀ ائمۀ معصومين را بخوان و ببين كه حسنات خود را سيئات مى‌دانند و خود را مستحق عذاب الهى مى‌دانند و بجز رحمت حق به چيزى نمى‌انديشند و اهل دنيا و آخوندهاى شكم‌پرور اين ادعيه را تأويل مى‌كنند؛ چون حق ـ جل و علا ـ را نشناخته‌اند. پسرم! مسئله بزرگتر از آن است كه ما تصور مى‌كنيم. آنان كه در پيشگاه عظمت حق تعالى از خود فانى شده‌اند و جز او چيزى نمى‌بينند در آن حال، كلام و ذكر و فكرى نيست و خودى نيست؛ اين ادعيه كريمه در حال صَحْو قبل از محو^۸ يا بعد از محو^۹ كه خود را در حضور حاضر مى‌بينند صادر شده است و دست ما و همه كس غير از اولياء خُلَّص از آن كوتاه است. پس سخن را از آن كه در خورِ مِثل منى نيست درهم پيچم و آنچه براى تو فرزندم ممكن است كه اميد است به فضل خدا و دستگيرى اولياى او ـ عليهم السلام ـ بدان برسى آغاز كنم و آن چيزى است كه در فِطْرَةَ اللّه‌ِ الَّتى فَطَرَ النّاسَ عَلَيْها^۱۰ جميعاً حاصل است يعنى فطرت توحيد كه تمام انسانها بلكه تمام موجودات بر آن مفطورند و آنچه توجه به آن شود و دنبال آن هر كس رود چه در علوم و فضائل و فواضل و چه در معارف و امثال آنها و چه در شهوات و هواهاى نفسانى و چه در توجه به هر چيز و هر كس از قبيل بتهاى معابد و محبوبهاى دنيوى و اخروى ظاهرى و خيالى و معنوى و صورى، چون حب به زن و فرزند و قبيله و سران دنيوى چون شاهان و اميران و سپهبدان يا اُخروى چون علما و دانشمندان و عارفان و اوليا و انبيا ـ عليهم السلام ـ همه و همه عين توجه به واحد كامل مطلق است؛ حركتى واقع نشود جز براى او و وصول به او؛ و قدمى برداشته نشود جز به سوى آن كمال مطلق. و اكنون امثال ما در حجابهاى ظلمانى ـ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ^۱۱ ـ واقعيم، دردها و رنجها و عذابها از اين احتجاب است. و اوّل قدم كه مقدّمۀ رفع حجب است آن است كه گرايش پيدا كنيم كه در حجابيم و از اين خِدْر^۱۲ طبيعت كه تمام وجود ما را از سرّ و عَلَن و باطن و ظاهر فرا گرفته به تدريج به هوش آييم و اين «يقظه»ايست كه بعض اهل سلوك، منزل اول دانسته‌اند،^۱۳ و چنين نيست بلكه اين به هوش آمدن و بيدار شدن مقدّمۀ دخول در سير است. و رفع همۀ حجب ظلمانى و پس از آن نورانى، وصول به اوّل منزل توحيد است. و اگر به قدم عقال^۱۴ عقل پيش رويم، آن هم با همۀ عقال، همين نغمه را دارد و گويد كمال مطلق همۀ كمالات است و الاّ مطلق نيست و هيچ كمالى و جمال و جميلى ممكن نيست در غير حق ظهور كند كه اين غيريّت، عين شرك است اگر نگويم الحاد است. عزيزم! اوّل بايد با قدم علم، لنگان لنگان پيش روى و اين هر علمى باشد حجاب اكبر است كه با ورود به اين حجاب به رفع حجب آشنا مى‌شوى، بيا با هم به سوى وجدان رويم كه ممكن است راهى بگشايد. هر انسانى بلكه هر موجودى بالفطره عاشق كمالات است و متنفر از نقص؛ شما اگر علم مى‌جوييد چون كمال است مى‌جوييد و از اين جهت ممكن نيست كه فطرت شما به هر علم كه دست يابد به آن قانع شود و اگر توجه كند كه مراتب بالاترى است در اين علم بالفطره آن را مى‌جويد و مى‌خواهد و از اين علم كه دارد به واسطۀ محدوديت و نقصش متنفر است و آنچه بدان دل باخته حيثِ كمال آن است نه نقص. و اگر قادرى توجه به قدرتش