

بسم اللّه الرحمن الرحيم احتياج همۀ انسانها به موعظه من راجع به روزنامهها وساير مطبوعات ومجلات و راديو تلويزيون وهمين طور راجع به جهات عمومى، مكرر صحبت كردهام، لكن تذكر وموعظه تكرارش مؤثر است. يكى از امورى كه حتى در امراض مؤثر است «تلقين» است؛ يا خود مريض به خودش تلقين كند، يا كس ديگرى به او تلقين كند، كه تو خوب شدى، تو خوب مىشوى. اين مكرر وقتى كه شد، در نفس انسان اثر مىگذارد. موعظه اين نيست كه انسان يك كلمه بگويد وبرود. مسائل علمى كه در يك كتاب ـ فرض كنيد ـ نوشته مىشود، اگر دو دفعه يك مسئلۀ علمى را طرح بكنند، اين غلط است؛ مسئلۀ علمى براى فهميدن اگر يك دفعه [گفته] شد، بس است. اما مسائل وعظ وتنبيه وارشاد مسائلى است كه علاوه بر محتواى خودش، تكرارش مؤثر است. يكى از نكات اينكه در قرآن مسائل تكرار شده است، منتها به صورتهاى مختلف [همين است.] و از اعجاز قرآن هم اين است كه يك مسئله درعين حالى كه در آن تكرار شده است، تكرار نشده است؛ يعنى، محتوا يك مطلب است وطور در طور هى بحث مىشود در آن. اين براى اين است كه هرجا انسان نگاه كرد، گوشش بخورد به آن موعظهها. در موعظه هم اين طور است كه انسان بايد هم خودش، خودش راموعظه كند، هم در معرض موعظه واقع بشود. همۀ انسانها احتياج به موعظه دارند، هيچ انسانى نيست كه محتاج نباشد به وعظ، منتها انسانهاى طبقۀ بالا واعظشان خداست وانسانهاى بعد واعظشان آن طبقه هستند تا برسد به آخر، تا برسد به ما كه خودمان احتياج به موعظه داريم. وموعظۀ چندين ساله بازدرخود من تأثير بسزا نكرده است. من اين را بايد اعتراف كنم كه در عين حالى كه موعظه مىكنم آقايان را و گوشزد مىكنم همۀ مسائل روز را حالا و پيشتر هم مسائل اخلاقى را، مع ذلك، در خود من تأثير آن طور كه بايد بكند، نكرده است. اين براى اين است كه انسان يك شيطان بزرگى در باطنش هست كه ايستاده تا انسان را به هلاكت برساند؛ يعنى، آن قدم آخرهم كه آدم مىخواهد بردارد به آن طرف، باز آن آنجا ايستاده است كه نگذارد. تمام همّش اين است كه انسان را از اينجا كه بيرون مىكند بدون ايمان بيرون كند؛ وما به خدا پناه مىبريم از اينكه گرفتار بشويم به اين طور عواقب سوء. در محضر خدا بودن همۀ اعمال و افكار موعظۀ من به شما آقايان اين است كه شما در محضر خدا هستيد؛ وهمۀ ما در محضر خدا هستيم. همين جا كه ما نشستهايم، با هم صحبت مىكنيم محضر خداست. همه پيش چشم خدا هستيم، همه در علم خدا هستيم؛ حضور دارد خدا در همه جا: وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَمَا كُنْتُم.