امام طلبه‌ها را وادار به تحقیق و تتبع می‌نمودند و به شاگردان مجال می‌دادند تا نظر خود را بیان کنند. اگر روزی در جلسه درس کسی اشکال نمی‌کرد، ایشان با حالت اعتراض می‌فرمودند: «مگر اینجا مجلس ختم است که ...

امام معتقد بودند شاگرد باید سر درس اشکال کند، و اگر سر درس اشکال‌ نمی‌شد، می‌فرمودند: «مگر مجلس ختم است که همه ساکت هستید؟!». در عین حال اگر اشکال و جوابی، بیش از دو یا سه بار تکرار می‌شد جلوگیری‌ می‌...

اوایل، جلسۀ درس خارج امام در یکی از مسجد‌‌های نزدیک صحن تشکیل می‌شد‌ و حضرت امام تعداد محدودی شاگرد داشتند. خوب یادم است مرحوم شهید استاد‌ مطهری و آیت‌الله منتظری، و فکر می‌کنم مرحوم شهید بهشتی و عدۀ ...

مرسوم است که منبری وقتی روی منبر می‌نشیند، مردم هم باید سکوت کنند و‌ گوش بدهند. ولی در درس اجتهاد چنین نیست. باید میدان برای شاگرد باز باشد که‌ هر چه به ذهن او می‌آید سوال کند. چند مرتبه اتفاق افتاد ش...

یکی از شیوه‌های درسی امام شنیدن اعتراضات علمی شاگردان در هنگام درس بود.‌ این امر تا آنجا رعایت می‌شد که گاهی جلسۀ درس، نظام و انسجام خود را از دست‌ می‌داد و به حالت بحث بین دو نفر در می‌آمد. امام از ا...

روزی در اثنای درس امام، کسی به درس اشکال نکرد. ایشان فرمودند: «اینجا‌ مجلس درس و بحث است مجلس وعظ و خطابه نیست. چرا ساکت هستید و حرف‌ نمی‌زنید؟».

بسیاری از فضلا فقط به این نیت به درس امام می‌آمدند که بتوانند خودشان را از‌ چهارچوبهای تقلید بیرون بیاورند، چون در درس امام، طلبه نقّاد و محقق بار می‌آمد.‌ گاه می‌شد امام نظریاتی از بزرگان را مطرح می‌...

یکی از ابعادی که امام در نجف مطرح کردند و برای نجف تازگی داشت، انتقاد‌ در فقه بود. معمولاً در نجف شخصیتها ارزش عمده‌ای را داشتند؛ یعنی اول مسألۀ شخصیت مطرح بود و بعد نوبت می‌رسیدبه ادلّه، ولی امام این...

امام همواره طلاب را تشویق می‌کردند که هنگام درس، سوال و بحث و انتقاد‌ بکنند. هیچ‌وقت نمی‌شد که امام ناراحت شوند، بلکه برعکس، اگر طلاب صحبت‌ نمی‌کردند امام نگران می‌شدند. همواره می‌فرمودند: «هر سخنی را...

در حوزه علمیۀ نجف متداول شده بود شاگرد در پای درس استاد اشکال نگیرد و‌ حرفی نزند. آن هم به این دلیل بود که وقت دیگران و کسانی که در جلسه حضور‌ داشتند تلف نشود و وقت و زمان درس کوتاه نشود. ولی امام در ...