دارد اين توجه به كمال قدرت است نه نقص آن؛ و لهذا قدرتمندان دنبال قدرتهاى بالاتر مى‌گردند و خود نمى‌دانند. قدرت مطلق، موجودِ مطلق است و تمام دار تحقق جلوه‌اى است از آن موجود مطلق و به هر چه رو آورى به او رو آوردى و خود محجوبى و نمى‌دانى؛ و اگر بقدم وجدان همين مقدار را درك كنى و بيابى ممكن نيست كه بجز موجود مطلق به چيزى توجه كنى و اين گنجينه‌اى است كه انسان را بى‌نياز كند از غير او و هر چه به او برسد از محبوب مطلق رسيده و هر چه از او سلب شود، محبوب مطلق از او سلب كرده است؛ در اين حال از عيب‌جوييها و هرزه‌درايى‌هاى دشمنان لذت مى‌برى؛ چه كه از محبوب است نه از اينان و دل به هيچ مقامى نمى‌بندى جز به مقام كمال مطلق. پسر عزيزم! حالا مى‌خواهم با تو با زبان و قلم ناقصى كه دارم صحبت كنم: تو و همه مى‌دانيد كه در نظامى واقع هستيد كه به يمن قدرت الهى و توفيق او ـ جلّ و علا ـ و دعا و تأييد حضرت بقية‌اللّه‌ ـ ارواحنالِتُراب مَقْدَمِه الفداء ـ و ملت انقلابى ايران ـ كه جانم فداى يك يك آنها ـ دست رد به سينۀ همه قدرتهاى شيطانى زده است، نظامِ بى‌نظام ستمشاهى را كه هزاران سال جز ستم و ظلم و مردم‌آزارى و قتل و غارت كارى نكرده‌اند به خاك مذلت كشاند و در اين راستا كسانى كه به طفيل آنان دود و دمى داشتند و ظلم و ستمى و غارت و چپاولى مى‌كردند و الآن هم بسيارى از آنان يا در ممالك ديگر و يا در داخل هستند و شيفتۀ آنانند؛ و با بلوك غرب سر پنجه نرم كرده و آنان را كه با قدرتهاى شيطانى و تبليغات وسيع عالم كه در تحت فرمان آنان است از اوج قدرت‌نمايى به پايين كشيده و در صحنه‌هاى بين‌المللى مشت آنان را باز كرده و رسوايى آنان را بر سر زبانها انداخته. و اكنون همه خصوصاً امريكاى جهان‌خوار طرفدارانى در جهان و بين ملتهاى دربند و غافل از قدرت اسلام و بين افراد بسيارى از ملت ما كه دل‌باخته آنان يا قدرت آنانند موجود و شمشيرها را بر ضد اين جمهورى و سران آن از نيام كشيده و در انتظار محو اين جمهورى به سر مى‌برند و چون منافع غرب در خطر است و اسلامِ قدرتمند تنها قدرتى است كه اين خطر را پيش آورده است و همين طور بلوك شرق ملحد كه با هر صدايى كه منافى قدرت آنان است مخالف و نصفى از جهان به دست آنان است و احساس خطر بزرگ از اسلام قدرتمند براى خود و دوستان خود مى‌كنند و در داخل و خارج نيز دل‌باختگانى دارند كه آنان نيز به تبع معبودشان با اسلام بزرگ و جمهورى اسلامى و دست‌اندركاران آن در دشمنى بسر مى‌برند و در فكر محو آثار آنند، با اين اوضاع و احوال توقع اين داريد كه دست جمهورى اسلامى را بفشارند و «اَهلاً وَ سَهْلاً» گويان به مداحى جمهورى اسلامى و گردانندگان آن برخيزند! اين طبيعى افكار فاسد بشر است كه بايد به هر وسيله خار راه را از سر راه برداشت؛ و يك وسيلۀ بزرگ علاوه بر وسائل نظامى و اقتصادى و قضايى همان بُعْد فرهنگى است. فرهنگ فاسد غرب و شرق اقتضا مى‌كند كه با وسائل عظيمى كه در دست دارند در تمام ساعات روز به دروغ‌پردازى و تهمت و افتراء بر فرهنگ الهى اسلام بتازند، و در هر فرصتى قوانين الهى جمهورى اسلامى و اَصل اسلام را بكوبند و وابستگان به آن را مرتجع كهنه‌پرست فاقد شعور سياسى بخوانند، و قوانين