بسم‌اللّه‌ الرحمن الرحيم تربيت انسان نقطۀ شروع تمام اصلاحات متقابلاً تبريك اين عيد سعيدى كه ولادت دو شخصيت بزرگ اسلامى است به همۀ آقايان و به ملت ايران و دولت ايران و همۀ مسلمين جهان عرض مى‌كنم و اين روز، روز مباركى است و براى ما مبارك آن وقتى است كه خودمان بتوانيم خودمان را بسازيم و دنبال آن كشور را. هر اصلاحى نقطۀ اولش خود انسان است. چنانچه خود انسان تربيت نشود نمى‌تواند ديگران را تربيت كند. و شما ديديد كه در اين طول سلطنتها از اول تا حالا و اين سلطنتهاى اخيرى كه بسياريتان همه‌اش را درك كرديد و بعضى از شما بعضى‌اش را كه چون كارها دست اشخاصى بود كه تربيت اسلامى نداشتند و خودشان درست نشده بودند، براى خاطر همين نقيصۀ بزرگ، كشور ما را كشاندند به آنجايى كه ملاحظه مى‌كنيد و ملت ما را هم كشاندند به آنجايى كه سالها بايد طول بكشد تا اينكه ان‌شاءاللّه‌، اصلاح بشود. از اين جهت، آن چيزى كه بر همۀ ما لازم است ابتدا كردنِ به نفس خودمان است و قانع نشدن به اينكه همان ظاهر درست باشد و از قلبمان شروع كنيم، مغزمان شروع كنيم و هر روز دنبال اين باشيم كه روز دوّممان بهتر از روز اوّلمان باشد. و اميدوارم كه اين مجاهدۀ نفسانى براى همۀ ما حاصل بشود و دنبال آن، مجاهده براى ساختن يك كشور. و ما آن روز عيد داريم كه مستمندان ما، مستضعفان ما، به زندگى صحيح رفاهى و به تربيتهاى صحيح اسلامى ـ انسانى برسند. انسجام ملت به بركت اسلام و ملاحظه مى‌كنيد كه اين امر، امرى است كه الآن بر دوش شما آقايان است؛ يعنى، اصلاح دولت و اصلاح ادارات و اصلاح جامعه و بازسازى، همۀ اينها الآن مسئوليتش به دوش همۀ ماست و خصوصاً، شما آقايانى كه در رأس امور هستيد و چنانچه همّت نگماريد به اينكه بى‌اغماض مسائل را در وزارتخانه‌ها و در ادارات و در هر جا كه هست حل كنيد و باز در بين اينها اشخاصى باشند كه بخواهند نگذارند امور به مجراى اسلامى خودش، انسانى خودش جريان پيدا بكند، چه بسا كه ما قدم را به واپس برداريم. ادارات را بايد با تمام قدرت تصفيه كنيد، نه تصفيه از هر فردى كه منحرف است، آنها را تصفيه به يك معنا و تأديب و تصفيه و تهذيب آنهايى هم كه هستند لكن باز ادراك نكرده‌اند مسائل اسلامى را. و اسلام براى ما همه چيز آورده است و ما بايد استفاده كنيم از آن و امروز روز استفاده است. اين اسلام بود كه ما را بر مشكلات تا حالا، آن هم آن مشكلات بسيار بزرگ، تاكنون غلبه داده است. ماها هيچ كدام نمى‌توانستيم اين كار را بكنيم و اين اسلام است كه ملت ما را منسجم كرده است و الآن دارد انعكاس حقيقى به ساير جاها هم مى‌اندازد. و ما اميدواريم كه ان‌شاءاللّه‌، اين پرتو اسلامى در همۀ كشورهاى اسلامى، بلكه همۀ كشورهاى مستضعفين، خودنمايى كند و همه ان‌شاءاللّه‌، تربيت بشوند همان طورى كه آمال اسلام و پيغمبر اسلام بوده است. پيغمبر اسلام براى اينكه مردم تربيت نمى‌شدند غصه مى‌خورد به طورى كه خداى تبارك و تعالى او را تسليت مى‌داد؛ در مشقّت بود، خداى تبارك و تعالى به او خطاب مى‌كند كه ما قرآن را نفرستاديم كه تو در مشقّت باشى.