۱ وقتى اين معنا را ما به خودمان درست تلقين كنيم وبفهمانيم كه ما مسئولى هستيم كه آن كسى كه مسئوليت را به عهدۀ ما گذاشته است، حاضر است؛ مثل مسئوليتهاى ديگرى نيست كه [بازخواست كننده] غايب باشد وبتواند انسان از آن تخلف بكند، هيچ تخلفى به آن معنا كه نداند او، نمىشود، هركارى بكند در محضر اوست وثبت مىشود. همۀ اين عالم دفتر ثبت اعمال ماست؛ يعنى، اين امواجى كه به واسطۀ اين صحبتهايى كه ما مىكنيم، تموج۲ پيدا مىكند، ثبت مىكند اين اقوال ما را، افكار ما هم ثبت مىشود. وقتى اين طور است وما اين طور در محضر او واقع هستيم، نبايد مخالفت با آن كسى كه حاضر است بكنيم. مخالفت اشخاصى كه نيستند پيش آدم ـ خوب، گاهى مىشود، انسان جرأت مىكند، مخالفت مىكند ـ ومسئوليتش آن قدرها زياد نيست. مسئوليت آنجاست كه انسان با نعمت خدا ودر محضر خدا مخالفت كند. نعمتها همه از اوست؛ زبان مال اوست به شما داده است؛ چشم وگوش مال اوست به شما داده است، خودش هم حاضر است. آن وقت اين حاضر توجه كند به اينكه - توجه دارد ازلاً و ابداً - كه در محضر او و با نعمت خودش مخالفت با خودش دارد مىشود، معصيت خودش مىشود. مسئوليت خطير نويسندگان امروز با قلمهايى كه دست شماست، مسئوليت بزرگى داريد. جايى كه شماها داريد ادارهاش مىكنيد مثل يك ادارۀ دولتى نيست. در ادارات دولتى، هرچه واقع بشود، در همان باطن آنجا واقع مىشود؛ گاهى مگر شماها به مردم بگوييد، والاّ دربين خودشان واقع مىشود. اما قلمهاى شما يك قلمهايى است كه چنانچه لغزش بكند، گاهى يك ملت را لغزش مىدهد. راديو تلويزيون يك دستگاهى است كه چنانچه فاسد از كار در بيايد، يك ملت را فاسد مىكند. الآن همه راديو گوش مىكنند وهمه تقريباً تلويزيون نگاه مىكنند. اين طور نيست كه يك معصيت [در آنجا] حالا مثل معصيت توى صندوقخانه باشد؛ اين معصيتى است كه در محضر همۀ مردم است. قلمهاى شما اگر ـ خداى نخواسته ـ لغزش بكند وآن تعهدى كه براى خداى تبارك وتعالى بايد داشته باشيد، غفلت از آن بكنيد، اين جور نيست كه به خود شما ضرر بزند، به خود شما، عائلۀ شما، دوستان شما، ملتهاى شما وكسانى كه هممذهب شما وهمدين شما هستند؛ به همه ضرر مىزند. پس يك ضرر مضاعف است؛ مثل يك ضرر كوچك نيست. بايد توجه بكنيد به اين مصلحت، خصوصاً شما كه ادارۀ يك روزنامۀ كثيرالانتشار هست دستتان. شما چنانچه ـ خداى نخواسته ـ توجه به اين مسائل نكنيد، يك مسئوليت بسيار خطير داريد پيش مردم، پيش ملتهاى دنيا وبزرگتر اينكه پيش خدا مسئوليت داريد. چنانچه اين روزنامهها ارشاد كنند مردم را، اين يك اطاعتى است بالاتر از آن اطاعتهايى كه انسان گوشۀ خانۀ خودش مىكند؛ وبالاتر از آن ارشادهايى است كه پيشترها مىكردند وغايتشان اين بود كه در يك مجلسى چند هزار نفرى بود. ارشادى است براى يك ملت؛ ملت چند ميليونى. واگر شما اين قلمى كه دستتان هست قلم ارشادى باشد، مىتوانيد كه يك ملت رابه راه راست هدايت كنيد ومىتوانيد كه مردم را از انحرافات نجات بدهيد. امروز در مقابل قلمهاى ارشادى، چند مقابل قلمهاى انحرافى هست؛ ودر مقابل سخنهاى ارشادى، سخنهاى انحرافى هست. خوب، بايد انسان متوجه باشد كه اين منحرفين براى چى مىگويند، چه خواهند گفت، انگيزهشان در اين انحرافات چيست، اين كسى كه اهل همين مملكت است واهل همين خاك است واهل همين ملت است چه مىگويد