اسلام را كافى براى اين زمان ندانند. به بهانۀ آنكه قوانينى كه هزار و چهارصد سال بر آن گذشته قدرت ادارۀ امور را ندارد، كه دنيا نوآوردهايى دارد كه در آن اعصار نبوده و بعض اشخاص مدعى اسلام نيز اين مطلب را تكرار كرده و مى‌كنند. در اين محيط بايد به حسب فرهنگ الهى اسلامى، در مقابل اين توطئه‌هاى دامنه‌دار استقامت كرد و از اين فرصت الهى كه به دست آمده است نويسندگان متعهد و گويندگان و هنرمندان استفاده كرده و به مدد روحانيون آشنا به فقه اسلام و قرآن كريم، احكام الهى را ـ كه براى همۀ قرون است ـ با اجتهاد صحيح از قرآن كريم، سنت نبى‌اكرم(ص) و اخبار سرشار از معارف الهى و فقه سنتى استخراج كرد و به عالم عرضه داشت. و از خرده‌گيرى كج روشان و آخوندهاى دربارى و وعاظ‌السلاطين نهراسيد و به آن روحانى‌نمايان يا روحانيان كه از روى عمد يا كج‌فهمى، يا حسد و دسيسه‌هاى شيطانى [مخالفت مى‌كنند] با موعظه حسنه و طريقۀ نبى اكرم ـ صلى اللّه‌ عليه و آله و سلم ـ و اميرالمؤمنين و ساير ائمه معصومين ـ عليهم صلوات اللّه‌ ـ فهماند كه اين كجرَوى‌ها اگر خداى نخواسته بجايى برسد و خللى در جمهورى اسلامى ـ كه مى‌خواهد اسلامِ مظلومِ در طول تاريخ را تجديد كند ـ وارد شود، اسلام چنان سيلى از غرب و شرق و وابستگان به آنان مى‌خورد كه قرنها فسادى بالاتر از عصر ستمشاهى را شاهد خواهيم بود. و اكنون وقت آن است كه وصيت و نصيحت پدرانه به احمد فرزند خود بكنم. پسرم! تو با آنكه در هيچ شغلى از شغلهاى سران اسلامى ـ ايّدهم اللّه‌ تعالى ـ وارد نيستى، اين سيلى‌هاى طاقت‌فرسا را كه مى‌خورى براى آن است كه فرزند منى و به حسب فرهنگ غرب و شرق بايد من و هر كس به من نزديك و به ويژه تو كه از هر كس نزديكترى مورد تهمت و آزار و افتراء واقع شود. در حقيقت جرم تو اين است كه فرزند منى و اين در نظر آنان كم جرمى نيست؛ البته بالاتر از اينها هم بايد بگويند و خواهند گفت و بايد منتظر و مهيا باشى؛ اما اگر ايمان و اعتقاد به حق تعالى داشته باشى و اعتماد به حكمت و رحمت بى‌پايان او بكنى، خواهى اين تهمتها و افتراها و آزارهاى بى‌پايان را تحفه‌اى از دوست براى سركوب نفسانيت خود بدانى و ابتلايى و امتحانى است الهى براى خالص كردن بندگان خود. پس سيلى‌ها را بخور و شكر خداوند را به جا آور كه چنين عنايتى فرموده و آرزوى بيشتر بكن. پسر عزيزم! بارها به من گفتى كه دربارۀ تو صحبتى كه دال بر تبرئه تو از اين تهمتها است نكنم و اين را براى اسلام و مصلحت جمهورى اسلامى گفتى؛ لكن من اگر در اين ورقه بر خلاف آنچه گفتى دربارۀ تو چيزى بگويم براى اداى تكليف الهى است كه يك نفر مسلمان يا بندۀ خدا براى من، مورد اين همه تهمت و آزار باشد و من آنچه مى‌دانم دربارۀ او نگويم. من خداى قاهر حاضر منتقم را شاهد مى‌گيرم كه احمد از آن روزى كه در كمك اينجانب در بيرونى مشغول ادارۀ امور من بوده تا الآن كه اين ورقه را مى‌نويسم قدمى يا قلمى بر خلاف گفتار و نوشتار من بر نداشته و با وسواس عجيب در كليۀ گفتارهاى من يا نوشته‌هاى من سعى نموده كه حتى يك كلمه بلكه گاهى يك حرف را كه به نظر او محتاج به اصلاح است بدون اذن من تصرف نكند. من در نوشته و گفتارهايى كه دارم به او و بعض اعضاى دفتر ـ حفظهم اللّه‌ ـ و به اشخاصى كه متكفّل رسانه‌ها بوده‌اند و هستند اجازه دادم كه هر چه بر خلاف صلاح به نظر آنها است به من تذكر دهند و احمد فرزند من در جريان اين امور بوده و هست و تاكنون اتفاق نيفتاده كه كلمه [اى] را بدون رجوع به من اضافه يا كم كند «وَاللّه‌ُ عَلى كُلِّ ذلِكَ شَهِيدٌ».