^۱ و براى ملتها از پدر براى اولادش، از پدر مهربان براى اولادش، بر ملتهاى عالم او بيشتر غصه مى‌خورد و كافرها را وقتى كه مى‌ديد كه اينها به مجراى طبيعى انسانى نمى‌آمدند، براى آنها متأسف بود و هر انسانى بايد اينطور باشد كه متأسف باشد براى آنهايى كه نمى‌آيند به خط اسلام و خط انسانيت. جلوۀ رحمت الهى بودن انبيا بعضى از علماى بزرگ، از قرارى كه شنيدم فرموده‌اند كه من براى اشخاص منحرف بيشتر دعا مى‌كنم؛ براى اينكه، آنها بيشتر احتياج به دعا دارند. دلهاى انسانها، انسانهاى متعهد، دلهايى است كه رئوف و مهربان بر همۀ بشر است. و همان جنگهايى كه پيغمبر اكرم مى‌كردند يا تحميلى بوده و يا گاهى وقتها هم اتفاق مى‌افتاده كه ابتدايى بوده است، همانها هم آثار رحمت الهى بوده است؛ براى اينكه دنبال تهذيب يك ملتها، آنهايى كه تهذيب بردارند بايد تهذيب بشوند، آنهايى كه مانع از تهذيب ملتها هستند بايد از سر راه برداشته بشوند. اين يك رحمتى است، صورتش را انسان خيال مى‌كند كه كشتار است، لكن واقعش بيرون كردن يك موانعى از سر راه انسانيت است. و در ايران هم اين مسئله كه مى‌بينيد كه در همه جا براى ما هى طرح مى‌شود كه اينها آدم مى‌كشند، آنها خيال مى‌كنند كه ايران آدم مى‌كشد، ايران تا امروز يك دانه آدم را نكشته است، ايران يك سباعى را كه حمله كردند بر همه چيز اسلام، ملت، انسانيت، آنها را اگر بتواند تهذيب مى‌كند و اگر بتواند با حبس آنها را نگه مى‌دارد تا تهذيب بشوند، اگر نتواند تصفيه مى‌كند. اين همان كارى است كه همۀ انبيا از اول خلقت تا حالا كرده‌اند و آن اشخاصى را كه ديگر قابل اصلاح نبوده‌اند، آن اشخاص را يا غرق كرده‌اند و يا از بين برده‌اند. در هر صورت تمام انبيا از صدر عالم تاكنون، تمام انبيا يك جلوۀ رحمتى بوده است از خداى تبارك و تعالى و چنانچه موجوديت همۀ ما جلوۀ رحمت حق تعالى است. همين طور هدايت خداى تبارك و تعالى به واسطۀ انبيا، يك رحمت بزرگى است بر همه. رحمة‌للعالمين است پيغمبر، و همۀ انبيا رحمت بوده‌اند و اين براى اين است كه اين بشر متوجه نيست، جاهل است، نمى‌داند چه خبر است آن طرف، نمى‌داند كه راه انسانيت را اگر طى نكند چه خواهد گذشت بر او. از اين جهت، آنهايى كه راه را مى‌دانند، مى‌دانند كه اين بشر به چه ضلالتى مى‌افتد و به چه زحمتهايى دچار مى‌شود از اعمال خودش، از افكار فاسد خودش. همه چيز هم از خود آدم است؛ هيچ چيزى تهيه نشده است براى ما كه از سابق تهيه كرده باشند كه ما را بخواهند عذاب بدهند، همۀ آنها چيزهايى است كه ما خودمان تهيه مى‌كنيم. هر عملى كه ما در اينجا انجام مى‌دهيم يك صورت برزخى دارد و يك صورت ملكوتى دارد و ما به او مى‌رسيم؛ عمل خوب همين طور است و عمل بد هم همين طور است. بنابراين، آنهايى كه، انبيا و اوليايى كه راهها را مى‌دانستند، عواقب را مى‌دانستند، براى بشر غصه مى‌خوردند و جانفشانى مى‌كردند كه مردم را نجات بدهند. فعاليت براى نجات بشر از ظلمتها يك جانفشانى است و فعاليتى است كه مى‌خواهد خودش برسد به نوايى، مردم را وادار مى‌كند به شيطنت، جوانها را وادار مى‌كند به