كه مىخواهد انحراف ايجاد كند، واقعاً صحيح است كه اينها دلسوز هستند براى ملت، براى دلسوزى مىخواهند رفع كنند آن مسائل فاسد را، يا نه، آلت دست قرار دادهاند؛ براى اينكه فاسد كنند. ممكن است در بين اينها اشخاصى باشند كه واقعاً بخواهند مفاسد را بگويند واصلاح بكنند. لكن در گفتن مفاسد، از لحن آن كسى كه مىگويد، انسان مىفهمد چه [مقصودى دارد.] آن كسى كه مىگويد كه من مىخواهم مردم را ارشاد كنم، از قلمش انسان مىفهمد كه مسئله، مسئلۀ ارشاد است يا مسئله، مسئلۀ چيزهاى ديگر است. آن كسى كه صحبت مىكند، انسان از صحبتش مىفهمد، طرز صحبت معلوم است كه از يك نفْس خبيث بيرون آمده براى افساد يا از يك نفْس آرام بيرون آمده است براى اصلاح. وما در بعضى از اين قلمها ودر بعضى از اين زبانها، آن دومى؛ آن معناى اصلاحى را كم مىبينيم؛ يعنى، اينها كه متكفل روزنامهها هستند، متكفل نطقها در اطراف هستند، اينها را آدم مىبيند كه آن طورى كه سلامت بايد باشد در قلم وسلامت بايد باشد در بيان وارشاد بايد باشد در قلم وزبان هست، اما آنطورى كه انسان مىخواهد؛ نيست، كم است. و از آن طرف، نشريات زيادى هست كه مىبينيد كه فاسد است و مىخواهند به فساد بكشند. بايد شماها در مقابل اينها، نشرياتتان يك نشرياتى باشد كه وقتى دست مردم برسد، در ذهنشان بيايد كه خوب، اين يك تعليمى است، دارند به ما مىدهند؛ يك مدرسهاى است كه به اين صورت باز شده است براى تعليم؛ وراضى باشند از شما كسانى كه الهى هستند. شما در صدد اين نباشيد كه منحرفين را راضى كنيد، در صدد اين باشيد كه منحرفين را اصلاح كنيد. منحرفين را بخواهيد راضى كنيد، شما را مىكشند به انحراف. اما اگر بخواهيد منحرفين را اصلاح بكنيد، هر روز قلم شما قلم اصلاحى است. مقالاتى كه مىنويسيد، مقالات اصلاحى باشد. امكان وجود غشّ در تعيين تيترها اخبارى كه مىنويسيد، تيترهايى كه هست، اينها را كه در روزنامهها آدم مىبيند، مىفهمد كه اين تيتر از كجا پيدا شده است، با چه مقصدى اين را گذاشتهاند. وگاهى آدم بعد كه مىخواند، مىبيند مسئله اينطور هم نبوده است؛ تيترش يك جور ديگر است، مسئلهاش يك جور ديگر! ابتدا همۀ مردم نمىتوانند همۀ روزنامه را تا آخر بخوانند، اين تيترها را نگاه مىكنند مىبينند در تيترى كه هست، چه فسادى واقع شده است يا چه صلاحى واقع شده است. اما آدم وقتى خود متن را مىخواند، مىبيند مسئله اين طور نيست كه اين در تيتر هست. بايد توجه كنيد كه اين يك غِشّى۳ است براى مسلمين كه انسان در تيتر يك چيزى بنويسد و محتوا آن جور نباشد؛ نه به آن تندى باشد كه ـ مثلاًـ در اين تيتر هست، ونه به آن عظمت باشد كه در اين تيتر هست. اين يك نحو غشّ است براى مسلمين. همانطورى كه يك كاسبى روى متاعش يك چيز خوبى قرار مىدهد، روغن را روى آن يك مقدار روغن خوب مىريزد [اما] آخرش فاسد است واين حرام است وغش است، همين طور چنانچه روزنامه اين طور باشد كه انسان تيترها را كه نگاه كند ببيند اين