^۱۵ خداوندا! من با آنكه نمى‌خواهم از بستگانم چيزى كه بوى مدح و ثنا مى‌آيد بگويم يا بنويسم، لكن تو مى‌دانى كه ساكت ماندن در مقابل تهمتها جرم و گناه است؛ اينجانب از دوستانى كه در دفتر هستند خلافى كه موجب نارضايتى من باشد سراغ ندارم؛ اينان سابقۀ ممتد با من دارند و در بين آنها به آقاى صانعى^۱۶ براى بستگى به من در طول زندگى من صدمات بسيار وارد شده است كه از خداى متعال براى همه اجر جزيل و صبر جميل خواهانم. و در آخر اين را هم بگويم كه احمد تاكنون براى مصارف خود دينارى از بيت‌المال صرف نكرده و من از مال شخصى خودم زندگى او را اداره مى‌كنم. خداوندا! بر ما بندگان ناچيز سر تا پا گناه ببخشا و رحمت واسعۀ خود را از ما دريغ نفرما هر چند نالايق هستيم لكن مخلوق تو هستيم. خداوندا! اين جمهورى اسلامى و دست‌اندركاران آن را و رزمندگان عزيز ما را در پناه عنايت خود حفظ، و شهدا و مفقودين و شهداى عزيز را با خانوادۀ آنها در رحمت خود غريق بفرما، و محبوسين و مفقودين ما را كه به وطن خود بازگردان، به حق محمد و آله الاطهار عليهم صلوات وسلم. تاريخ 27 ربيع‌الثانى 1408 روح‌اللّه‌ الموسوى الخمينى

1. ـ ستايش، ويژۀ خدايى است كه پروردگار جهانيان است، آنكه غير از او نه بخشاينده است و نه مهربان، و پرستيده نشده و يارى خواسته نمى‌شود مگر از وى، و ستايش نمى‌شود آنچه جز اوست، و نه پروردگار و نه مربّى است مگر او، و اوست راهنماى به راهِ راست و راهنما و ارشادگرى نيست جز او، و شناخته نمى‌شود مگر به خودش، اوست اوّل و پايان و آشكار و پنهان. و درود و سلام بر آقاى پيامبران و ارشادگرِ همگان كه از غيب هستى و وجود به جهان آشكار و شهود، ظاهر شده است و دايرۀ هستى را تمام نموده و آن را به ابتدا و شروع آن بازگردانيده است، و درود و سلام بر خاندان پاكِ وى باد، كسانى كه ايشان مخزنهاى سرّ خدايى هستند و معادن حكمتِ الهى و راهنمايان آنچه كه جز خداوند است.
2. ـ دوران پيرى و كهولت.
3. ـ مصرعى است از اين بيت مشهور شيخ بهايى: علم رسمى، سر به سر قيل است و قال نه از او كيفيّتى حاصل، نه حال
4. ـ سُبُل جمع سبيل: راه، طريق.
5. ـ تصنيف غررالحكم، ص 58.
6. ـ دامها.
7. ـ كسى را به نعمت‌هاى داده شدۀ به او مغرور ساختن و بدان واسطه از حق غافل نمودن.
8. ـ اشاره است به مقام هوشيارى عبد به منزلت عبوديّت پيش از آنكه فانى در حق تعالى شود.
9. ـ اشاره است به مقام هوشيارى حاصل از بقاى به حق، بعد از فانى شدن در او.
10. ـ سوره روم، آيۀ 30: فطرت إلهى كه مردم را بر آن آفريد.
11. ـ بعضى از اين ظلمتها، بالاى بعضى ديگر است.
12. ـ پرده، حجاب.
13. ـ شرح منازل السائرين، عبدالرزّاق كاشانى: 34. و منظور از بعض اهل سلوك، خواجه عبداللّه‌ انصارى است.
14. ـ آنچه كه با آن شتر يا اسب را به جايى مى‌بندند.
15. ـ و خدا بر همۀ آن شاهد و گواه است.
16. ـ آقاى حسن صانعى.