اينكه خودشان را به كشتن بدهند تا بعد بيايد او زمام امور را به دست بگيرد؛ اين يك طور است. يك طور هم اين هست كه همه چيزش را فداى بشر مى‌كند براى تهذيب بشر؛ انبيا اينطورند. انبيا يك روزشان براى خودشان صرف نشده است، يك ساعتشان توجه به خودشان نبوده، همه توجه به اين بوده است كه اين مريضها را، اينهايى كه دارند خودشان را به چاه مى‌اندازند، اينهايى كه دارند خودشان را به عاقبتهاى بسيار بد مى‌اندازند، اينها را نجات بدهند. ما هم بايد آنقدرى كه در توانمان است ـ البته ما كوچكتريم از اينكه بگوييم كه انبيا اين مى‌كردند ما مى‌خواهيم بكنيم ـ آنقدرى كه در توانمان هست براى نجات ملتها، براى نجات ملت خودمان و براى نجات ملتهاى ديگر از اين ظلمتهايى كه برايشان پيش آمده است، از اين گرفتاريهايى كه برايشان پيش آمده است، ما بايد فعاليت بكنيم و اين اشخاصى كه در خلاف واقع شدند و خودشان ملتفت نيستند، خصوصاً، اين جوانهاى تازه‌رس، اين جوانها، اين دخترها، اين پسرها كه اين بى‌انصافها، اينها را به خط اعوجاجى كشاندند، انحرافى كشاندند اينها را، ما جدّيت بايد بكنيم به اينكه ان‌شاءاللّه‌، تربيت بشوند اينها. هر كس صحبت مى‌كند صحبت بكند كه اينها را به راه راست برگرداند، تربيت كند. آنهايى كه در حبس هستند تربيت بشوند ان‌شاءاللّه‌ و آن راهى كه انبيا داشتند همين بود كه تربيت و تهذيب. انبيا براى انسان آمدند، براى انسان‌سازى آمدند، هيچ كار ديگرى نداشتند؛ آمدند اين انسانها را كه در صورت انسانند و دارند برخلاف راه مى‌روند، اينها را به راه راست، به راه مستقيم هدايت كنند. و من اميدوارم كه اين عيد مبارك باشد بر تمام اسلاميان، بر تمام مستضعفان و بر ملت شريف ايران ما كه بحمداللّه‌ ملت خوبى است و دولت و همه چيزى كه الآن ما داريم، مجلسمان، دولتمان، قوۀ قضاييمان، بحمداللّه‌ الآن همه خوبند و ما مى‌خواهيم خوبتر باشند و همه شما مى‌خواهيد خوبتر باشند. و اميدوارم كه همۀ اينها با اين انسجامى كه الآن هست و نعمتى كه خداى تبارك و تعالى به همۀ ما عنايت كرده است كه من گمان ندارم از اولى كه حكومت تشكيل شده در دنيا تا حالا، يك همچو مجلسى اينطورى، همچو مجلس خودمانى، مجلس صفا بين اشخاصى كه هر كدام در يك مركزى براى خودشان ـ مثلاً ـ چه هستند، الآن همه با هم هستيم، همه با هم صحبت مى‌كنيم، همه با هم مشكلات را مى‌گوييم و توجه مى‌كنيم به مشكلات و من گمان نكنم كه همچو چيزى تا حالا بوده و اين يك نعمتى است كه خداى تبارك و تعالى به ما عنايت كرده است و ما اميدواريم كه قدر اين نعمت را بدانيم. و شكر اين نعمت به اين است كه براى خدا و براى اسلام كار بكنيم و همۀ جهدمان اين باشد كه اين ملت را و خصوصاً، اين مستضعفين و اين مستمندان را ان‌شاءاللّه‌، ما از آن مشكلاتى كه دارند، محروميتهايى كه در طول تاريخ اينها كشيده‌اند، ما بتوانيم و شماها بتوانيد ان شاءاللّه‌، آنها را از اين محروميتها نجات بدهيد و همۀ آنها را ان‌شاءاللّه‌ به رفاه در دنيا و آخرت ان‌شاءاللّه‌ برسانيد. والسلام عليكم و رحمة‌اللّه‌ و بركاته

1. ـ سوره طه، آيه 2.