روزنامه خيلى روزنامۀ خوبى است يا مسائلى هست، مسائل مهمى مطرح هست، از آن طرف، كسى را انتقاد مىكنند كه اين آدم خبيث است، اين طور است، اما وقتى آدم مىرود [متن را] نگاه مىكند، مىبيند مسئله اين طورها هم نبوده است يا اگر بوده، به اين شدت نبوده است. متن را اين يك نحو غشّى است كه شما با قلمهايتان مىكنيد. همانطور كه اين فروشنده روغنِ رو و زيرش با هم فرق دارد و غشّ است وحرام، اين هم كه تيترش با واقعش مخالف است، اين هم غشّ است و حرام. ضرورت وجود انتقاد صحيح در روزنامهها بايد توجه به اين معنا بكنيد كه ما يك روز ديگر هم داريم. اين را شك نكنيد. ما يك روز محاسبه داريم، از همۀ چيزها محاسبه مىشود. آن روز خود انسان خودش را محاسبه مىكند، آن روز قلمها مىآيند شهادت مىدهند، دستها شهادت مىدهند، چشمها شهادت مىدهند. انسان خودش آن روز محاسبۀ خودش را مىكند. ما يك همچنين روزى را داريم. دير و زودش خيلى مهم نيست، اما هست يك چنين روزى. بايد توجه به اين بكنيد كه الآنى كه شما مىخواهيد كشور اسلامى باشد، وقتى كشور مىخواهيد اسلامى باشد، بايد مطبوعاتش هم اسلامى باشد، روزنامههايش بايد اسلامى باشد، [مخصوصاً] وقتى اين طور است كه، از همۀ اطراف در صدد هستند كه يك چيزى پيدا بكنند واضافهاش كنند، در روزنامه يك چيزى را مىبينند، آن وقت مىبينيد در راديو لندن ودر راديو امريكا ودر راديوى كجا، يك كلمه را برداشته و تصحيفش۴ كرده است يا همان را يك جور بزرگى نمايش داده است، [تا] همۀ دنيا [ببينند] كه در ايران ـ مثلاً ـ يك چنين قضاياست؛ در ايران يك چنين مفاسدى در كار هست؛ در ايران الآن تمام كارها به هم ريخته است؛ تمام چيزها چه طور [است.] اينها براى اين است كه اين اشخاصى كه مىخواهند يك فسادى بكنند، خوب، از اين راهها مىكنند؛ يكيش هم راه مطبوعات است. من اميدوارم كه شما اين روزنامهاى كه دستتان هست وعهدهدار مسئوليت آن هستيد، درصدد باشيد كه اولاً، افرادى كه مىخواهند صدمه بزنند به اين جمهورى اسلامى، اگر يك دفعه نمىتوانيد آنها را ارشاد كنيد و رد كنيد، به تدريج به تدريج، بعد از مدتى. وقتى امر تدريجى شد، درست مىشود. وبعد هم راجع به محتوا، شما هيچ كس را دشمن خودتان حساب نكنيد. نمىگويم صدام را هم دشمن حساب نكنيد. اما اينهايى كه الآن متكفل امور كشور هستند، هيچ كدام دشمن نيستند باهم؛ سليقههاى مختلفى دارند. اين سليقههاى مختلف، روى يك ـ مثلاً ـ انگيزههايى كه هست در نفس انسان، اين سليقههاى مختلف به صورت مخاصمه برمىآيد. در روزنامهها نبايد صورت مخاصمه با كسى داشته باشند، صورت ارشاد داشته باشند. مطالب را بگويند. انتقاد بايد بشود. تا انتقاد نشود، اصلاح نمىشود يك جامعه. عيب هم در همه جا هست؛ سر تا پاى انسان عيب است و بايد اين عيبها را گفت و انتقادات را كرد؛ براى اينكه اصلاح بشود جامعه. خداوند ان شاءاللّه، شما را حفظ كند؛ موفق باشيد؛ و همۀ قلمها موفق باشند كه رضاى خدا را ملاحظه كنند.